<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X22n0430"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 430 阿弥陀经要解便蒙钞</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 430 阿弥陀经要解便蒙钞</title> <author>明 智旭要解 淸 达默造钞 达林参订</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> </editionStmt> <extent>3卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">430</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-04-08 15:04:17 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">阿弥陀经要解便蒙钞</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> <witness xml:id="wit1">【卍续-CB】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00145"> <charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName> <mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping> <mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00551"> <charName>CBETA CHARACTER CB00551</charName> <mapping cb:dec="983591" type="PUA">U+F0227</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7ABB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>窗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[窗/心]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01199"> <charName>CBETA CHARACTER CB01199</charName> <mapping cb:dec="984239" type="PUA">U+F04AF</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+40AE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(丰*力)/石]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB03685"> <charName>CBETA CHARACTER CB03685</charName> <mapping cb:dec="986725" type="PUA">U+F0E65</mapping> <mapping type="unicode">U+27B82</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>谮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[赞-贝+日]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15167"> <charName>CBETA CHARACTER CB15167</charName> <mapping cb:dec="998207" type="PUA">U+F3B3F</mapping> <mapping type="unicode">U+2C094</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>朦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[朦-廿+((幷-(前-刖))-一)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15316"> <charName>CBETA CHARACTER CB15316</charName> <mapping cb:dec="998356" type="PUA">U+F3BD4</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9997</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[尬-介+首]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16014"> <charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName> <mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-06-28T14:44:56"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0816a" n="0816a"/> <lb ed="X" n="0816a01"/> <lb ed="X" n="0816a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 430-A 弥陀要解便蒙钞序</cb:mulu><head>No. 430-A <lb ed="X" n="0816a03"/><lb ed="R091" n="0875a01"/> 弥陀要解便蒙钞序</head> <lb ed="X" n="0816a04"/> <lb ed="X" n="0816a05"/><lb ed="R091" n="0875a02"/><p xml:id="pX22p0816a0501">切以。诸<persName>佛</persName>心要者。乃净土妙门不可思议之境也。亦 <lb ed="X" n="0816a06"/><lb ed="R091" n="0875a03"/>复法藏秘髓菩萨之司南。诚然众生迷背本有故鄕 <lb ed="X" n="0816a07"/><lb ed="R091" n="0875a04"/>安乐处所。是也。故我 释迦大悲慈尊。旁观不忍。运 <lb ed="X" n="0816a08"/><lb ed="R091" n="0875a05"/>用四心。肝肠吐露。将此亲证无上正觉之法。直指当 <lb ed="X" n="0816a09"/><lb ed="R091" n="0875a06"/>人。似摩尼赐予穷子。类伽陀施于重病。横截生死。急 <lb ed="X" n="0816a10"/><lb ed="R091" n="0875a07"/>救群迷。亘古以来。获益殊深。往生极乐者甚众。譬如 <lb ed="X" n="0816a11"/><lb ed="R091" n="0875a08"/>大千尘点。难矧化往之数。虽然海藏浩瀚。汪洋无际 <lb ed="X" n="0816a12"/><lb ed="R091" n="0875a09"/>四十九秋。别无特示。可见弥陀一经。是九界暗中之 <lb ed="X" n="0816a13"/><lb ed="R091" n="0875a10"/>灯炬。彼岸之大津樑也。自以法流东震。莲宗始创于 <lb ed="X" n="0816a14"/><lb ed="R091" n="0875a11"/>晋时远公。以至弘扬註述。净土诸祖。历世如风。斑斑 <lb ed="X" n="0816a15"/><lb ed="R091" n="0875a12"/>列列。勝擧不尽也。明末灵峰老翁。忽现浊世。尤为火 <lb ed="X" n="0816a16"/><lb ed="R091" n="0875a13"/>宅。涌一靑莲。迷途道中。露大慧聚。日充九霄。息生盲 <lb ed="X" n="0816a17"/><lb ed="R091" n="0875a14"/>眇目之见。无暗不破。删拣繁文。以著要解。看孔著楔。 <lb ed="X" n="0816a18"/><lb ed="R091" n="0875a15"/>无機不收。岂非良能巧匠也哉。今题名便蒙钞者。何 <lb ed="X" n="0816a19"/><lb ed="R091" n="0875a16"/>耶。然系 资福净业场亮公讲师。由深痛末进智微 <lb ed="X" n="0816a20"/><lb ed="R091" n="0875a17"/>慧浅。劣闻寡解。难彻藕益老人之心要。唯恐愚蒙沉 <lb ed="X" n="0816a21"/><lb ed="R091" n="0875a18"/>坠。空诸异见。执理废事。特以善巧方便无作妙智。锦 <lb ed="X" n="0816a22"/><lb ed="R091" n="0875b01"/>上佈花。引导迷蒙。开显平坦。觉路钞录。以彰奥義。性 <lb ed="X" n="0816a23"/><lb ed="R091" n="0875b02"/>修兼诠。善哉善<anchor xml:id="nkr_note_add_0816a2301" n="0816a2301"/><anchor xml:id="beg0816a2301" n="0816a2301"/>已<anchor xml:id="end0816a2301"/>融通。金口诚言。契合祖之教。意罢 <lb ed="X" n="0816a24"/><lb ed="R091" n="0875b03"/>座之暇。随笔成帙矣。以友人启弁言于<note place="inline">余</note>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0816a2401" n="0816a2401"/><anchor xml:id="beg0816a2401" n="0816a2401"/>己<anchor xml:id="end0816a2401"/>量无能。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0816b" n="0816b"/> <lb ed="X" n="0816b01"/><lb ed="R091" n="0875b04"/>空腹自愧。口讷舌钝。岂肯班门弄斧。事不获<anchor xml:id="nkr_note_add_0816b0101" n="0816b0101"/><anchor xml:id="beg0816b0101" n="0816b0101"/>已<anchor xml:id="end0816b0101"/>。勉强 <lb ed="X" n="0816b02"/><lb ed="R091" n="0875b05"/>抖胆。抚怀转思。不可以人而弃法也。寅请毛颖楮先 <lb ed="X" n="0816b03"/><lb ed="R091" n="0875b06"/>生。盗听吐语。以助之词也。仰冀高哲流通此钞。庶不 <lb ed="X" n="0816b04"/><lb ed="R091" n="0875b07"/>昧 亮座主一片血心。泼于大地。且愿人个迅至。谢 <lb ed="X" n="0816b05"/><lb ed="R091" n="0875b08"/>凡壳之玄宫。亲到安慧命之神宅。稳当托化于莲<g ref="#CB15131">邦</g> <lb ed="X" n="0816b06"/><lb ed="R091" n="0875b09"/>者也。谨此为序云尔。</p><p xml:id="pX22p0816b0609" cb:place="inline">时于 <lb ed="X" n="0816b07" type="honorific"/><lb ed="R091" n="0875b10"/>道光三十年孟夏廿一日红螺山二有丈室净业莲 <lb ed="X" n="0816b08"/><lb ed="R091" n="0875b11"/>村氏沐手敬识</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816b09"/> <lb ed="X" n="0816b10"/> <lb ed="X" n="0816b11"/> <lb ed="X" n="0816b12"/> <lb ed="X" n="0816b13"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 430-B 便蒙钞自序</cb:mulu><head>No. 430-B <lb ed="X" n="0816b14"/><lb ed="R091" n="0875b13"/> 便蒙钞自序</head> <lb ed="X" n="0816b15"/> <lb ed="X" n="0816b16"/><lb ed="R091" n="0875b14"/><p xml:id="pX22p0816b1601">夫弥陀要解一书。大有功效于净土法门中也。言言 <lb ed="X" n="0816b17"/><lb ed="R091" n="0875b15"/>见谛。语语真诚。显理则彻性彻相。双眼圆明。谈事则 <lb ed="X" n="0816b18"/><lb ed="R091" n="0875b16"/>吐心吐胆。肝肠尽裂。破缘影之虚妄。畅四土之唯心。 <lb ed="X" n="0816b19"/><lb ed="R091" n="0875b17"/>扫权小之偏计。明三身之一体。即实事乃究竟实理。 <lb ed="X" n="0816b20"/><lb ed="R091" n="0875b18"/>文殊普贤莫越其阃。照性恶则全体性善。鹦鹉八哥 <lb ed="X" n="0816b21"/><lb ed="R091" n="0876a01"/>亦臻其域。所以不可思议之妙。尽向十恶处点示。希 <lb ed="X" n="0816b22"/><lb ed="R091" n="0876a02"/>有甚难之宗。全在五浊中发挥。故曰一声阿弥陀<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0816b23"/><lb ed="R091" n="0876a03"/>乃释迦本师。于五浊恶世。所得之阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0816b24"/><lb ed="R091" n="0876a04"/>菩提法。今以此果觉全体。授与浊恶众生。乃诸<persName>佛</persName>所 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0816c" n="0816c"/> <lb ed="X" n="0816c01"/><lb ed="R091" n="0876a05"/>行境界。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能究尽。非九界自力所能信解 <lb ed="X" n="0816c02"/><lb ed="R091" n="0876a06"/>也。噫。若非真正<persName>佛</persName>眼。何以见此。何能说此。既有如是 <lb ed="X" n="0816c03"/><lb ed="R091" n="0876a07"/>妙经。必要有如是妙解。诚为苦海中大津樑也。<note place="inline">余</note>禀 <lb ed="X" n="0816c04"/><lb ed="R091" n="0876a08"/>性愚蠢。虽讲此解十有馀座。累神累思。随讲随忘。故 <lb ed="X" n="0816c05"/><lb ed="R091" n="0876a09"/>于己亥岁。结夏武昌<name role="" type="person">宝通</name>寺。共二三莲友。敷扬此解。 <lb ed="X" n="0816c06"/><lb ed="R091" n="0876a10"/>随解随录。次後渐集成帙。非敢谓宏法利生。实为愚 <lb ed="X" n="0816c07"/><lb ed="R091" n="0876a11"/>蠢自便。故曰便蒙钞也。读是书者。莫作註解会也幸 <lb ed="X" n="0816c08"/><lb ed="R091" n="0876a12"/>甚。</p><p xml:id="pX22p0816c0802" cb:place="inline">慕莲学人序于红螺祖堂</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816c09"/> <lb ed="X" n="0816c10"/> <lb ed="X" n="0816c11"/> <lb ed="X" n="0816c12"/> <lb ed="X" n="0816c13"/> <lb ed="X" n="0816c14"/> <lb ed="X" n="0816c15"/> <lb ed="X" n="0816c16"/> <lb ed="X" n="0816c17"/> <lb ed="X" n="0816c18"/> <lb ed="X" n="0816c19"/> <lb ed="X" n="0816c20"/> <lb ed="X" n="0816c21"/> <lb ed="X" n="0816c22"/> <lb ed="X" n="0816c23"/> <lb ed="X" n="0816c24"/> <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0817a" n="0817a"/> <lb ed="X" n="0817a01"/> <lb ed="X" n="0817a02"/> <lb ed="X" n="0817a03"/> <lb ed="X" n="0817a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">阿弥陀经要解便蒙钞</cb:mulu> <lb ed="X" n="0817a05"/><cb:docNumber>No. 430</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0817a06"/><lb ed="R091" n="0876b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><persName>佛</persName>说阿弥陀经要解便蒙钞卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0817a07"/> <lb ed="X" n="0817a08"/><lb ed="R091" n="0876b02"/><byline cb:type="author">红螺比丘 达默 造钞</byline> <lb ed="X" n="0817a09"/><lb ed="R091" n="0876b03"/><byline cb:type="other">资福沙门 达林 参订</byline> <lb ed="X" n="0817a10"/><lb ed="R091" n="0876b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0817a1001">△讲释此解。大章分三。初序義。二解经。三<g ref="#CB02494">跋</g>语。初 <lb ed="X" n="0817a11"/><lb ed="R091" n="0876b05"/>中分四。初标题。二译人。三疏主。四正序。标题又 <lb ed="X" n="0817a12"/><lb ed="R091" n="0876b06"/>二。初经题。二疏题。经题又三。初明通别。二明立 <lb ed="X" n="0817a13"/><lb ed="R091" n="0876b07"/>题。三正释题。初又五。初约一化。二约一门。三约 <lb ed="X" n="0817a14"/><lb ed="R091" n="0876b08"/>一经。四约一题。五约一字。</p><p xml:id="pX22p0817a1411" cb:place="inline">△今初。</p> <lb ed="X" n="0817a15"/><lb ed="R091" n="0876b09"/><p xml:id="pX22p0817a1501">【钞】一切诸经。皆具通别二名。教行理三。各论通别。 <lb ed="X" n="0817a16"/><lb ed="R091" n="0876b10"/>今<persName>佛</persName>说阿弥陀五字。名异众典。故教别。同名为经。 <lb ed="X" n="0817a17"/><lb ed="R091" n="0876b11"/>故教通。依教起行。为行不同。故行别。同归寂光。故 <lb ed="X" n="0817a18"/><lb ed="R091" n="0876b12"/>行通。理虽无名。因门名理。理随于门。四教十六门 <lb ed="X" n="0817a19"/><lb ed="R091" n="0876b13"/>入理。故理别。门随于理。一门所入之理。即一切门 <lb ed="X" n="0817a20"/><lb ed="R091" n="0876b14"/>理。一切门所入之理。即一门理。故理通。此约一化。</p> <lb ed="X" n="0817a21"/><lb ed="R091" n="0876b15"/><p xml:id="pX22p0817a2101">△次约一门者。谓净土一门也。净土三经幷行于 <lb ed="X" n="0817a22"/><lb ed="R091" n="0876b16"/>世。故教别。同称弥陀之经。故教通。称名观想为行 <lb ed="X" n="0817a23"/><lb ed="R091" n="0876b17"/>不同。故行别。同称净业。故行通。唯心四土。故理别。 <lb ed="X" n="0817a24"/><lb ed="R091" n="0876b18"/>四土唯心。故理通。此约一门。</p><p xml:id="pX22p0817a2412" cb:place="inline">△三约一经者。从如 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0817b" n="0817b"/> <lb ed="X" n="0817b01"/><lb ed="R091" n="0877a01"/>是我闻。至作礼而去。序正流通三分不同。故教别。 <lb ed="X" n="0817b02"/><lb ed="R091" n="0877a02"/>初中後总为一善。故教通。信愿行三不同。故行别。 <lb ed="X" n="0817b03"/><lb ed="R091" n="0877a03"/>同归净土。故行通。极乐横具四土。故理别。四土同 <lb ed="X" n="0817b04"/><lb ed="R091" n="0877a04"/>一极乐。故理通。此约一经。</p><p xml:id="pX22p0817b0411" cb:place="inline">△四约一题者。通别二 <lb ed="X" n="0817b05"/><lb ed="R091" n="0877a05"/>名。故教别。总为一题。故教通。能说所说。故行别。同 <lb ed="X" n="0817b06"/><lb ed="R091" n="0877a06"/>为一<persName>佛</persName>。故行通。释迦弥陀。故理别。同一法身。故理 <lb ed="X" n="0817b07"/><lb ed="R091" n="0877a07"/>通。此约一题。</p><p xml:id="pX22p0817b0706" cb:place="inline">△五约一字者。华言梵语。故教别。同 <lb ed="X" n="0817b08"/><lb ed="R091" n="0877a08"/>翻为觉。故教通。自觉觉他。故行别。觉满。故行通。即 <lb ed="X" n="0817b09"/><lb ed="R091" n="0877a09"/>而常六。故理别。六而常即。故理通。初明通别竟。</p> <lb ed="X" n="0817b10"/><lb ed="R091" n="0877a10"/><p xml:id="pX22p0817b1001">△二明立题者。一切诸经。别名无量。不出人法喩 <lb ed="X" n="0817b11"/><lb ed="R091" n="0877a11"/>三。此三。有单。复。具足。七种立题之别。单三者。谓 <lb ed="X" n="0817b12"/><lb ed="R091" n="0877a12"/>单人。单法。单喩。单人者。如此经能说所说皆是 <lb ed="X" n="0817b13"/><lb ed="R091" n="0877a13"/>人。<persName>佛</persName>是究竟人也。其中无法无喩。故曰单人。单 <lb ed="X" n="0817b14"/><lb ed="R091" n="0877a14"/>法者。如般若经。涅槃经等。无人亦无喩。故曰单 <lb ed="X" n="0817b15"/><lb ed="R091" n="0877a15"/>法。单喩者。如梵网经。璎珞经等。无人亦无法。故 <lb ed="X" n="0817b16"/><lb ed="R091" n="0877a16"/>曰单喩。复三者。如妙法莲花经。乃法喩为名。如 <lb ed="X" n="0817b17"/><lb ed="R091" n="0877a17"/>来狮子吼经。乃人喩为名。文殊问般若经等。乃 <lb ed="X" n="0817b18"/><lb ed="R091" n="0877a18"/>人法为名。具足一者。如大方廣<persName>佛</persName>花严经等。乃 <lb ed="X" n="0817b19"/><lb ed="R091" n="0877b01"/>人法喩具足为名也。明立题竟。</p> <lb ed="X" n="0817b20"/><lb ed="R091" n="0877b02"/><p xml:id="pX22p0817b2001">△三正释题又二。初释别名。二释通名。初又二。初 <lb ed="X" n="0817b21"/><lb ed="R091" n="0877b03"/>分释。二合释。初又三。初释<persName>佛</persName>字。二释说字。三释 <lb ed="X" n="0817b22"/><lb ed="R091" n="0877b04"/>阿弥陀。初又三。初明通别二号。二明单复三身。 <lb ed="X" n="0817b23"/><lb ed="R091" n="0877b05"/>三明六即性修。初又二。初明通号。二明别号。言 <lb ed="X" n="0817b24"/><lb ed="R091" n="0877b06"/>通别二号者。诸<persName>佛</persName>皆具通别二名。通则十种通 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0817c" n="0817c"/> <lb ed="X" n="0817c01"/><lb ed="R091" n="0877b07"/>号。别则释迦弥陀。通显究竟果德。别显应機示 <lb ed="X" n="0817c02"/><lb ed="R091" n="0877b08"/>现。今先明通号又三。初明十号。二明华梵。三总 <lb ed="X" n="0817c03"/><lb ed="R091" n="0877b09"/>略释。</p><p xml:id="pX22p0817c0303" cb:place="inline">△今初言十号者。<persName>如来</persName>。为仿同先迹号。应 <lb ed="X" n="0817c04"/><lb ed="R091" n="0877b10"/>供。为堪为福田号。<persName>正遍知</persName>。为遍知法界号。明行 <lb ed="X" n="0817c05"/><lb ed="R091" n="0877b11"/>足。为果显因德号。<persName>善逝</persName>。为妙往菩提号。<persName>世间解</persName>。 <lb ed="X" n="0817c06"/><lb ed="R091" n="0877b12"/>为达伪通真号。<persName>无上士</persName>。为摄化从道号。调御丈 <lb ed="X" n="0817c07"/><lb ed="R091" n="0877b13"/>夫<persName>天人师</persName>。为应機授法号。<persName>佛</persName>为觉悟归真号。世 <lb ed="X" n="0817c08"/><lb ed="R091" n="0877b14"/>尊。为三界独尊号。明十号竟。</p> <lb ed="X" n="0817c09"/><lb ed="R091" n="0877b15"/><p xml:id="pX22p0817c0901">△二明华梵者。梵语<persName>多陀阿伽陀</persName>。亦云<persName>怛闼阿竭</persName>。 <lb ed="X" n="0817c10"/><lb ed="R091" n="0877b16"/>此翻<persName>如来</persName>。金刚经云。无所从来。亦无所去。故名 <lb ed="X" n="0817c11"/><lb ed="R091" n="0877b17"/><persName>如来</persName>此约法身释。转法轮论云。第一義谛名如。 <lb ed="X" n="0817c12"/><lb ed="R091" n="0877b18"/>正觉名来。此以报身释。成实论云。乘如实道。来 <lb ed="X" n="0817c13"/><lb ed="R091" n="0878a01"/>成正觉。故名<persName>如来</persName>。此约应身释。</p><p xml:id="pX22p0817c1313" cb:place="inline">〇梵语<persName>阿罗诃</persName>。 <lb ed="X" n="0817c14"/><lb ed="R091" n="0878a02"/>此云<persName>应供</persName>。应受十界供养故。亦翻杀贼。亦翻无 <lb ed="X" n="0817c15"/><lb ed="R091" n="0878a03"/>生。观经疏云。天竺三名相近。<persName>阿罗诃</persName>。翻<persName>应供</persName>。阿 <lb ed="X" n="0817c16"/><lb ed="R091" n="0878a04"/>罗汉。翻无生。阿卢汉。翻杀贼。</p><p xml:id="pX22p0817c1612" cb:place="inline">〇梵云<persName>三藐三佛</persName> <lb ed="X" n="0817c17"/><lb ed="R091" n="0878a05"/>陀。此云<persName>正遍知</persName>觉。言法无差故言正。智无不周 <lb ed="X" n="0817c18"/><lb ed="R091" n="0878a06"/>故言遍。出生死梦故言觉。</p><p xml:id="pX22p0817c1811" cb:place="inline">〇梵云<g ref="#CB16014">鞞</g>侈遮罗那 <lb ed="X" n="0817c19"/><lb ed="R091" n="0878a07"/>三般那。此云<persName>明行足</persName>。大论云。宿命。天眼。漏尽。名 <lb ed="X" n="0817c20"/><lb ed="R091" n="0878a08"/>为三明。三乘虽得三明。而不满足。<persName>佛</persName>悉满足。是 <lb ed="X" n="0817c21"/><lb ed="R091" n="0878a09"/>为异也。具足三明六通。故曰<persName>明行足</persName>。</p><p xml:id="pX22p0817c2115" cb:place="inline">〇梵云修 <lb ed="X" n="0817c22"/><lb ed="R091" n="0878a10"/>伽陀。此云好去。或名修伽度。此云<persName>善逝</persName>。地持经 <lb ed="X" n="0817c23"/><lb ed="R091" n="0878a11"/>云。第一上陞。永不复还。故云<persName>善逝</persName>。</p><p xml:id="pX22p0817c2314" cb:place="inline">〇梵云路伽 <lb ed="X" n="0817c24"/><lb ed="R091" n="0878a12"/>惫。此云世间知。谓知二种世间。一众生世间。二 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0818a" n="0818a"/> <lb ed="X" n="0818a01"/><lb ed="R091" n="0878a13"/>非众生世间。及如实相。地持经云<persName>世间解</persName>。</p><p xml:id="pX22p0818a0117" cb:place="inline">〇梵 <lb ed="X" n="0818a02"/><lb ed="R091" n="0878a14"/>云阿耨多罗。此云无上。大论云。如诸法中涅槃 <lb ed="X" n="0818a03"/><lb ed="R091" n="0878a15"/>无上。众生法中<persName>佛</persName>无上。地持经云。<persName>无上士</persName>。涅槃 <lb ed="X" n="0818a04"/><lb ed="R091" n="0878a16"/>云。有所断者。名有上士。无所断者。名<persName>无上士</persName>。</p><p xml:id="pX22p0818a0418" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0818a05"/><lb ed="R091" n="0878a17"/>梵云富楼沙昙藐婆罗提。此云可化丈夫。调御 <lb ed="X" n="0818a06"/><lb ed="R091" n="0878a18"/>师。大论云。<persName>佛</persName>以大慈大智。以善柔软语。苦切之 <lb ed="X" n="0818a07"/><lb ed="R091" n="0878b01"/>语。杂语。令不失道。故云调御师。</p><p xml:id="pX22p0818a0713" cb:place="inline">〇梵云舍多提 <lb ed="X" n="0818a08"/><lb ed="R091" n="0878b02"/>婆魔<g ref="#CB00145">㝹</g>舍喃。此云天人教师。大论云。<persName>佛</persName>示导是 <lb ed="X" n="0818a09"/><lb ed="R091" n="0878b03"/>应作。是不应作。是善是不善。是人随教行。又云。 <lb ed="X" n="0818a10"/><lb ed="R091" n="0878b04"/>度馀道众生少。度人天众生多。故云<persName>天人师</persName>。</p><p xml:id="pX22p0818a1018" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0818a11"/><lb ed="R091" n="0878b05"/>梵云<persName>佛陀</persName>。此云觉者。谓自觉。觉他。觉满。悟性真 <lb ed="X" n="0818a12"/><lb ed="R091" n="0878b06"/>常。了惑虚妄。名自觉。运无缘慈。度有情界。名觉 <lb ed="X" n="0818a13"/><lb ed="R091" n="0878b07"/>他。穷源极底。行满果圆。名觉满。</p><p xml:id="pX22p0818a1313" cb:place="inline">〇梵云路迦那 <lb ed="X" n="0818a14"/><lb ed="R091" n="0878b08"/>他。此云世间尊。具上九号。为物钦重。故曰<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0818a15"/><lb ed="R091" n="0878b09"/>天上人间。所共尊故。明华梵竟。</p> <lb ed="X" n="0818a16"/><lb ed="R091" n="0878b10"/><p xml:id="pX22p0818a1601">△三总略释者。翻译名義集云。无虚妄。名<persName>如来</persName>。良 <lb ed="X" n="0818a17"/><lb ed="R091" n="0878b11"/>福田。名<persName>应供</persName>。知法界。名<persName>正遍知</persName>。具三明。名明行 <lb ed="X" n="0818a18"/><lb ed="R091" n="0878b12"/>足。不还来。名<persName>善逝</persName>。知众生国土。名<persName>世间解</persName>。无与 <lb ed="X" n="0818a19"/><lb ed="R091" n="0878b13"/>等。名<persName>无上士</persName>。调他心。名<persName>调御丈夫</persName>。为众生眼。名 <lb ed="X" n="0818a20"/><lb ed="R091" n="0878b14"/><persName>天人师</persName>。知三聚。名<persName>佛</persName>。具兹十德。名世间尊。明通 <lb ed="X" n="0818a21"/><lb ed="R091" n="0878b15"/>号竟。</p> <lb ed="X" n="0818a22"/><lb ed="R091" n="0878b16"/><p xml:id="pX22p0818a2201">△二明别号者。名称虽别。義亦互通。如释迦翻能 <lb ed="X" n="0818a23"/><lb ed="R091" n="0878b17"/>仁。岂有一<persName>佛</persName>非能仁也。阿弥陀云无量寿。岂有 <lb ed="X" n="0818a24"/><lb ed="R091" n="0878b18"/>不<persName>佛</persName>非长寿也。但以逗機设化。随世建立。今正 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0818b" n="0818b"/> <lb ed="X" n="0818b01"/><lb ed="R091" n="0879a01"/>明能说教主。释迦牟尼<persName>佛</persName>也。梵云释迦牟尼。此 <lb ed="X" n="0818b02"/><lb ed="R091" n="0879a02"/>云能仁寂默。能仁者。姓也。寂默者。字也。能仁是 <lb ed="X" n="0818b03"/><lb ed="R091" n="0879a03"/>姓者。<persName>佛</persName>有五姓。一云瞿昙。二云甘蔗。三云日种。 <lb ed="X" n="0818b04"/><lb ed="R091" n="0879a04"/>四云舍夷。五云释迦。一瞿昙者。或云憍昙弥。此 <lb ed="X" n="0818b05"/><lb ed="R091" n="0879a05"/>云纯淑。十二遊经云。过去阿僧祇时。大茅草王 <lb ed="X" n="0818b06"/><lb ed="R091" n="0879a06"/>捨位出家。师婆罗门。遂授其姓。名小瞿昙。二姓 <lb ed="X" n="0818b07"/><lb ed="R091" n="0879a07"/>甘蔗者。本行经云。大茅草王。得成王仙。寿命极 <lb ed="X" n="0818b08"/><lb ed="R091" n="0879a08"/>长。老不能行。时诸弟子出求饮食。以笼盛仙。悬 <lb ed="X" n="0818b09"/><lb ed="R091" n="0879a09"/>树枝上。猎师遥见。谓鸟便射。滴血于地。生二甘 <lb ed="X" n="0818b10"/><lb ed="R091" n="0879a10"/>蔗。日炙开剖。一出童男。一出童女。占相师立男 <lb ed="X" n="0818b11"/><lb ed="R091" n="0879a11"/>名善生。即灌其顶。名甘蔗王。女名善贤。为第一 <lb ed="X" n="0818b12"/><lb ed="R091" n="0879a12"/>妃。三姓日种者。本行经云。又以日炙甘蔗出故。 <lb ed="X" n="0818b13"/><lb ed="R091" n="0879a13"/>亦名日种。四姓释迦者。甘蔗王听次妃之<g ref="#CB03685">谮</g>。摈 <lb ed="X" n="0818b14"/><lb ed="R091" n="0879a14"/>四太子。至雪山北。自立城居。以德归人。父王悔 <lb ed="X" n="0818b15"/><lb ed="R091" n="0879a15"/>忆。遣使往召。四子辞过不还。父王歎曰。我子释 <lb ed="X" n="0818b16"/><lb ed="R091" n="0879a16"/>迦。以此命族。五姓舍夷者。林名也。本行经云。以 <lb ed="X" n="0818b17"/><lb ed="R091" n="0879a17"/>住舍夷大树之林。故名舍夷。此以其处而立姓。 <lb ed="X" n="0818b18"/><lb ed="R091" n="0879a18"/>故曰舍夷。寂默是字者。本行经云。又诸释种。立 <lb ed="X" n="0818b19"/><lb ed="R091" n="0879b01"/>性憍慢多言。及见太子。悉皆默然。王云。宜字牟 <lb ed="X" n="0818b20"/><lb ed="R091" n="0879b02"/>尼也。以上通别二号竟。</p> <lb ed="X" n="0818b21"/><lb ed="R091" n="0879b03"/><p xml:id="pX22p0818b2101">△二明单复三身者。<persName>佛</persName><persName>佛</persName>皆具三身。谓法报化也。 <lb ed="X" n="0818b22"/><lb ed="R091" n="0879b04"/>法身即本觉性体。报身乃始觉智圆。化身则慈 <lb ed="X" n="0818b23"/><lb ed="R091" n="0879b05"/>悲应现。法身名毘卢遮那。此云遍一切处。报身 <lb ed="X" n="0818b24"/><lb ed="R091" n="0879b06"/>名卢舍那。此云净满。化身名释迦牟尼。此云能 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0818c" n="0818c"/> <lb ed="X" n="0818c01"/><lb ed="R091" n="0879b07"/>仁寂默。又三身皆具单复二義。法身单。唯指本 <lb ed="X" n="0818c02"/><lb ed="R091" n="0879b08"/>来淸净理体。报身单。唯指无上功德智慧。化身 <lb ed="X" n="0818c03"/><lb ed="R091" n="0879b09"/>单。唯指应现如水中月。法身复者。一者自性淸 <lb ed="X" n="0818c04"/><lb ed="R091" n="0879b10"/>净法身。即众生本源自性天真<persName>佛</persName>也。二者離垢 <lb ed="X" n="0818c05"/><lb ed="R091" n="0879b11"/>妙极法身。即诸<persName>佛</persName>所证究竟法界理也。报身复 <lb ed="X" n="0818c06"/><lb ed="R091" n="0879b12"/>者。一者自受用报身。即诸<persName>佛</persName>智断二德。究竟实 <lb ed="X" n="0818c07"/><lb ed="R091" n="0879b13"/>果。二他受用报身。即地上菩萨。随其心量。所见 <lb ed="X" n="0818c08"/><lb ed="R091" n="0879b14"/>刹尘相好。一一相好皆无分齐者也。化身复者。 <lb ed="X" n="0818c09"/><lb ed="R091" n="0879b15"/>一者应现身。示成八相。二变化身。无而倏有。又 <lb ed="X" n="0818c10"/><lb ed="R091" n="0879b16"/>化身。亦名应身。应物示现。如月印水故也。示现 <lb ed="X" n="0818c11"/><lb ed="R091" n="0879b17"/>八相者。复有三种。一者勝应。即前他受用身。二 <lb ed="X" n="0818c12"/><lb ed="R091" n="0879b18"/>者带劣勝应身。通教三乘所见者。接入别圆故 <lb ed="X" n="0818c13"/><lb ed="R091" n="0880a01"/>勝。犹依事识故劣。三者劣应身。即藏教所见丈 <lb ed="X" n="0818c14"/><lb ed="R091" n="0880a02"/>六老比丘身。唯依事识。不达相海无边之致。故 <lb ed="X" n="0818c15"/><lb ed="R091" n="0880a03"/>名劣。变化身又有二种。谓<persName>佛</persName>界化身。及随类化 <lb ed="X" n="0818c16"/><lb ed="R091" n="0880a04"/>身。单复三身竟。</p> <lb ed="X" n="0818c17"/><lb ed="R091" n="0880a05"/><p xml:id="pX22p0818c1701">△三明六即性修者。六。显因果之事相。即。显<persName>佛</persName>性 <lb ed="X" n="0818c18"/><lb ed="R091" n="0880a06"/>之理体。全性起修。故言六。全修在性。故言即。何 <lb ed="X" n="0818c19"/><lb ed="R091" n="0880a07"/>名为六即。一者理即。二者名字即。三者观行即。 <lb ed="X" n="0818c20"/><lb ed="R091" n="0880a08"/>四者相似即。五分证即。六究竟即。普润大师。有 <lb ed="X" n="0818c21"/><lb ed="R091" n="0880a09"/>六即<persName>佛</persName>颂曰。</p> <lb ed="X" n="0818c22"/><lb ed="R091" n="0880a10"/><p xml:id="pX22p0818c2201">【钞】动静理全是。行藏事尽非。冥冥随物去。杳杳不 <lb ed="X" n="0818c23"/><lb ed="R091" n="0880a11"/>知归<note place="inline">此颂理即<persName>佛</persName>也。动静理全是者。谓一动一静。约理全是<persName>佛</persName>性也。行藏事尽非者。行藏。即动 <lb ed="X" n="0818c24"/><lb ed="R091" n="0880a12"/>静也。由不达万法唯心。故所作事动静。约事全不合理也。冥冥随物去者。谓<persName>佛</persName>性之体。随六尘而流转也。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0819a" n="0819a"/> <lb ed="X" n="0819a01"/><lb ed="R091" n="0880a13"/>杳杳不知归者。无有觉照之功。故不知归也</note>。</p> <lb ed="X" n="0819a02"/><lb ed="R091" n="0880a14"/><p xml:id="pX22p0819a0201">【钞】方听无生曲。始闻不死歌。今知当体是。翻恨自 <lb ed="X" n="0819a03"/><lb ed="R091" n="0880a15"/>蹉跎<note place="inline">此颂名字即<persName>佛</persName>也。方听无生曲。始闻不死歌者。悟得<persName>佛</persName>性之理也。<persName>佛</persName>性本不生灭也。今知 <lb ed="X" n="0819a04"/><lb ed="R091" n="0880a16"/>当体是者。现在当体苦即法身。惑即般若。业即解脱也。翻恨自蹉跎者。翻恨理即位中。行藏事尽非也</note>。</p> <lb ed="X" n="0819a05"/><lb ed="R091" n="0880a17"/><p xml:id="pX22p0819a0501">【钞】念念照常理。心心息幻尘。遍观诸法性。无假亦 <lb ed="X" n="0819a06"/><lb ed="R091" n="0880a18"/>无真<note place="inline">此颂观行即<persName>佛</persName>也。念念照常理者。明观照之功也。常理。即不生不灭法身理也。心心息幻 <lb ed="X" n="0819a07"/><lb ed="R091" n="0880b01"/>尘者。幻尘。即五住地惑也。谓正当照常理时。五住便息而不起也。遍观诸法性者。谓二边法性也。无假亦 <lb ed="X" n="0819a08"/><lb ed="R091" n="0880b02"/>无真者。全体中道。故曰非假非真也</note>。</p> <lb ed="X" n="0819a09"/><lb ed="R091" n="0880b03"/><p xml:id="pX22p0819a0901">【钞】四住虽先落。六尘未尽空。眼中犹有翳。空裡见 <lb ed="X" n="0819a10"/><lb ed="R091" n="0880b04"/>花红<note place="inline">此颂相似即<persName>佛</persName>也。四住。谓见思二惑。见为一住。思为三住。先落。谓法执後断。我执先断也。 <lb ed="X" n="0819a11"/><lb ed="R091" n="0880b05"/>六尘未空者。法执未忘也。由法执故。故曰眼中有翳。空裡见花红也</note>。</p> <lb ed="X" n="0819a12"/><lb ed="R091" n="0880b06"/><p xml:id="pX22p0819a1201">【钞】豁尔心开悟。湛然一切通。穷源犹未尽。尙见月 <lb ed="X" n="0819a13"/><lb ed="R091" n="0880b07"/><g ref="#CB15167">朦</g>胧<note place="inline">豁尔心开悟者。以中道观智。豁破无明一品也。湛然一切通者。六尘空也。穷源未尽者。还 <lb ed="X" n="0819a14"/><lb ed="R091" n="0880b08"/>有四十一品无明未尽。故曰尙见月朦胧也</note>。</p> <lb ed="X" n="0819a15"/><lb ed="R091" n="0880b09"/><p xml:id="pX22p0819a1501">【钞】从来真是妄。今日妄皆真。但复本时性。更无一 <lb ed="X" n="0819a16"/><lb ed="R091" n="0880b10"/>法新<note place="inline">从来。指前五位也。真是妄者。三德之真。全成三障之妄也。如水成冰也。今日者。指今究竟 <lb ed="X" n="0819a17"/><lb ed="R091" n="0880b11"/>位也。妄皆真者。三障之妄。全成三德之真也。但复本时性者。复还其本时之<persName>佛</persName>性也。更无一法新者。非从 <lb ed="X" n="0819a18"/><lb ed="R091" n="0880b12"/>冰外更得水也</note>。</p> <lb ed="X" n="0819a19"/><lb ed="R091" n="0880b13"/><p xml:id="pX22p0819a1901">【钞】此六即義。四教皆判。而有权实不同。前三教是 <lb ed="X" n="0819a20"/><lb ed="R091" n="0880b14"/>权。唯圆教是实。藏教但六而不即。二谛不相即故。 <lb ed="X" n="0819a21"/><lb ed="R091" n="0880b15"/>通教虽二谛相即。而不能即<persName>佛</persName>。不达中道故。别教 <lb ed="X" n="0819a22"/><lb ed="R091" n="0880b16"/>虽谈中道。而不能六即<persName>佛</persName>。但中不即二边故。唯圆 <lb ed="X" n="0819a23"/><lb ed="R091" n="0880b17"/>教六即<persName>佛</persName>義全。故但约圆教。判六即<persName>佛</persName>義也。即而 <lb ed="X" n="0819a24"/><lb ed="R091" n="0880b18"/>常六。如冰水之不同。六而常即。如湿性之体一也。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0819b" n="0819b"/> <lb ed="X" n="0819b01"/><lb ed="R091" n="0881a01"/>释<persName>佛</persName>字竟。</p> <lb ed="X" n="0819b02"/><lb ed="R091" n="0881a02"/><p xml:id="pX22p0819b0201">△二释说字分二。初明不可说。二明可说。问。法花 <lb ed="X" n="0819b03"/><lb ed="R091" n="0881a03"/>经云。诸法寂灭相。不可以言宣。云何而说也。答。 <lb ed="X" n="0819b04"/><lb ed="R091" n="0881a04"/>若执不可说。又堕绝言之见。若达说即无说。不 <lb ed="X" n="0819b05"/><lb ed="R091" n="0881a05"/>妨无说而说也。</p><p xml:id="pX22p0819b0507" cb:place="inline">△今初明不可说者。若结四教。 <lb ed="X" n="0819b06"/><lb ed="R091" n="0881a06"/>则有四不可说。谓生生不可说。生不生不可说。 <lb ed="X" n="0819b07"/><lb ed="R091" n="0881a07"/>不生生不可说。不生不生不可说。云何生生不 <lb ed="X" n="0819b08"/><lb ed="R091" n="0881a08"/>可说。生生者。因缘所生法也。不可说者。因缘即 <lb ed="X" n="0819b09"/><lb ed="R091" n="0881a09"/>空。心行处灭。言语道断。故不可说。乃藏教義也。 <lb ed="X" n="0819b10"/><lb ed="R091" n="0881a10"/>云何生不生不可说。生不生者。乃诸法不生般 <lb ed="X" n="0819b11"/><lb ed="R091" n="0881a11"/>若生。此般若非自生。非他生。非共。非无因。故曰 <lb ed="X" n="0819b12"/><lb ed="R091" n="0881a12"/>生不生。言语道断。故不可说。乃通教義也。不生 <lb ed="X" n="0819b13"/><lb ed="R091" n="0881a13"/>生不可说者。不生者。法性也。生者。无明也。二乘 <lb ed="X" n="0819b14"/><lb ed="R091" n="0881a14"/>证不生。犹受法性生。故曰不生生。若法性。若无 <lb ed="X" n="0819b15"/><lb ed="R091" n="0881a15"/>明。皆言语道断。故不可说。乃别教義也。云何不 <lb ed="X" n="0819b16"/><lb ed="R091" n="0881a16"/>生不生不可说。以修道得故。谓智断二德皆不 <lb ed="X" n="0819b17"/><lb ed="R091" n="0881a17"/>生。乃究竟极果所证。尙非十地所知。岂可言说。 <lb ed="X" n="0819b18"/><lb ed="R091" n="0881a18"/>乃圆教義。此略明不可说。</p><p xml:id="pX22p0819b1811" cb:place="inline">△二明可说者。涅槃 <lb ed="X" n="0819b19"/><lb ed="R091" n="0881b01"/>云。虽皆不可说。而十因缘法为生作因。亦可得 <lb ed="X" n="0819b20"/><lb ed="R091" n="0881b02"/>说。十因缘者。从无明支。乃至有支。立诸法也。立 <lb ed="X" n="0819b21"/><lb ed="R091" n="0881b03"/>有三義。谓立众生。立機缘。立声教。此三互相建 <lb ed="X" n="0819b22"/><lb ed="R091" n="0881b04"/>立。若无众生。则无機缘。无機缘。则无声教。无声 <lb ed="X" n="0819b23"/><lb ed="R091" n="0881b05"/>教。亦无众生也。立众生者。过去二因。现在五果。 <lb ed="X" n="0819b24"/><lb ed="R091" n="0881b06"/>更互为因缘。而立五阴假名众生。立機缘者。过 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0819c" n="0819c"/> <lb ed="X" n="0819c01"/><lb ed="R091" n="0881b07"/>去或修析行。或修体行。或修渐行。或修顿行为 <lb ed="X" n="0819c02"/><lb ed="R091" n="0881b08"/>业。无明润之。致今五支之果。于此阴果。更起本 <lb ed="X" n="0819c03"/><lb ed="R091" n="0881b09"/>习。或起析行爱取有。或起体爱取有。或起渐爱 <lb ed="X" n="0819c04"/><lb ed="R091" n="0881b10"/>取有。或起顿爱取有。爱取有起故。得为機缘也。 <lb ed="X" n="0819c05"/><lb ed="R091" n="0881b11"/>立声教者。析爱取有起。故感三藏教。是为生生 <lb ed="X" n="0819c06"/><lb ed="R091" n="0881b12"/>不可说。十因缘法为生生作因。亦可得说。说藏 <lb ed="X" n="0819c07"/><lb ed="R091" n="0881b13"/>教生生之教理智断行位因果也。体爱取有起。 <lb ed="X" n="0819c08"/><lb ed="R091" n="0881b14"/>感于通教。是为生不生不可说。十因缘法为生 <lb ed="X" n="0819c09"/><lb ed="R091" n="0881b15"/>不生作因。亦可得说。说通教八法也。渐爱取有 <lb ed="X" n="0819c10"/><lb ed="R091" n="0881b16"/>起。故感别教。是为不生生不可说。十因缘法为 <lb ed="X" n="0819c11"/><lb ed="R091" n="0881b17"/>不生生作因。亦可得说。说不生生别教八法也。 <lb ed="X" n="0819c12"/><lb ed="R091" n="0881b18"/>顿爱取有起。感于圆教。是为不生不生不可说。 <lb ed="X" n="0819c13"/><lb ed="R091" n="0882a01"/>十因缘法为不生不生作因。亦可得说。说不生 <lb ed="X" n="0819c14"/><lb ed="R091" n="0882a02"/>不生圆教八法也。此四可说。各具四门。四四十 <lb ed="X" n="0819c15"/><lb ed="R091" n="0882a03"/>六门。又各具四悉昙因缘。共六十四悉昙。又有 <lb ed="X" n="0819c16"/><lb ed="R091" n="0882a04"/>信法二行。共一百二十八悉昙。则分分无量也。 <lb ed="X" n="0819c17"/><lb ed="R091" n="0882a05"/>此弥陀经。乃圆教有门。第一義悉昙。具下三悉 <lb ed="X" n="0819c18"/><lb ed="R091" n="0882a06"/>檀。众生機缘所感声教也。释说字竟。</p> <lb ed="X" n="0819c19"/><lb ed="R091" n="0882a07"/><p xml:id="pX22p0819c1901">△三释阿弥陀者。梵语阿弥陀。按无量寿经。含十 <lb ed="X" n="0819c20"/><lb ed="R091" n="0882a08"/>三義。谓无量寿。无量光。无边光。无碍光。无对光。 <lb ed="X" n="0819c21"/><lb ed="R091" n="0882a09"/>光炎王。淸净光。欢喜光。智慧光。不断光。难思光。 <lb ed="X" n="0819c22"/><lb ed="R091" n="0882a10"/>无称光。超日月光。名虽十三。不出光寿。故此经 <lb ed="X" n="0819c23"/><lb ed="R091" n="0882a11"/>但云光寿也。光。乃心性横遍十方之義。十方原 <lb ed="X" n="0819c24"/><lb ed="R091" n="0882a12"/>无边际。故云无量也。寿。乃心性竖穷三际之義。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0820a" n="0820a"/> <lb ed="X" n="0820a01"/><lb ed="R091" n="0882a13"/>三际又无始终。故云无量。又横中有竖。竖中有 <lb ed="X" n="0820a02"/><lb ed="R091" n="0882a14"/>横。横竖交彻。不可思议。故云无量弥陀彻证心 <lb ed="X" n="0820a03"/><lb ed="R091" n="0882a15"/>性横竖之源。故曰无量光寿也。三身光寿。如疏 <lb ed="X" n="0820a04"/><lb ed="R091" n="0882a16"/>中释。分释竟。</p> <lb ed="X" n="0820a05"/><lb ed="R091" n="0882a17"/><p xml:id="pX22p0820a0501">△二合释二。初合能说。二合所说。初又二。初明所 <lb ed="X" n="0820a06"/><lb ed="R091" n="0882a18"/>拣。二会通三身。</p><p xml:id="pX22p0820a0607" cb:place="inline">△今初。言<persName>佛</persName>说者。有所拣。谓经 <lb ed="X" n="0820a07"/><lb ed="R091" n="0882b01"/>有四人说。谓弟子。诸仙。诸天。化人也。若四人说。 <lb ed="X" n="0820a08"/><lb ed="R091" n="0882b02"/><persName>如来</persName>印之。亦得称经。今经始终皆出金口。故曰 <lb ed="X" n="0820a09"/><lb ed="R091" n="0882b03"/><persName>佛</persName>说也。明所拣竟。</p> <lb ed="X" n="0820a10"/><lb ed="R091" n="0882b04"/><p xml:id="pX22p0820a1001">△二会通三身。问。<persName>佛</persName>具三身。今言<persName>佛</persName>说。乃何身说 <lb ed="X" n="0820a11"/><lb ed="R091" n="0882b05"/>那。梵网合註答曰。三身既非一异。自不容其偏 <lb ed="X" n="0820a12"/><lb ed="R091" n="0882b06"/>执何身说法。但为对治有异。故使诸经所说不 <lb ed="X" n="0820a13"/><lb ed="R091" n="0882b07"/>同。或云报化非真<persName>佛</persName>。亦非说法者。此则恐人执 <lb ed="X" n="0820a14"/><lb ed="R091" n="0882b08"/>相迷理。故唯示法性本觉以为真<persName>佛</persName>也。或云法 <lb ed="X" n="0820a15"/><lb ed="R091" n="0882b09"/><persName>佛</persName>者。自觉圣境。无言无说。说法现仪。皆化<persName>佛</persName>耳。 <lb ed="X" n="0820a16"/><lb ed="R091" n="0882b10"/>此则恐人以法身堕在情量。故唯示化<persName>佛</persName>示三 <lb ed="X" n="0820a17"/><lb ed="R091" n="0882b11"/>轮也。实则说法度生。非法身。亦不離法身。非报 <lb ed="X" n="0820a18"/><lb ed="R091" n="0882b12"/>化。亦不離报化。若得四悉昙意。谓法身说法亦 <lb ed="X" n="0820a19"/><lb ed="R091" n="0882b13"/>可。如云报化非说法者。谓唯报化说法亦可。如 <lb ed="X" n="0820a20"/><lb ed="R091" n="0882b14"/>云法身无言说。谓三身合乃说法亦可。如云功 <lb ed="X" n="0820a21"/><lb ed="R091" n="0882b15"/>德和法身。处处应现往。谓三身各说法亦可。法 <lb ed="X" n="0820a22"/><lb ed="R091" n="0882b16"/>报<persName>佛</persName>为地上菩萨说法。勝应<persName>佛</persName>为地前。及声闻 <lb ed="X" n="0820a23"/><lb ed="R091" n="0882b17"/>缘觉说法。劣应<persName>佛</persName>为一切凡夫说法。谓三身总 <lb ed="X" n="0820a24"/><lb ed="R091" n="0882b18"/>无言说亦可。如四十九年不说一字。若不解四 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0820b" n="0820b"/> <lb ed="X" n="0820b01"/><lb ed="R091" n="0883a01"/>悉昙因缘。随执一句。皆名谤<persName>佛</persName>也。初合能说竟。</p> <lb ed="X" n="0820b02"/><lb ed="R091" n="0883a02"/><p xml:id="pX22p0820b0201">△二合所说者。问。三身皆称阿弥陀。乃的说何身。 <lb ed="X" n="0820b03"/><lb ed="R091" n="0883a03"/>答。寂光法身。说圆教阿弥陀。实报报<persName>佛</persName>。说别教 <lb ed="X" n="0820b04"/><lb ed="R091" n="0883a04"/>阿弥陀。方便勝应<persName>佛</persName>。说通教阿弥陀。同居劣应。 <lb ed="X" n="0820b05"/><lb ed="R091" n="0883a05"/>说藏教阿弥陀。又法<persName>佛</persName>能俱说四教阿弥陀。报 <lb ed="X" n="0820b06"/><lb ed="R091" n="0883a06"/><persName>佛</persName>能说三教阿弥陀。谓藏通别。勝应能说二教。 <lb ed="X" n="0820b07"/><lb ed="R091" n="0883a07"/>谓藏通。劣应能说一教。唯三藏。又同居树下。须 <lb ed="X" n="0820b08"/><lb ed="R091" n="0883a08"/>俱说四教。根性杂故。带劣勝应。唯说三教。藏教 <lb ed="X" n="0820b09"/><lb ed="R091" n="0883a09"/>機不能见故。方便勝应。止说别圆二教。令见法 <lb ed="X" n="0820b10"/><lb ed="R091" n="0883a10"/>身故。界内绝分故。实报他受用。唯说圆教。令诸 <lb ed="X" n="0820b11"/><lb ed="R091" n="0883a11"/>菩萨尽无明源故。合释竟。初释别名竟。</p> <lb ed="X" n="0820b12"/><lb ed="R091" n="0883a12"/><p xml:id="pX22p0820b1201">△二释通名者。梵云修多罗。或云修单兰。或云修 <lb ed="X" n="0820b13"/><lb ed="R091" n="0883a13"/>妒路。皆彼方楚夏。此方翻译不同耳。或言无翻。 <lb ed="X" n="0820b14"/><lb ed="R091" n="0883a14"/>或言有翻。天台释此为三。初明无翻。二明有翻。 <lb ed="X" n="0820b15"/><lb ed="R091" n="0883a15"/>三和融有无。</p><p xml:id="pX22p0820b1506" cb:place="inline">△今初。言无翻者。彼方语多含。此 <lb ed="X" n="0820b16"/><lb ed="R091" n="0883a16"/>方语单浅。不可以单翻复。应留本音。既不可翻。 <lb ed="X" n="0820b17"/><lb ed="R091" n="0883a17"/>而含五義。一法本。亦云出生。二微发。三涌泉。四 <lb ed="X" n="0820b18"/><lb ed="R091" n="0883a18"/>绳墨。五结鬘。只作五義。不可翻。今于一中各作 <lb ed="X" n="0820b19"/><lb ed="R091" n="0883b01"/>三。三五十五義。一教法本。二行法本。三義法本。 <lb ed="X" n="0820b20"/><lb ed="R091" n="0883b02"/>今廣释之。言法本者。一切皆不可说。以四悉昙 <lb ed="X" n="0820b21"/><lb ed="R091" n="0883b03"/>四缘则有言说。世界悉昙说为教本。为人对治 <lb ed="X" n="0820b22"/><lb ed="R091" n="0883b04"/>则为行本。第一義悉昙。则为義本。所言教本者。 <lb ed="X" n="0820b23"/><lb ed="R091" n="0883b05"/>金口所说一言为本。派出无量言教。故以<persName>佛</persName>言 <lb ed="X" n="0820b24"/><lb ed="R091" n="0883b06"/>为本。经是行本者。示人无诤法。如教修行。故经 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0820c" n="0820c"/> <lb ed="X" n="0820c01"/><lb ed="R091" n="0883b07"/>是行本。经是義本者。寻一句诠一義。或一句诠 <lb ed="X" n="0820c02"/><lb ed="R091" n="0883b08"/>无量義。故经是義本。束此三种为法门者。教本 <lb ed="X" n="0820c03"/><lb ed="R091" n="0883b09"/>即闻慧。行本即思慧。義本即修慧见真。法本之 <lb ed="X" n="0820c04"/><lb ed="R091" n="0883b10"/>義尙<anchor xml:id="nkr_note_add_0820c0401" n="0820c0401"/><anchor xml:id="beg0820c0401" n="0820c0401"/>已<anchor xml:id="end0820c0401"/>多含。故不可翻也。</p><p xml:id="pX22p0820c0411" cb:place="inline">〇二微发者。<persName>佛</persName>以四 <lb ed="X" n="0820c05"/><lb ed="R091" n="0883b11"/>悉昙说。言词巧妙。悦可众心。初闻世界悉昙。微 <lb ed="X" n="0820c06"/><lb ed="R091" n="0883b12"/>有解生。此约教论微发。初闻为人对治。生善破 <lb ed="X" n="0820c07"/><lb ed="R091" n="0883b13"/>恶。即行微发。初闻第一義。入理。即義微发。束此 <lb ed="X" n="0820c08"/><lb ed="R091" n="0883b14"/>三为法门者。小乘即三解脱。大乘即三德秘藏。</p> <lb ed="X" n="0820c09"/><lb ed="R091" n="0883b15"/><p xml:id="pX22p0820c0901">〇三涌泉者。<persName>佛</persName>以四悉昙说法。文義无尽。法流 <lb ed="X" n="0820c10"/><lb ed="R091" n="0883b16"/>不绝。若闻世界悉昙。说一句解无量句。为教涌 <lb ed="X" n="0820c11"/><lb ed="R091" n="0883b17"/>泉。若闻为人对治。起无量行恒沙法门。为行涌 <lb ed="X" n="0820c12"/><lb ed="R091" n="0883b18"/>泉。若闻第一義。理若虚空。遍一切处。为義涌泉。 <lb ed="X" n="0820c13"/><lb ed="R091" n="0884a01"/>束此三为法门者。教。即法无碍。行。即辞无碍。義 <lb ed="X" n="0820c14"/><lb ed="R091" n="0884a02"/>即義无碍。乐说通三处。</p><p xml:id="pX22p0820c1410" cb:place="inline">〇四绳墨者。<persName>佛</persName>以四悉 <lb ed="X" n="0820c15"/><lb ed="R091" n="0884a03"/>檀说法。初闻世界。裁爱见之邪教。为教绳墨。若 <lb ed="X" n="0820c16"/><lb ed="R091" n="0884a04"/>闻为人对治。远離非道。入于正道。为行绳墨。若 <lb ed="X" n="0820c17"/><lb ed="R091" n="0884a05"/>闻第一義裁爱见之此岸得至彼岸。为義绳墨。 <lb ed="X" n="0820c18"/><lb ed="R091" n="0884a06"/>束此三为法门者。教。即正语。行。即正业。正精进。 <lb ed="X" n="0820c19"/><lb ed="R091" n="0884a07"/>正念。正定。義。即正见。正思惟。</p><p xml:id="pX22p0820c1912" cb:place="inline">〇五结鬘者。结教 <lb ed="X" n="0820c20"/><lb ed="R091" n="0884a08"/>行理。如结花鬘。令不零落。世界悉昙结<persName>佛</persName>言教。 <lb ed="X" n="0820c21"/><lb ed="R091" n="0884a09"/>为人对治结行。第一義结義。束此为法门者。结 <lb ed="X" n="0820c22"/><lb ed="R091" n="0884a10"/>教。口无失。结行身无失。结義。意无失。旧云经含 <lb ed="X" n="0820c23"/><lb ed="R091" n="0884a11"/>五義。今则含十五義。岂可单汉翻梵。</p><p xml:id="pX22p0820c2315" cb:place="inline">〇又此方 <lb ed="X" n="0820c24"/><lb ed="R091" n="0884a12"/>经训常训法。常者。不变義。天魔外道不能改壞。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0821a" n="0821a"/> <lb ed="X" n="0821a01"/><lb ed="R091" n="0884a13"/>名教常。真正无杂。无能逾过。名行常。湛然不动。 <lb ed="X" n="0821a02"/><lb ed="R091" n="0884a14"/>决无异趣。名理常。法者。可轨義。教可轨。行可轨。 <lb ed="X" n="0821a03"/><lb ed="R091" n="0884a15"/>理可轨。今直言训。<anchor xml:id="nkr_note_add_0821a0301" n="0821a0301"/><anchor xml:id="beg0821a0301" n="0821a0301"/>已<anchor xml:id="end0821a0301"/>含六義。况梵语褈复。而可 <lb ed="X" n="0821a04"/><lb ed="R091" n="0884a16"/>单翻也。</p><p xml:id="pX22p0821a0404" cb:place="inline">△二明有翻者。亦为五。一翻为经。经以 <lb ed="X" n="0821a05"/><lb ed="R091" n="0884a17"/>由为義。今亦作三释。谓教由。行由。理由。一切经 <lb ed="X" n="0821a06"/><lb ed="R091" n="0884a18"/>律论。皆由圣人心口。名为教由。一切契理行。相 <lb ed="X" n="0821a07"/><lb ed="R091" n="0884b01"/>似行等。皆由圣人心口。故以行为由。一切世间 <lb ed="X" n="0821a08"/><lb ed="R091" n="0884b02"/>義。出世间義。方便義。究竟義。皆由圣人心口。故 <lb ed="X" n="0821a09"/><lb ed="R091" n="0884b03"/>以義为由。教由世界悉昙。行由为人对治。義由 <lb ed="X" n="0821a10"/><lb ed="R091" n="0884b04"/>第一義悉昙。</p><p xml:id="pX22p0821a1006" cb:place="inline">〇二翻为契。谓契缘。契事。契理。世 <lb ed="X" n="0821a11"/><lb ed="R091" n="0884b05"/>界说契缘。为人对治契事。第一義说契理。</p><p xml:id="pX22p0821a1117" cb:place="inline">〇三 <lb ed="X" n="0821a12"/><lb ed="R091" n="0884b06"/>翻法本。如前释。</p><p xml:id="pX22p0821a1207" cb:place="inline">〇四翻为线。线贯持教行理。令 <lb ed="X" n="0821a13"/><lb ed="R091" n="0884b07"/>不零落。又线能缝義。谓缝教缝行缝理。缝教使 <lb ed="X" n="0821a14"/><lb ed="R091" n="0884b08"/>章句不乱。堪可说法。缝行则依经则行正。违经 <lb ed="X" n="0821a15"/><lb ed="R091" n="0884b09"/>则行邪。缝理则理所不印。堕六十二邪理。理所 <lb ed="X" n="0821a16"/><lb ed="R091" n="0884b10"/>印者。会一究竟道。</p><p xml:id="pX22p0821a1608" cb:place="inline">〇五翻善语教。亦是善行教。 <lb ed="X" n="0821a17"/><lb ed="R091" n="0884b11"/>亦是善理教。世界说善语教。为人对治善行教。 <lb ed="X" n="0821a18"/><lb ed="R091" n="0884b12"/>第一義善理教。是名修多罗有五翻也。</p><p xml:id="pX22p0821a1816" cb:place="inline">△三和 <lb ed="X" n="0821a19"/><lb ed="R091" n="0884b13"/>融有无者。若言无翻。名含五義。于一一義。更含 <lb ed="X" n="0821a20"/><lb ed="R091" n="0884b14"/>三義。弥见其美。若作有翻。于一一翻。亦具三義。 <lb ed="X" n="0821a21"/><lb ed="R091" n="0884b15"/>转益旨深。任彼有无。何所乖诤。如此会通。于二 <lb ed="X" n="0821a22"/><lb ed="R091" n="0884b16"/>家无失。有理存焉。今且據一名以为正翻。亦不 <lb ed="X" n="0821a23"/><lb ed="R091" n="0884b17"/>使二家有怨。何者。从古及今。释梵为华。皆题为 <lb ed="X" n="0821a24"/><lb ed="R091" n="0884b18"/>经。若馀翻是正。何不改作线契。以此方周孔称 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0821b" n="0821b"/> <lb ed="X" n="0821b01"/><lb ed="R091" n="0885a01"/>为五经。故以经字翻修多罗也。此略录法花玄 <lb ed="X" n="0821b02"/><lb ed="R091" n="0885a02"/>義经字之释。以便初学。释通名竟。初释经题竟。</p> <lb ed="X" n="0821b03"/><lb ed="R091" n="0885a03"/><p xml:id="pX22p0821b0301">△二释疏题者。即要解二字也。要者。紧要也。疏中 <lb ed="X" n="0821b04"/><lb ed="R091" n="0885a04"/>要处虽多。略不出三。一者心要。二者境要。三者 <lb ed="X" n="0821b05"/><lb ed="R091" n="0885a05"/>法门要。心要。有破有立。破则破缘影之妄心。文 <lb ed="X" n="0821b06"/><lb ed="R091" n="0885a06"/>云。本非肉团。亦非缘影等。立则立即境之真心。 <lb ed="X" n="0821b07"/><lb ed="R091" n="0885a07"/>即一念即<persName>佛</persName>之心性。玄義中辩体一科。教相云。 <lb ed="X" n="0821b08"/><lb ed="R091" n="0885a08"/>一切诸<persName>佛</persName>之心要。後文云。独诠无上心要。<g ref="#CB02494">跋</g>语 <lb ed="X" n="0821b09"/><lb ed="R091" n="0885a09"/>云。其斯为无上心要<anchor xml:id="nkr_note_add_0821b0901" n="0821b0901"/><anchor xml:id="beg0821b0901" n="0821b0901"/>已<anchor xml:id="end0821b0901"/>乎。境要中。有破有立。破 <lb ed="X" n="0821b10"/><lb ed="R091" n="0885a10"/>则破缘影之妄土。即末世积迷之习。将缘影之 <lb ed="X" n="0821b11"/><lb ed="R091" n="0885a11"/>妄想。唤作唯心净土。立则立即心之实境。即一 <lb ed="X" n="0821b12"/><lb ed="R091" n="0885a12"/>句即心之<persName>佛</persName>号。及四种唯心之身土。後文云。一 <lb ed="X" n="0821b13"/><lb ed="R091" n="0885a13"/>切莊严。皆导师愿行所成。种智所现。吾人净业 <lb ed="X" n="0821b14"/><lb ed="R091" n="0885a14"/>所感。唯识所变。<persName>佛</persName>心生心。互为影质。奈何離此 <lb ed="X" n="0821b15"/><lb ed="R091" n="0885a15"/>净土。别谈唯心净土。甘堕鼠即鸟空之诮也。看 <lb ed="X" n="0821b16"/><lb ed="R091" n="0885a16"/>书者要具眼。法门要。有事有理。事则净土横超。 <lb ed="X" n="0821b17"/><lb ed="R091" n="0885a17"/>三根普摄。如天普盖。似地均擎。勝过一切竖出 <lb ed="X" n="0821b18"/><lb ed="R091" n="0885a18"/>法门。理则心境圆妙。自具十乘观法。明心要能 <lb ed="X" n="0821b19"/><lb ed="R091" n="0885b01"/>生正信。明境要能启切愿。明法门要能立实行。 <lb ed="X" n="0821b20"/><lb ed="R091" n="0885b02"/>此三法擧一即三。全三即一。一三圆融。不可思 <lb ed="X" n="0821b21"/><lb ed="R091" n="0885b03"/>议。故後文云。能念之心不可思议。即<persName>佛</persName>故。心要 <lb ed="X" n="0821b22"/><lb ed="R091" n="0885b04"/>也。所念之<persName>佛</persName>不可思议。即心故。境要也。念一声 <lb ed="X" n="0821b23"/><lb ed="R091" n="0885b05"/>一声不可思议。百千万亿声。声声皆不可思议。 <lb ed="X" n="0821b24"/><lb ed="R091" n="0885b06"/>心<persName>佛</persName>不二故。法门要也。要虽言三。不思议一。秘 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0821c" n="0821c"/> <lb ed="X" n="0821c01"/><lb ed="R091" n="0885b07"/>藏灵文。故曰要解也。疏题竟。序義中第一标题 <lb ed="X" n="0821c02"/><lb ed="R091" n="0885b08"/>一科<anchor xml:id="nkr_note_add_0821c0201" n="0821c0201"/><anchor xml:id="beg0821c0201" n="0821c0201"/>已<anchor xml:id="end0821c0201"/>竟。</p> <lb ed="X" n="0821c03"/><lb ed="R091" n="0885b09"/><p xml:id="pX22p0821c0301">△二译人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0821c04"/><lb ed="R091" n="0885b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0821c0401">【解】三藏法师鸠摩罗什译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0821c05"/><lb ed="R091" n="0885b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0821c0501">【钞】三藏者。一修多罗藏。此云经藏。二毘奈耶藏。或 <lb ed="X" n="0821c06"/><lb ed="R091" n="0885b12"/>云毘尼。此云灭。又云善治。又云律。三阿毘昙藏。又 <lb ed="X" n="0821c07"/><lb ed="R091" n="0885b13"/>云阿毘达摩。此云无比法。又翻论。法师者。以三藏 <lb ed="X" n="0821c08"/><lb ed="R091" n="0885b14"/>法而为师故。又深通三藏。教化人天故。法花有五 <lb ed="X" n="0821c09"/><lb ed="R091" n="0885b15"/>种法师。一受持。二读。三诵。四解说。五书写经卷。师 <lb ed="X" n="0821c10"/><lb ed="R091" n="0885b16"/>具五德。故曰法师也。鸠摩罗什。具足应云鸠摩罗 <lb ed="X" n="0821c11"/><lb ed="R091" n="0885b17"/>耆婆什。此云童寿。谓童年而有耆德也。按本传。师 <lb ed="X" n="0821c12"/><lb ed="R091" n="0885b18"/>进关时。正姚秦弘始四年。东<name role="" type="person">晋安帝</name>隆安元年也。 <lb ed="X" n="0821c13"/><lb ed="R091" n="0886a01"/>师祖居印度。世为王臣。父弃位捨家。遊学至龟兹 <lb ed="X" n="0821c14"/><lb ed="R091" n="0886a02"/>国。王闻其贤名。以女妻之。而生什。师居胎日。母增 <lb ed="X" n="0821c15"/><lb ed="R091" n="0886a03"/>慧辩。七岁出家。随母至寺。见<persName>佛</persName>钵甚喜。遂擧至顶。 <lb ed="X" n="0821c16"/><lb ed="R091" n="0886a04"/>俄念我身卑小。而钵甚大。我何能擧。遂力不勝。而 <lb ed="X" n="0821c17"/><lb ed="R091" n="0886a05"/>倒于地。豁悟万法唯心。日诵千偈。至年九岁。辩挫 <lb ed="X" n="0821c18"/><lb ed="R091" n="0886a06"/>邪锋。咸皆愧伏。十二岁。遇罗汉奇之。谓母曰。当守 <lb ed="X" n="0821c19"/><lb ed="R091" n="0886a07"/>护之。若年三十五岁。当大兴<persName>佛</persName>法。度人无量。又习 <lb ed="X" n="0821c20"/><lb ed="R091" n="0886a08"/>五明四围等书。後学大乘。数破外道。远近诸国。咸 <lb ed="X" n="0821c21"/><lb ed="R091" n="0886a09"/>谓神异。母生什後亦出家。聪拔众尼。<anchor xml:id="nkr_note_add_0821c2101" n="0821c2101"/><anchor xml:id="beg0821c2101" n="0821c2101"/>已<anchor xml:id="end0821c2101"/>证三果。什 <lb ed="X" n="0821c22"/><lb ed="R091" n="0886a10"/>既受具。母谓之曰。方等深经。应阐于秦都。但于汝 <lb ed="X" n="0821c23"/><lb ed="R091" n="0886a11"/>身不利何。什曰。菩萨之行。利物忘躯。大化必行。炉 <lb ed="X" n="0821c24"/><lb ed="R091" n="0886a12"/>镬无恨。符坚建元九年。太史奏曰。有德星现于西 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0822a" n="0822a"/> <lb ed="X" n="0822a01"/><lb ed="R091" n="0886a13"/>国。当有智人入辅。坚曰。朕闻西域有罗什。襄阳有 <lb ed="X" n="0822a02"/><lb ed="R091" n="0886a14"/>道安。非此人耶。後遣将军吕光。率兵七万。西伐龟 <lb ed="X" n="0822a03"/><lb ed="R091" n="0886a15"/>兹。与什同归。什在路。数言应变。光尽用之。光闻姚 <lb ed="X" n="0822a04"/><lb ed="R091" n="0886a16"/>苌杀坚。自據西凉。至姚兴接位。吕光亦死。吕隆复 <lb ed="X" n="0822a05"/><lb ed="R091" n="0886a17"/>立。姚兴灭凉。方入秦都。秦主厚加礼。延入西明阁。 <lb ed="X" n="0822a06"/><lb ed="R091" n="0886a18"/>敕僧<g ref="#CB01199">䂮</g>等八百沙门。咨受什旨。于<name role="" type="person">草堂寺</name>参定众 <lb ed="X" n="0822a07"/><lb ed="R091" n="0886b01"/>经。後道宣律师。尝问天人陆玄畅曰。什师一代所 <lb ed="X" n="0822a08"/><lb ed="R091" n="0886b02"/>译经论。至今若新。受持转勝。何耶。答曰。其人所译。 <lb ed="X" n="0822a09"/><lb ed="R091" n="0886b03"/>以悟达为先。得<persName>佛</persName>遗寄之意。又从毘婆尸<persName>佛</persName>以来 <lb ed="X" n="0822a10"/><lb ed="R091" n="0886b04"/>为译经师。又云。什位阶三贤。文殊指授。令其删定 <lb ed="X" n="0822a11"/><lb ed="R091" n="0886b05"/>耳。译者。翻梵成华也。周礼掌四方语官。东方曰寄。 <lb ed="X" n="0822a12"/><lb ed="R091" n="0886b06"/>南方曰象。西方曰狄鞮。北方曰译。腾兰初至汉时。 <lb ed="X" n="0822a13"/><lb ed="R091" n="0886b07"/>北官兼善西语。故经虽西来。而称为译。後代準此。 <lb ed="X" n="0822a14"/><lb ed="R091" n="0886b08"/>故仍称译也。译人竟。</p> <lb ed="X" n="0822a15"/><lb ed="R091" n="0886b09"/><p xml:id="pX22p0822a1501">△三疏主。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0822a16"/><lb ed="R091" n="0886b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0822a1601">【解】西有沙门藕益智旭解</p></cb:div> <lb ed="X" n="0822a17"/><lb ed="R091" n="0886b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0822a1701">【钞】西有者。大师之别号也。谓西方依正二报。的确 <lb ed="X" n="0822a18"/><lb ed="R091" n="0886b12"/>是有。非徒论其偏理。撥其实事。更有多義。当看彻 <lb ed="X" n="0822a19"/><lb ed="R091" n="0886b13"/>祖西有解。恐繁不录。沙门者。梵语或云桑门。正音 <lb ed="X" n="0822a20"/><lb ed="R091" n="0886b14"/>室摩那拏。此云功劳。谓修道有功故。西域不论<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0822a21"/><lb ed="R091" n="0886b15"/>法外道。凡是出家者。皆称沙门。乃出家之都称也。 <lb ed="X" n="0822a22"/><lb ed="R091" n="0886b16"/>唐言以義训云勤行。谓勤行涅槃道故。瑞应经云。 <lb ed="X" n="0822a23"/><lb ed="R091" n="0886b17"/>息心达本源。故号为沙门。又有四种沙门。一谓勝 <lb ed="X" n="0822a24"/><lb ed="R091" n="0886b18"/>道沙门。即<persName>佛</persName>菩萨等。二谓说道沙门。即说正法者。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0822b" n="0822b"/> <lb ed="X" n="0822b01"/><lb ed="R091" n="0887a01"/>三谓活道沙门。即修善品者。四谓汚道沙门。即诸 <lb ed="X" n="0822b02"/><lb ed="R091" n="0887a02"/>邪行者。藕益者。乃大师净业之号。藕。谓莲具六即 <lb ed="X" n="0822b03"/><lb ed="R091" n="0887a03"/>之位。藕喩理即。名字即二位。荷喩观行相似二位。 <lb ed="X" n="0822b04"/><lb ed="R091" n="0887a04"/>华喩分证位。莲喩究竟位。师示居名字位中。故曰 <lb ed="X" n="0822b05"/><lb ed="R091" n="0887a05"/>藕也。益者。四悉昙之益。解在後文。意谓现在五浊 <lb ed="X" n="0822b06"/><lb ed="R091" n="0887a06"/>淤泥。但得名字四益。若珍池花敷。则得莲台之四 <lb ed="X" n="0822b07"/><lb ed="R091" n="0887a07"/>益。故且称藕益也。智旭者。智譬东升之日。乃大师 <lb ed="X" n="0822b08"/><lb ed="R091" n="0887a08"/>之名也。按大师本传。俗姓锺。名际明。又名声。字振 <lb ed="X" n="0822b09"/><lb ed="R091" n="0887a09"/>之。先世汴梁人。始祖南渡居古吴。母金氏。以父岐 <lb ed="X" n="0822b10"/><lb ed="R091" n="0887a10"/>仲公。持大悲咒十年。梦大士送子而生。七岁茹素。 <lb ed="X" n="0822b11"/><lb ed="R091" n="0887a11"/>十二岁就外传。闻圣学。即千古自任。誓灭释老。开 <lb ed="X" n="0822b12"/><lb ed="R091" n="0887a12"/>腪酒。作论数十篇闢异端。十七岁阅自知录序。及 <lb ed="X" n="0822b13"/><lb ed="R091" n="0887a13"/>竹<g ref="#CB00551">窗</g>随笔。乃不谤<persName>佛</persName>。取所著论焚之。二十岁诠论 <lb ed="X" n="0822b14"/><lb ed="R091" n="0887a14"/>语。大悟孔颜心法。冬丧父。闻地藏本愿。发出世心。 <lb ed="X" n="0822b15"/><lb ed="R091" n="0887a15"/>二十二岁专志念<persName>佛</persName>。焚窗稿二千馀篇。二十三岁 <lb ed="X" n="0822b16"/><lb ed="R091" n="0887a16"/>听楞严经。二十四岁一月中三梦憨山。师往曹溪。 <lb ed="X" n="0822b17"/><lb ed="R091" n="0887a17"/>不能远从。乃从雪岭师出家。命名智旭。雪师。憨翁 <lb ed="X" n="0822b18"/><lb ed="R091" n="0887a18"/>门人也。二十五岁住径山。悟道。二十六岁受菩萨 <lb ed="X" n="0822b19"/><lb ed="R091" n="0887b01"/>戒。二十八岁母病笃。四刲肱不救。痛切肺肝。葬事 <lb ed="X" n="0822b20"/><lb ed="R091" n="0887b02"/>毕。焚弃笔砚。矢往深山。遂掩关于松陵。关中大病。 <lb ed="X" n="0822b21"/><lb ed="R091" n="0887b03"/>乃以参禅工夫。求生净土。三十岁出关。始述毘尼 <lb ed="X" n="0822b22"/><lb ed="R091" n="0887b04"/><note place="inline">事義</note>集要等。三十二岁究心台宗。三十七岁述盂兰 <lb ed="X" n="0822b23"/><lb ed="R091" n="0887b05"/>新疏。三十九岁述梵网合註。四十一岁述大<persName>佛</persName>顶 <lb ed="X" n="0822b24"/><lb ed="R091" n="0887b06"/>文句。师所述诸书。如破空论。三经解。唯识心要。相 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0822c" n="0822c"/> <lb ed="X" n="0822c01"/><lb ed="R091" n="0887b07"/>宗八要直解。弥陀要解。法花会義。楞伽義疏。起信 <lb ed="X" n="0822c02"/><lb ed="R091" n="0887b08"/>裂纲疏等。共四十八样。约有三百馀卷。五十七岁 <lb ed="X" n="0822c03"/><lb ed="R091" n="0887b09"/>圆寂灵峰。越三年门人开龛荼毘。见趺坐巍然。发 <lb ed="X" n="0822c04"/><lb ed="R091" n="0887b10"/>长覆耳。面貌如生。荼毘後。牙齿俱不壞。因不敢从 <lb ed="X" n="0822c05"/><lb ed="R091" n="0887b11"/>粉骴遗嘱。奉骨塔于大殿之右。三疏主竟。</p> <lb ed="X" n="0822c06"/><lb ed="R091" n="0887b12"/><p xml:id="pX22p0822c0601">△四正序分二。初序法门。二序註疏。初又二。初总 <lb ed="X" n="0822c07"/><lb ed="R091" n="0887b13"/>序多门。二别显净宗。</p><p xml:id="pX22p0822c0709" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0822c08"/><lb ed="R091" n="0887b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0822c0801">【序】原夫诸<persName>佛</persName>愍念群迷。随機施化。虽归元无二。而方 <lb ed="X" n="0822c09"/><lb ed="R091" n="0887b15"/>便多门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0822c10"/><lb ed="R091" n="0887b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0822c1001">【钞】原夫者。发语之辞也。诸<persName>佛</persName>者。法报应化也。化身 <lb ed="X" n="0822c11"/><lb ed="R091" n="0887b17"/>乃同居土诸<persName>佛</persName>。应身乃方便土诸<persName>佛</persName>。报身乃实报 <lb ed="X" n="0822c12"/><lb ed="R091" n="0887b18"/>土诸<persName>佛</persName>。法身乃寂光土诸<persName>佛</persName>。又一身各具四土。一 <lb ed="X" n="0822c13"/><lb ed="R091" n="0888a01"/>土各具四身。身土圆融。不可思议也。愍念者。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0822c14"/><lb ed="R091" n="0888a02"/>三缘慈也。谓生缘法缘。无缘也。生缘慈。缘假名。法 <lb ed="X" n="0822c15"/><lb ed="R091" n="0888a03"/>缘慈。缘实法。无缘慈缘法性。化身以生缘慈愍念 <lb ed="X" n="0822c16"/><lb ed="R091" n="0888a04"/>六凡众生。应身以法缘慈愍念九界。法报以无缘 <lb ed="X" n="0822c17"/><lb ed="R091" n="0888a05"/>慈愍念十界众生也。群迷者。六凡迷于真谛。三乘 <lb ed="X" n="0822c18"/><lb ed="R091" n="0888a06"/>迷于中道。迷真故妄造幻有。故有分段生死。迷中 <lb ed="X" n="0822c19"/><lb ed="R091" n="0888a07"/>故妄执幻空。故有变易生死。以此二死之苦。故感 <lb ed="X" n="0822c20"/><lb ed="R091" n="0888a08"/>三慈而愍念也。随機者。四悉昙之機也。悉昙者。悉 <lb ed="X" n="0822c21"/><lb ed="R091" n="0888a09"/>者普也。华言也。檀谓檀那。梵语。此云施也。华梵合 <lb ed="X" n="0822c22"/><lb ed="R091" n="0888a10"/>称。故曰悉昙。而有四种。谓世界悉昙。为人悉昙。对 <lb ed="X" n="0822c23"/><lb ed="R091" n="0888a11"/>治悉昙。第一義悉昙。機。谓根機。<persName>如来</persName>观機逗教。为 <lb ed="X" n="0822c24"/><lb ed="R091" n="0888a12"/>未种善根令种善故。随乐欲而说。为世界悉昙。乃 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0823a" n="0823a"/> <lb ed="X" n="0823a01"/><lb ed="R091" n="0888a13"/>欢喜機也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0823a0101" n="0823a0101"/><anchor xml:id="beg0823a0101" n="0823a0101"/>已<anchor xml:id="end0823a0101"/>种善根令增长故。随便宜而说。乃为 <lb ed="X" n="0823a02"/><lb ed="R091" n="0888a14"/>人悉昙。乃生善機。<anchor xml:id="nkr_note_add_0823a0201" n="0823a0201"/><anchor xml:id="beg0823a0201" n="0823a0201"/>已<anchor xml:id="end0823a0201"/>增长者令成熟。随对治而说。 <lb ed="X" n="0823a03"/><lb ed="R091" n="0888a15"/>为对治悉昙。乃破恶機。<anchor xml:id="nkr_note_add_0823a0301" n="0823a0301"/><anchor xml:id="beg0823a0301" n="0823a0301"/>已<anchor xml:id="end0823a0301"/>成熟者令解脱故。随理 <lb ed="X" n="0823a04"/><lb ed="R091" n="0888a16"/>而说。为第一義悉昙。乃入理機也。亦名四益。又名 <lb ed="X" n="0823a05"/><lb ed="R091" n="0888a17"/>四随。因此四機。故感三身施设教化也。归元无二 <lb ed="X" n="0823a06"/><lb ed="R091" n="0888a18"/>者。归于一极也。方便。乃四悉之方便。多门。谓四教 <lb ed="X" n="0823a07"/><lb ed="R091" n="0888b01"/>十六门也。初总序多门竟。</p> <lb ed="X" n="0823a08"/><lb ed="R091" n="0888b02"/><p xml:id="pX22p0823a0801">△二别显净宗二。初净土横超勝。二又显持名勝。</p> <lb ed="X" n="0823a09"/><lb ed="R091" n="0888b03"/><p xml:id="pX22p0823a0901">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823a10"/><lb ed="R091" n="0888b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823a1001">【序】然于一切方便之中。求其至直捷<note place="interlinear">即心是<persName>佛</persName></note>。至圆顿<note place="interlinear">即<persName>佛</persName>是心</note>者。则莫 <lb ed="X" n="0823a11"/><lb ed="R091" n="0888b05"/>若念<persName>佛</persName>求生净土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823a12"/><lb ed="R091" n="0888b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823a1201">【钞】此从多门中。以直捷圆顿。显出净宗。净土横超 <lb ed="X" n="0823a13"/><lb ed="R091" n="0888b07"/>竟。</p> <lb ed="X" n="0823a14"/><lb ed="R091" n="0888b08"/><p xml:id="pX22p0823a1401">△二又显持名勝二。初正显。二引证。</p><p xml:id="pX22p0823a1415" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823a15"/><lb ed="R091" n="0888b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823a1501">【序】又于一切念<persName>佛</persName>法门之中。求其至简易<note place="interlinear">不拣機务</note>至稳当<note place="interlinear">不假方便</note>者。 <lb ed="X" n="0823a16"/><lb ed="R091" n="0888b10"/>则莫若信愿专持名号。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823a17"/><lb ed="R091" n="0888b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823a1701">【钞】此又从十六妙观中。以简易稳当。选重第十六 <lb ed="X" n="0823a18"/><lb ed="R091" n="0888b12"/>专持名号也。故後文专显下品往生力用也。正显 <lb ed="X" n="0823a19"/><lb ed="R091" n="0888b13"/>竟。</p> <lb ed="X" n="0823a20"/><lb ed="R091" n="0888b14"/><p xml:id="pX22p0823a2001">△二引证。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823a21"/><lb ed="R091" n="0888b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823a2101">【序】是故净土三经。幷行于世。而古人独以阿弥陀经。 <lb ed="X" n="0823a22"/><lb ed="R091" n="0888b16"/>列为日课。岂非有见于持名一法。普被三根。摄事 <lb ed="X" n="0823a23"/><lb ed="R091" n="0888b17"/>理以无遗。统宗教而无外。尤为不可思议也哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823a24"/><lb ed="R091" n="0888b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823a2401">【钞】摄事理者。一句洪名。四种净土也。六字为事。一 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0823b" n="0823b"/> <lb ed="X" n="0823b01"/><lb ed="R091" n="0889a01"/>心为理。即一而六。即六而一。不出一念。故曰摄。三 <lb ed="X" n="0823b02"/><lb ed="R091" n="0889a02"/>土为事。寂光为理。即一而三。即三而一。不出一念。 <lb ed="X" n="0823b03"/><lb ed="R091" n="0889a03"/>故曰摄。统宗教者。一念心性。乃法界大纲宗。若人 <lb ed="X" n="0823b04"/><lb ed="R091" n="0889a04"/>但念弥陀<persName>佛</persName>。是名无上深妙禅。故曰统宗。横该八 <lb ed="X" n="0823b05"/><lb ed="R091" n="0889a05"/>教。竖彻五时。故曰统教序法门竟。</p> <lb ed="X" n="0823b06"/><lb ed="R091" n="0889a06"/><p xml:id="pX22p0823b0601">△二序註疏又二。初序古疏。二序今解。</p><p xml:id="pX22p0823b0616" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823b07"/><lb ed="R091" n="0889a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823b0701">【序】古来註疏。代不乏人。世远就湮。所存无幾。雲栖和 <lb ed="X" n="0823b08"/><lb ed="R091" n="0889a08"/>尙。著为疏抄。廣大精微。幽溪师伯。述圆中钞。高深 <lb ed="X" n="0823b09"/><lb ed="R091" n="0889a09"/>洪博。盖如日月中天。有目皆睹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823b10"/><lb ed="R091" n="0889a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823b1001">【钞】文有二段。初序古来雲栖下。序近代也。雲栖者。 <lb ed="X" n="0823b11"/><lb ed="R091" n="0889a11"/>杭州之山名。莲池大师道场也。师名袾宏。字<persName>佛</persName>慧。 <lb ed="X" n="0823b12"/><lb ed="R091" n="0889a12"/>杭之仁和人。俗姓沉。三十一岁出家。参拈花遍融。 <lb ed="X" n="0823b13"/><lb ed="R091" n="0889a13"/>笑巖宝祖。有省。大明隆庆五年。乞食雲栖。见山水 <lb ed="X" n="0823b14"/><lb ed="R091" n="0889a14"/>秀雅而居焉。著弥陀疏抄等书。示寂于万历四十 <lb ed="X" n="0823b15"/><lb ed="R091" n="0889a15"/>年。住寿八十一岁。和尙者。梵语又云和阇。正云邬 <lb ed="X" n="0823b16"/><lb ed="R091" n="0889a16"/>波遮迦。传至于阗国。翻为和尙。什师翻为力生。谓 <lb ed="X" n="0823b17"/><lb ed="R091" n="0889a17"/>以师之力。生我智慧故。称雲栖为和尙者。受戒于 <lb ed="X" n="0823b18"/><lb ed="R091" n="0889a18"/>雲栖也。疏抄者。疏通经義。钞复解疏也。廣大精微 <lb ed="X" n="0823b19"/><lb ed="R091" n="0889b01"/>者。赞其義理宽廣。文词精细也。幽溪者。地名。即天 <lb ed="X" n="0823b20"/><lb ed="R091" n="0889b02"/>台山。幽溪高明寺。传灯大师道场也。师俗姓葉。少 <lb ed="X" n="0823b21"/><lb ed="R091" n="0889b03"/>从映庵禅师出家。著圆中钞。无生论等。弘扬念<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0823b22"/><lb ed="R091" n="0889b04"/>法门。每一登座。天乐鸣空。大众俱闻。圆中钞者。以 <lb ed="X" n="0823b23"/><lb ed="R091" n="0889b05"/>圆中之理。钞释苏州<name role="" type="person">北禅寺</name>。大祐法师弥陀略解 <lb ed="X" n="0823b24"/><lb ed="R091" n="0889b06"/>也。高深洪博者。赞其圆理高深。中道廣博也。日月 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0823c" n="0823c"/> <lb ed="X" n="0823c01"/><lb ed="R091" n="0889b07"/>中天。喩显二书廣大高深之義。有目皆睹者。谓显 <lb ed="X" n="0823c02"/><lb ed="R091" n="0889b08"/>二书但能益于宿学。不能利于初機。故非此经要 <lb ed="X" n="0823c03"/><lb ed="R091" n="0889b09"/>解。此经乃三根普摄之经故也。初序古疏竟。</p> <lb ed="X" n="0823c04"/><lb ed="R091" n="0889b10"/><p xml:id="pX22p0823c0401">△二序今解二。初正序因缘。二明不同之致。</p><p xml:id="pX22p0823c0418" cb:place="inline">△今 <lb ed="X" n="0823c05"/><lb ed="R091" n="0889b11"/>初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823c06"/><lb ed="R091" n="0889b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823c0601">【序】特以文富義繁。边涯莫测。或致初機浅识。信愿难 <lb ed="X" n="0823c07"/><lb ed="R091" n="0889b13"/>阶。故复弗揣庸愚。再述要解。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823c08"/><lb ed="R091" n="0889b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823c0801">△二明不同之致。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823c09"/><lb ed="R091" n="0889b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823c0901">【序】不敢与二翁竞异。亦不必与二翁强同。譬如侧看 <lb ed="X" n="0823c10"/><lb ed="R091" n="0889b16"/>成峰。横看成岭。纵皆不尽庐山真境。要不失为各 <lb ed="X" n="0823c11"/><lb ed="R091" n="0889b17"/>各亲见庐山而<anchor xml:id="nkr_note_add_0823c1101" n="0823c1101"/><anchor xml:id="beg0823c1101" n="0823c1101"/>已<anchor xml:id="end0823c1101"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0823c12"/><lb ed="R091" n="0889b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823c1201">【钞】此中二段。初正明。二喩显。于喩显中。先明喩。苏 <lb ed="X" n="0823c13"/><lb ed="R091" n="0890a01"/>东坡遊庐山诗曰。横看成岭侧成峰。远近高低各 <lb ed="X" n="0823c14"/><lb ed="R091" n="0890a02"/>不同。不识庐山真面目。只缘身在此山中。诗中有 <lb ed="X" n="0823c15"/><lb ed="R091" n="0890a03"/>事有理。约事者。谓身在山中。不能尽见庐山全境。 <lb ed="X" n="0823c16"/><lb ed="R091" n="0890a04"/>故曰不识庐山真面目。只缘身在此山中也。约理 <lb ed="X" n="0823c17"/><lb ed="R091" n="0890a05"/>者。东坡乃悟道之人。即事以显理也。侧看成峰。横 <lb ed="X" n="0823c18"/><lb ed="R091" n="0890a06"/>看成岭。远近高低各不同者。谓侧看横看。远近高 <lb ed="X" n="0823c19"/><lb ed="R091" n="0890a07"/>低。皆是心性所成。不识庐山真面目者。不识心性 <lb ed="X" n="0823c20"/><lb ed="R091" n="0890a08"/>本来面目也。只缘身在此山中者。身在此心性中 <lb ed="X" n="0823c21"/><lb ed="R091" n="0890a09"/>故也。楞严经云。一迷为心。决定惑为色身之内。不 <lb ed="X" n="0823c22"/><lb ed="R091" n="0890a10"/>知色身。外洎山河大地。皆是妙明心中所现物也。 <lb ed="X" n="0823c23"/><lb ed="R091" n="0890a11"/>此中侧看成峰。横看成岭者。喩各家註疏。各阐<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0823c24"/><lb ed="R091" n="0890a12"/>心。一总不尽。本是无尽藏故也。纵皆不尽。要不失 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0824a" n="0824a"/> <lb ed="X" n="0824a01"/><lb ed="R091" n="0890a13"/>为各各亲见庐山而<anchor xml:id="nkr_note_add_0824a0101" n="0824a0101"/><anchor xml:id="beg0824a0101" n="0824a0101"/>已<anchor xml:id="end0824a0101"/>者。谓纵然不尽<persName>佛</persName>心。而亦 <lb ed="X" n="0824a02"/><lb ed="R091" n="0890a14"/>不失<persName>佛</persName>意也。<persName>佛</persName>意者何。谓各各念到一心不乱。亲 <lb ed="X" n="0824a03"/><lb ed="R091" n="0890a15"/>悟心性真面目。亲生净土。亲见极乐真境而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0824a0301" n="0824a0301"/><anchor xml:id="beg0824a0301" n="0824a0301"/>已<anchor xml:id="end0824a0301"/> <lb ed="X" n="0824a04"/><lb ed="R091" n="0890a16"/>也。二序今解竟。结大科初序義竟。</p> <lb ed="X" n="0824a05"/><lb ed="R091" n="0890a17"/><p xml:id="pX22p0824a0501">△二解经又二。初五重玄義。二正解经文。初又五。 <lb ed="X" n="0824a06"/><lb ed="R091" n="0890a18"/>初释名。二辩体。三明宗。四明力用。五明教相。先 <lb ed="X" n="0824a07"/><lb ed="R091" n="0890b01"/>明第一释名。于中又二。初总标立题。二别释通 <lb ed="X" n="0824a08"/><lb ed="R091" n="0890b02"/>别。</p><p xml:id="pX22p0824a0802" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824a09"/><lb ed="R091" n="0890b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824a0901">【解】第一释名。此经以能说所说人为名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824a10"/><lb ed="R091" n="0890b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824a1001">【钞】此总标七种立题中。单人为名也。问能说所说 <lb ed="X" n="0824a11"/><lb ed="R091" n="0890b05"/>皆是<persName>佛</persName>也。何故名人。答。<persName>佛</persName>是究竟人也。</p> <lb ed="X" n="0824a12"/><lb ed="R091" n="0890b06"/><p xml:id="pX22p0824a1201">△二别释通别二。初释别名。二释通名。初又三。初 <lb ed="X" n="0824a13"/><lb ed="R091" n="0890b07"/>释<persName>佛</persName>字。二释说字。三释阿弥陀。</p><p xml:id="pX22p0824a1313" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824a14"/><lb ed="R091" n="0890b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824a1401">【解】<persName>佛</persName>者。此土能说之教主。即释迦牟尼乘大悲愿力。 <lb ed="X" n="0824a15"/><lb ed="R091" n="0890b09"/>生五浊恶世。以先觉<note place="interlinear">自觉</note>觉後觉<note place="interlinear">觉他</note>。无法不知。无法不见<note place="interlinear">觉满</note> <lb ed="X" n="0824a16"/><lb ed="R091" n="0890b10"/>者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824a17"/><lb ed="R091" n="0890b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824a1701">【钞】教主者。四教之主也。即释迦<persName>佛</persName>三身也。大悲愿 <lb ed="X" n="0824a18"/><lb ed="R091" n="0890b12"/>力者。三缘慈悲。喜。捨也。五浊恶世者。四种秽土也。 <lb ed="X" n="0824a19"/><lb ed="R091" n="0890b13"/>三觉者。四教三觉也。谓藏教以析空观而自觉。转 <lb ed="X" n="0824a20"/><lb ed="R091" n="0890b14"/>生灭谛缘度为觉他。缘尽入灭为觉满。通教以体 <lb ed="X" n="0824a21"/><lb ed="R091" n="0890b15"/>空观而自觉。转生灭无生二教法轮为觉他。缘尽 <lb ed="X" n="0824a22"/><lb ed="R091" n="0890b16"/>入灭为觉满。别教则以次第三观而自觉。转三教 <lb ed="X" n="0824a23"/><lb ed="R091" n="0890b17"/>法轮为觉他。断十二品无明尽为觉满。圆教则以 <lb ed="X" n="0824a24"/><lb ed="R091" n="0890b18"/>一心三观而自觉。转四教法轮为觉他。断四十二 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0824b" n="0824b"/> <lb ed="X" n="0824b01"/><lb ed="R091" n="0891a01"/>品无明尽为觉满也。无法不知者。究竟一切种智。 <lb ed="X" n="0824b02"/><lb ed="R091" n="0891a02"/>无法不见者。究竟<persName>佛</persName>眼也。释<persName>佛</persName>字竟。</p> <lb ed="X" n="0824b03"/><lb ed="R091" n="0891a03"/><p xml:id="pX22p0824b0301">△二释说字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824b04"/><lb ed="R091" n="0891a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824b0401">【解】说者。悦所怀也。<persName>佛</persName>以度生为怀。众生成<persName>佛</persName>機熟。为 <lb ed="X" n="0824b05"/><lb ed="R091" n="0891a05"/>说难信法。令究竟脱。故悦也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824b06"/><lb ed="R091" n="0891a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824b0601">【钞】成<persName>佛</persName>機熟者。非三乘权教之機也。乃圆教<persName>佛</persName>界 <lb ed="X" n="0824b07"/><lb ed="R091" n="0891a07"/>之機也。究竟脱者。一念相应一念<persName>佛</persName>也。释说字竟。</p> <lb ed="X" n="0824b08"/><lb ed="R091" n="0891a08"/><p xml:id="pX22p0824b0801">△三释阿弥陀又二。初明导师。二明梵华。</p><p xml:id="pX22p0824b0817" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824b09"/><lb ed="R091" n="0891a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824b0901">【解】阿弥陀。所说彼土之导师。以四十八愿。接信愿念 <lb ed="X" n="0824b10"/><lb ed="R091" n="0891a10"/><persName>佛</persName>众生。生<name role="" type="person">极乐世界</name>。永阶不退者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824b11"/><lb ed="R091" n="0891a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824b1101">【钞】彼土导师者。彼四种净土引导之师也。永阶不 <lb ed="X" n="0824b12"/><lb ed="R091" n="0891a12"/>退者。谓圆证三种不退也。不退。释在後文。明导师 <lb ed="X" n="0824b13"/><lb ed="R091" n="0891a13"/>竟。</p> <lb ed="X" n="0824b14"/><lb ed="R091" n="0891a14"/><p xml:id="pX22p0824b1401">△二明华梵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824b15"/><lb ed="R091" n="0891a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824b1501">【解】梵语阿弥陀。此云无量寿。亦云无量光。要之功德 <lb ed="X" n="0824b16"/><lb ed="R091" n="0891a16"/>智慧。神通道力。依正莊严。说法化度。一一无量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824b17"/><lb ed="R091" n="0891a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824b1701">【钞】梵语者。梵天之语。天竺之语与梵天同。故云梵 <lb ed="X" n="0824b18"/><lb ed="R091" n="0891a18"/>语。劫初时。光音天人。下降于天竺。故语同梵天。光 <lb ed="X" n="0824b19"/><lb ed="R091" n="0891b01"/>寿。即三身光寿。释在後文。三身即四土。四土即四 <lb ed="X" n="0824b20"/><lb ed="R091" n="0891b02"/>教。故功德智慧。皆通四教也。功德智慧。谓四教六 <lb ed="X" n="0824b21"/><lb ed="R091" n="0891b03"/>度也。前五度为功德。般若为智慧。神通。谓四教六 <lb ed="X" n="0824b22"/><lb ed="R091" n="0891b04"/>通。道。谓四教道品。力。谓四教十力。依。谓四种净土。 <lb ed="X" n="0824b23"/><lb ed="R091" n="0891b05"/>正。谓四土主伴。莊严。谓福慧二严。说法。谓依正皆 <lb ed="X" n="0824b24"/><lb ed="R091" n="0891b06"/>能说法。化度。谓能化所化。能度所度。无量者。不可 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0824c" n="0824c"/> <lb ed="X" n="0824c01"/><lb ed="R091" n="0891b07"/>思议也。不可思故。不可以心量。不可议故。不可以 <lb ed="X" n="0824c02"/><lb ed="R091" n="0891b08"/>言量。非但上三土不可思议。即同居土随拈一法。 <lb ed="X" n="0824c03"/><lb ed="R091" n="0891b09"/>皆不可思议。不可思议。故曰四土圆融也。释别名 <lb ed="X" n="0824c04"/><lb ed="R091" n="0891b10"/>竟。</p> <lb ed="X" n="0824c05"/><lb ed="R091" n="0891b11"/><p xml:id="pX22p0824c0501">△二释通名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824c06"/><lb ed="R091" n="0891b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824c0601">【解】一切金口。通名为经。对上五字。是通别合为题也。 <lb ed="X" n="0824c07"/><lb ed="R091" n="0891b13"/>教行理三。各论通别。廣如台藏所明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824c08"/><lb ed="R091" n="0891b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824c0801">【钞】此释通名经字。兼辩通别也。台藏所明。即天台 <lb ed="X" n="0824c09"/><lb ed="R091" n="0891b15"/>教解释经字。即指前文释经字也。大科释名竟。</p> <lb ed="X" n="0824c10"/><lb ed="R091" n="0891b16"/><p xml:id="pX22p0824c1001">△二辩体。妙宗云。释名者。释能诠假名。辩体。谓显 <lb ed="X" n="0824c11"/><lb ed="R091" n="0891b17"/>名下所诠实体。欲令学有所归。此乃天台辩体 <lb ed="X" n="0824c12"/><lb ed="R091" n="0891b18"/>妙意也。于中又二。初标名。二正辩。</p><p xml:id="pX22p0824c1214" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824c13"/><lb ed="R091" n="0892a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824c1301">【解】第二辩体。大乘经皆以实相为正体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0824c14"/><lb ed="R091" n="0892a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824c1401">【钞】观经疏云。体是主质。释论云。除诸法实相。馀皆 <lb ed="X" n="0824c15"/><lb ed="R091" n="0892a03"/>魔事。大乘经以实相为印。为经正体。妙宗释曰。诸 <lb ed="X" n="0824c16"/><lb ed="R091" n="0892a04"/>法当处不生不灭。非有非空。无能无所。離言说相。 <lb ed="X" n="0824c17"/><lb ed="R091" n="0892a05"/>離名字相。離心缘相。離此等相。名为实相。无相之 <lb ed="X" n="0824c18"/><lb ed="R091" n="0892a06"/>相也。既称实相。亦名实体。实力。实作。乃至实本末 <lb ed="X" n="0824c19"/><lb ed="R091" n="0892a07"/>究竟等。十法既实。即是实生。实<persName>佛</persName>。实依。实正。一色 <lb ed="X" n="0824c20"/><lb ed="R091" n="0892a08"/>一香。无非实相。应知实相。全体照明。称为真心。亦 <lb ed="X" n="0824c21"/><lb ed="R091" n="0892a09"/>名本觉。觉体遍故。诸法皆实。若指其要。不離现前 <lb ed="X" n="0824c22"/><lb ed="R091" n="0892a10"/>分别之念。念即本觉。觉即经体。故下文观心辩体 <lb ed="X" n="0824c23"/><lb ed="R091" n="0892a11"/>也。又大乘经者。拣小乘经也。小乘三印。无常。无我。 <lb ed="X" n="0824c24"/><lb ed="R091" n="0892a12"/>此之二印。印于生死。寂灭一印。印于涅槃。小乘涅 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0825a" n="0825a"/> <lb ed="X" n="0825a01"/><lb ed="R091" n="0892a13"/>槃生死异。故各印之。大乘生死即涅槃。故只须一 <lb ed="X" n="0825a02"/><lb ed="R091" n="0892a14"/>实相印也。印者。信也。又符印也。所诠符此。大小二 <lb ed="X" n="0825a03"/><lb ed="R091" n="0892a15"/>乘皆可信也。初标名竟。</p> <lb ed="X" n="0825a04"/><lb ed="R091" n="0892a16"/><p xml:id="pX22p0825a0401">△二正辩。统论诸法。皆即实相。法花经云。诸法如 <lb ed="X" n="0825a05"/><lb ed="R091" n="0892a17"/>是相性等。花严云。心<persName>佛</persName>众生。三无差别等。今云 <lb ed="X" n="0825a06"/><lb ed="R091" n="0892a18"/>现前一念者。乃观心释。此释有三意。一者文句 <lb ed="X" n="0825a07"/><lb ed="R091" n="0892b01"/>云。谓若约<persName>佛</persName>法释。则疑太高。若约众生法释。又 <lb ed="X" n="0825a08"/><lb ed="R091" n="0892b02"/>疑太廣。故约现前心法。最为切近。二者乃正释 <lb ed="X" n="0825a09"/><lb ed="R091" n="0892b03"/>一句万德洪名。即空假中。乃诸<persName>佛</persName>所证三德秘 <lb ed="X" n="0825a10"/><lb ed="R091" n="0892b04"/>藏。诸<persName>佛</persName>之心要。故後文云。一声阿弥陀<persName>佛</persName>。乃本 <lb ed="X" n="0825a11"/><lb ed="R091" n="0892b05"/>师所得阿耨多罗三藐三菩提法也。三者又利 <lb ed="X" n="0825a12"/><lb ed="R091" n="0892b06"/>参禅者。易得悟入。诸法本闲。唯心自闹。心若不 <lb ed="X" n="0825a13"/><lb ed="R091" n="0892b07"/>闹。万法自如。则实相体显矣。于中又三。初明性 <lb ed="X" n="0825a14"/><lb ed="R091" n="0892b08"/>量无相。二明性体圆成。三明性具遍作。此三科。 <lb ed="X" n="0825a15"/><lb ed="R091" n="0892b09"/>唯是一念心性之性字。分体相用也。</p><p xml:id="pX22p0825a1515" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0825a16"/><lb ed="R091" n="0892b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0825a1601">【解】吾人现前一念心性。不在内。不在外。不在中间。非 <lb ed="X" n="0825a17"/><lb ed="R091" n="0892b11"/>过去。非现在。非未来<note place="interlinear">学者须如此深研痛拶不可徒落在语言作道理领过</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0825a18"/><lb ed="R091" n="0892b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0825a1801">【钞】现前一念心性者。正指一句<persName>佛</persName>号之体。无生论 <lb ed="X" n="0825a19"/><lb ed="R091" n="0892b13"/>云。法界圆融体。作我一念心。故我念<persName>佛</persName>心。全体即 <lb ed="X" n="0825a20"/><lb ed="R091" n="0892b14"/>法界也。幷及日用浩浩之平常心。即妙宗谓分别 <lb ed="X" n="0825a21"/><lb ed="R091" n="0892b15"/>之念也。此乃三科之总题目。三科乃别显三谛也。 <lb ed="X" n="0825a22"/><lb ed="R091" n="0892b16"/>心。乃不变随缘之用。喩如水上之波。性。是随缘不 <lb ed="X" n="0825a23"/><lb ed="R091" n="0892b17"/>变之体。喩如波之湿性也。即下文寂照二義。後文 <lb ed="X" n="0825a24"/><lb ed="R091" n="0892b18"/>光寿二義。体用不二。故曰恒寂恒照也。不在三处。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0825b" n="0825b"/> <lb ed="X" n="0825b01"/><lb ed="R091" n="0893a01"/>非三世者。即妙宗谓心法当处不生不灭也。当处。 <lb ed="X" n="0825b02"/><lb ed="R091" n="0893a02"/>即当体也。心法当体不可得。故不在内外中间。喩 <lb ed="X" n="0825b03"/><lb ed="R091" n="0893a03"/>如全波即湿。湿外觅波不可得。故不在湿外湿内 <lb ed="X" n="0825b04"/><lb ed="R091" n="0893a04"/>湿中间。心法当体不生不灭。故非三世。喩如海上 <lb ed="X" n="0825b05"/><lb ed="R091" n="0893a05"/>之波。似有过去未来。全波即水。原无三世可得也。 <lb ed="X" n="0825b06"/><lb ed="R091" n="0893a06"/>又不在三处。故曰横遍。原非三世。故能竖穷。竖穷 <lb ed="X" n="0825b07"/><lb ed="R091" n="0893a07"/>故曰寂。横遍故曰照。照故曰光。寂故曰寿。古德云。 <lb ed="X" n="0825b08"/><lb ed="R091" n="0893a08"/>十世古今不離当念。无边刹海不隔毫端。故曰无 <lb ed="X" n="0825b09"/><lb ed="R091" n="0893a09"/>量光寿也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0825b10"/><lb ed="R091" n="0893a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0825b1001">【解】非靑黄赤白。长短方圆。非香。非味。非触。非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0825b11"/><lb ed="R091" n="0893a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0825b1101">【钞】此即妙宗谓无能所相也。能即六根。所即六尘。 <lb ed="X" n="0825b12"/><lb ed="R091" n="0893a12"/>喩如能起即水。所起即波。波水唯一湿性。故非能 <lb ed="X" n="0825b13"/><lb ed="R091" n="0893a13"/>所也。大<persName>佛</persName>顶经云。<persName>如来</persName>藏本妙圆心。非心。非空。非 <lb ed="X" n="0825b14"/><lb ed="R091" n="0893a14"/>地水火风。非六根。非六尘。非六识。非四谛。非十二 <lb ed="X" n="0825b15"/><lb ed="R091" n="0893a15"/>因缘。非六度。非四德等也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0825b16"/><lb ed="R091" n="0893a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0825b1601">【解】觅之了不可得。而不可言其无。具造百界千如。而 <lb ed="X" n="0825b17"/><lb ed="R091" n="0893a17"/>不可言其有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0825b18"/><lb ed="R091" n="0893a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0825b1801">【钞】此即妙宗谓非有无相也。喩如水上之波。非有 <lb ed="X" n="0825b19"/><lb ed="R091" n="0893b01"/>非无。全波是水故非有。全水成波故非无也。有无 <lb ed="X" n="0825b20"/><lb ed="R091" n="0893b02"/>既非。四句俱无。四句无故。百非俱離。故曰淸净实 <lb ed="X" n="0825b21"/><lb ed="R091" n="0893b03"/>相也。觅之了不可得。承上文三处三世。觅之叵得 <lb ed="X" n="0825b22"/><lb ed="R091" n="0893b04"/>也。不可言无者。虽然无相。而有体用也。具造百界 <lb ed="X" n="0825b23"/><lb ed="R091" n="0893b05"/>千如者。具。谓理具。谓一念心中。本具百界千如也。 <lb ed="X" n="0825b24"/><lb ed="R091" n="0893b06"/>喩如水中具足波浪之理也。造。谓事造。谓心性随 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0825c" n="0825c"/> <lb ed="X" n="0825c01"/><lb ed="R091" n="0893b07"/>缘。造出百界千如之事也。喩如水遇风动。而起波 <lb ed="X" n="0825c02"/><lb ed="R091" n="0893b08"/>浪之事也。百界。谓十法界。各具十法界。则有百界 <lb ed="X" n="0825c03"/><lb ed="R091" n="0893b09"/>也。千如。谓如是相。如是性。如是体。如是力。如是作。 <lb ed="X" n="0825c04"/><lb ed="R091" n="0893b10"/>如是因。如是缘。如是果。如是报。如是本末究竟等。 <lb ed="X" n="0825c05"/><lb ed="R091" n="0893b11"/>百界各具十如是。则有一千如是。复有假名一千。 <lb ed="X" n="0825c06"/><lb ed="R091" n="0893b12"/>正报一千。依报一千。共有三千。复有理具三千。事 <lb ed="X" n="0825c07"/><lb ed="R091" n="0893b13"/>造三千。则有两褈三千。故古德云。理具事造两褈 <lb ed="X" n="0825c08"/><lb ed="R091" n="0893b14"/>三千。同居一念也。不可言有者。谓百界千法虽别。 <lb ed="X" n="0825c09"/><lb ed="R091" n="0893b15"/>唯一真如。各无自体可得。喩如波浪虽别。唯一湿 <lb ed="X" n="0825c10"/><lb ed="R091" n="0893b16"/>性。各无自性可得。故曰不可言有也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0825c11"/><lb ed="R091" n="0893b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0825c1101">【解】離一切缘虑分别。语言文字相。而缘虑分别。语言 <lb ed="X" n="0825c12"/><lb ed="R091" n="0893b18"/>文字。非離此别有自性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0825c13"/><lb ed="R091" n="0894a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0825c1301">【钞】此妙宗谓心法当处離言说相。離名字相。離心 <lb ed="X" n="0825c14"/><lb ed="R091" n="0894a02"/>缘相也。喩如波水当体无言说。无名字。无心缘也。 <lb ed="X" n="0825c15"/><lb ed="R091" n="0894a03"/>離一切缘虑分别语言文字相者。谓总離上文在 <lb ed="X" n="0825c16"/><lb ed="R091" n="0894a04"/>内在外在中间等。一切攀缘思虑分别语言文字 <lb ed="X" n="0825c17"/><lb ed="R091" n="0894a05"/>相也。而缘虑分别语言文字。非離此别有自性者。 <lb ed="X" n="0825c18"/><lb ed="R091" n="0894a06"/>谓上来一切缘虑分别等。性本自離。非有性而離。 <lb ed="X" n="0825c19"/><lb ed="R091" n="0894a07"/>本自不可得故。故曰離此无性。若是有性。则又不 <lb ed="X" n="0825c20"/><lb ed="R091" n="0894a08"/>能離也。喩如水上之波。亦以湿为自性。非離此湿 <lb ed="X" n="0825c21"/><lb ed="R091" n="0894a09"/>性。别有波性可得也。此是離凡夫遍计性。遍计本 <lb ed="X" n="0825c22"/><lb ed="R091" n="0894a10"/>虚故。非但離此。亦離二乘偏真。一切缘虑分别语 <lb ed="X" n="0825c23"/><lb ed="R091" n="0894a11"/>言文字相。亦離菩萨<anchor xml:id="nkr_note_add_0825c2301" n="0825c2301"/><anchor xml:id="beg0825c2301" n="0825c2301"/>但<anchor xml:id="end0825c2301"/>中。一切缘虑分别语言文 <lb ed="X" n="0825c24"/><lb ed="R091" n="0894a12"/>字相。以此二种缘虑等。乃界外法执。为圣人遍计。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0826a" n="0826a"/> <lb ed="X" n="0826a01"/><lb ed="R091" n="0894a13"/>总前凡夫。为五住无明。此五住无明。性本自離。本 <lb ed="X" n="0826a02"/><lb ed="R091" n="0894a14"/>来不可得故。亦如水上之波。亦以湿为自性。離湿 <lb ed="X" n="0826a03"/><lb ed="R091" n="0894a15"/>性。别无波性可得也。若是有性。则又不能離。不能 <lb ed="X" n="0826a04"/><lb ed="R091" n="0894a16"/>離故。众生不能成<persName>佛</persName>也。法花经云。是法非思量分 <lb ed="X" n="0826a05"/><lb ed="R091" n="0894a17"/>别之所能解。起信论云。是故诸法。从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0826a0501" n="0826a0501"/><anchor xml:id="beg0826a0501" n="0826a0501"/>已<anchor xml:id="end0826a0501"/>来。性離 <lb ed="X" n="0826a06"/><lb ed="R091" n="0894a18"/>语言。一切文字。不能显说。離心攀缘。无有诸相。究 <lb ed="X" n="0826a07"/><lb ed="R091" n="0894b01"/>竟平等。唯是一心。说名真如。言真如者。此亦无相。 <lb ed="X" n="0826a08"/><lb ed="R091" n="0894b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0826a0801" n="0826a0801"/><anchor xml:id="beg0826a0801" n="0826a0801"/>但<anchor xml:id="end0826a0801"/>是言一切言说中极。以言遣言而<anchor xml:id="nkr_note_add_0826a0802" n="0826a0802"/><anchor xml:id="beg0826a0802" n="0826a0802"/>已<anchor xml:id="end0826a0802"/>。此上四段。 <lb ed="X" n="0826a09"/><lb ed="R091" n="0894b03"/>总以真谛破凡情圣解。以显性量。下一段。乃结成 <lb ed="X" n="0826a10"/><lb ed="R091" n="0894b04"/>实相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826a11"/><lb ed="R091" n="0894b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826a1101">【解】要之離一切相。即一切法。離故无相。即故无不相。 <lb ed="X" n="0826a12"/><lb ed="R091" n="0894b06"/>不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0826a1201" n="0826a1201"/><anchor xml:id="beg0826a1201" n="0826a1201"/>已<anchor xml:id="end0826a1201"/>强名实相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826a13"/><lb ed="R091" n="0894b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826a1301">【钞】此乃结成圆中实相也。要之者。以要而言也。離 <lb ed="X" n="0826a14"/><lb ed="R091" n="0894b08"/>一切相即一切法者。谓上来谈无相者。乃约真谛 <lb ed="X" n="0826a15"/><lb ed="R091" n="0894b09"/>破凡情圣解相。非破壞俗谛一切法也。不壞俗谛。 <lb ed="X" n="0826a16"/><lb ed="R091" n="0894b10"/>故非偏真。離情解。故非偏俗。非偏。故是圆義。離故 <lb ed="X" n="0826a17"/><lb ed="R091" n="0894b11"/>无相即故无不相者。随真故无相。非偏无也。随俗 <lb ed="X" n="0826a18"/><lb ed="R091" n="0894b12"/>故无不相。非偏有也。不偏二边。故是中道。既是圆 <lb ed="X" n="0826a19"/><lb ed="R091" n="0894b13"/>中。亦是圆真。亦是圆俗也。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0826a1901" n="0826a1901"/><anchor xml:id="beg0826a1901" n="0826a1901"/>已<anchor xml:id="end0826a1901"/>强名实相者。实 <lb ed="X" n="0826a20"/><lb ed="R091" n="0894b14"/>相无名。亦无不名。强安名唤作实相也。初明性量 <lb ed="X" n="0826a21"/><lb ed="R091" n="0894b15"/>无相竟。</p> <lb ed="X" n="0826a22"/><lb ed="R091" n="0894b16"/><p xml:id="pX22p0826a2201">△二明性体圆成。言性体者。统摄量具也。言圆成 <lb ed="X" n="0826a23"/><lb ed="R091" n="0894b17"/>者。乃显众生之本有。诸<persName>佛</persName>之圆证。圆满成实之 <lb ed="X" n="0826a24"/><lb ed="R091" n="0894b18"/>体也。此中有三段。初总标。二别显。三总结。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0826b" n="0826b"/> <lb ed="X" n="0826b01"/><lb ed="R091" n="0895a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826b0101">【解】实相之体。非寂非照。而复寂而恒照。照而恒寂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826b02"/><lb ed="R091" n="0895a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826b0201">【钞】此总标中道性体。双遮二边。双照二谛也。遮照 <lb ed="X" n="0826b03"/><lb ed="R091" n="0895a03"/>同时。故曰而复。寂照不二。故曰恒寂恒照也。寂者 <lb ed="X" n="0826b04"/><lb ed="R091" n="0895a04"/>随缘不变之体。即上文性字。照者。不变随缘之用。 <lb ed="X" n="0826b05"/><lb ed="R091" n="0895a05"/>即上文心字。唯是一心。故曰双遮。具足体用。故双 <lb ed="X" n="0826b06"/><lb ed="R091" n="0895a06"/>照也。故大<persName>佛</persName>顶经云。<persName>如来</persName>藏妙明心元。離即離非。 <lb ed="X" n="0826b07"/><lb ed="R091" n="0895a07"/>是即非即也。此总标。下八句乃别显。于八句中。前 <lb ed="X" n="0826b08"/><lb ed="R091" n="0895a08"/>四。但论性德。中二句。性修合论。後二句。唯论修德。 <lb ed="X" n="0826b09"/><lb ed="R091" n="0895a09"/>言性德者。乃通于六即。修德。有逆修顺修。此唯论 <lb ed="X" n="0826b10"/><lb ed="R091" n="0895a10"/>顺修。逆修摄在性德中。顺修有因有果。此唯论果。 <lb ed="X" n="0826b11"/><lb ed="R091" n="0895a11"/>此境乃<persName>佛</persName>界为缘起故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826b12"/><lb ed="R091" n="0895a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826b1201">【解】照而寂。强名<name role="" type="person">常寂光土</name>。寂而照。强名淸净法身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826b13"/><lb ed="R091" n="0895a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826b1301">【钞】此二句。明众生现前一念心性。乃<persName>如来</persName>身土也。 <lb ed="X" n="0826b14"/><lb ed="R091" n="0895a14"/>常寂光者。本具三德秘藏。常乃法身德。寂乃解脱 <lb ed="X" n="0826b15"/><lb ed="R091" n="0895a15"/>德。光乃般若德。此诸<persName>佛</persName>所证理体。故为土。土有不 <lb ed="X" n="0826b16"/><lb ed="R091" n="0895a16"/>动義。故合照而寂也。此句。重寂字。淸净法身者。乃 <lb ed="X" n="0826b17"/><lb ed="R091" n="0895a17"/>自性淸净法身。身有随缘義。故合寂而照也。此句 <lb ed="X" n="0826b18"/><lb ed="R091" n="0895a18"/>重照字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826b19"/><lb ed="R091" n="0895b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826b1901">【解】又照寂强名法身。寂照强名报身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826b20"/><lb ed="R091" n="0895b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826b2001">【钞】此二句。明心性又是<persName>如来</persName>法报二身也。上句指 <lb ed="X" n="0826b21"/><lb ed="R091" n="0895b03"/>寂字。故合法身。取法身无相義故。下句指照字。故 <lb ed="X" n="0826b22"/><lb ed="R091" n="0895b04"/>合报身。取报身有相義故。问。前二句以法身合照 <lb ed="X" n="0826b23"/><lb ed="R091" n="0895b05"/>字。此二句何以法身合寂。答。法身有随缘无相二 <lb ed="X" n="0826b24"/><lb ed="R091" n="0895b06"/>義。前以身土论。让土合寂。不变为体故。今以法报 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0826c" n="0826c"/> <lb ed="X" n="0826c01"/><lb ed="R091" n="0895b07"/>论。让法身合寂。乃报身之体故。此四句。但论性德。 <lb ed="X" n="0826c02"/><lb ed="R091" n="0895b08"/>下二句。性修合论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826c03"/><lb ed="R091" n="0895b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826c0301">【解】又性德寂照名法身。修德寂照名报身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826c04"/><lb ed="R091" n="0895b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826c0401">【钞】性德者。心性本具之德体也。即指前四句。虽分 <lb ed="X" n="0826c05"/><lb ed="R091" n="0895b11"/>身土法报。乃理具也。未遇修治之功。未成事用。如 <lb ed="X" n="0826c06"/><lb ed="R091" n="0895b12"/>金在矿中。未成受用。故若寂若照。总名法身。修德 <lb ed="X" n="0826c07"/><lb ed="R091" n="0895b13"/>者。乃始觉之智。照本觉之理。惑尽智圆。性德全显。 <lb ed="X" n="0826c08"/><lb ed="R091" n="0895b14"/>如金出矿。若寂若照。总名报身。下二句。唯论修德 <lb ed="X" n="0826c09"/><lb ed="R091" n="0895b15"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826c10"/><lb ed="R091" n="0895b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826c1001">【解】又修德照寂名受用身。修德寂照名应化身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826c11"/><lb ed="R091" n="0895b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826c1101">【钞】受用身。乃自受用报身。即四智心品。又名法门 <lb ed="X" n="0826c12"/><lb ed="R091" n="0895b18"/>身。妙宗云。八万四千陀罗尼为发。第一義为髻。种 <lb ed="X" n="0826c13"/><lb ed="R091" n="0896a01"/>智为头。慈悲为眼。无漏为鼻。四辩为口。四十不共 <lb ed="X" n="0826c14"/><lb ed="R091" n="0896a02"/>法为齿。二智为手。<persName>如来</persName>藏为腹。三三昧为腰。定慧 <lb ed="X" n="0826c15"/><lb ed="R091" n="0896a03"/>为足。唯独自明了。馀人所不见。故合寂也。应化身。 <lb ed="X" n="0826c16"/><lb ed="R091" n="0896a04"/>乃他受用身。垂形十界。应化一切。故合照也。复次 <lb ed="X" n="0826c17"/><lb ed="R091" n="0896a05"/>若达前四句。则知众生皆具<persName>如来</persName>身土智慧德相。 <lb ed="X" n="0826c18"/><lb ed="R091" n="0896a06"/>若达次二句。虽有理具。要借修显。修显还是性显。 <lb ed="X" n="0826c19"/><lb ed="R091" n="0896a07"/>若达後二句。则知修德功不唐捐。又此虽明<persName>佛</persName>界。 <lb ed="X" n="0826c20"/><lb ed="R091" n="0896a08"/>九亦同彰。此乃别显。下乃总结一心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826c21"/><lb ed="R091" n="0896a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826c2101">【解】寂照不二。身土不二。性修不二。真应不二。无非实 <lb ed="X" n="0826c22"/><lb ed="R091" n="0896a10"/>相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0826c23"/><lb ed="R091" n="0896a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826c2301">【钞】上来虽分寂照身土。性修真应。理具事造。同居 <lb ed="X" n="0826c24"/><lb ed="R091" n="0896a12"/>一念心。故曰不二。此明性体圆成竟。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0827a" n="0827a"/> <lb ed="X" n="0827a01"/><lb ed="R091" n="0896a13"/><p xml:id="pX22p0827a0101">△三明性具遍作。于中有二。初承前启後。二正显。</p> <lb ed="X" n="0827a02"/><lb ed="R091" n="0896a14"/><p xml:id="pX22p0827a0201">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0827a03"/><lb ed="R091" n="0896a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0827a0301">【解】实相无二。亦无不二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0827a04"/><lb ed="R091" n="0896a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0827a0401">【钞】此承前文无二之理。启後文无不二之事。谓此 <lb ed="X" n="0827a05"/><lb ed="R091" n="0896a17"/>心性。非但无有二相。亦无不二之相也。</p> <lb ed="X" n="0827a06"/><lb ed="R091" n="0896a18"/><p xml:id="pX22p0827a0601">△二正显。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0827a07"/><lb ed="R091" n="0896b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0827a0701">【解】是故擧体。作依作正。作法作报。作自作他。乃至能 <lb ed="X" n="0827a08"/><lb ed="R091" n="0896b02"/>说<note place="interlinear">释迦</note>所说<note place="interlinear">弥陀</note>。能度<note place="interlinear"><persName>佛</persName></note>所度<note place="interlinear">生</note>。能信<note place="interlinear">心</note>所信<note place="interlinear">法</note>。能愿<note place="interlinear">欣厌</note>所愿<note place="interlinear">极乐</note>。能持<note place="interlinear">三业</note>所持<note place="interlinear">名号</note>。 <lb ed="X" n="0827a09"/><lb ed="R091" n="0896b03"/>能生<note place="interlinear">三资粮</note>所生<note place="interlinear">四净土</note>。能赞<note place="interlinear">释迦诸<persName>佛</persName></note>所赞<note place="interlinear">弥陀依正</note>。无非实相正印之所印也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0827a10"/><lb ed="R091" n="0896b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0827a1001">【钞】言性具者。谓一切诸法。皆性所本具。性若不具。 <lb ed="X" n="0827a11"/><lb ed="R091" n="0896b05"/>事何所造。喩如木中具足诸器。而能遍作诸器。若 <lb ed="X" n="0827a12"/><lb ed="R091" n="0896b06"/>木中不具。则不能作。木能作诸器。则器器皆木。实 <lb ed="X" n="0827a13"/><lb ed="R091" n="0896b07"/>相作诸法。则法法皆实相也。故大<persName>佛</persName>顶经云。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0827a14"/><lb ed="R091" n="0896b08"/>藏元明心妙。即心。即空。即地水火风等也。是故擧 <lb ed="X" n="0827a15"/><lb ed="R091" n="0896b09"/>体作依作正者。乃擧性体性量全体而作。非是少 <lb ed="X" n="0827a16"/><lb ed="R091" n="0896b10"/>分。无非实相正印之所印者。谓随拈一法。乃至一 <lb ed="X" n="0827a17"/><lb ed="R091" n="0896b11"/>微尘。一芥子。一香。一花。皆是竖穷横遍全体所印 <lb ed="X" n="0827a18"/><lb ed="R091" n="0896b12"/>之灵文。既皆竖穷横遍。故曰事事无碍。一微既然。 <lb ed="X" n="0827a19"/><lb ed="R091" n="0896b13"/>则一句洪名。即是竖穷横遍全体而作。故後文云。 <lb ed="X" n="0827a20"/><lb ed="R091" n="0896b14"/>一声阿弥陀<persName>佛</persName>。乃本师所证阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0827a21"/><lb ed="R091" n="0896b15"/>提法也。既是<persName>如来</persName>所证。故是大乘经体。实相正印 <lb ed="X" n="0827a22"/><lb ed="R091" n="0896b16"/>也。故起信论云。大乘者。谓体相用三大。乃诸<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0827a23"/><lb ed="R091" n="0896b17"/>乘也。明性具遍作竟。五重玄義第二辩体究。</p> <lb ed="X" n="0827a24"/><lb ed="R091" n="0896b18"/><p xml:id="pX22p0827a2401">△三明宗。天台师有简宗体一科。今录之以便学 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0827b" n="0827b"/> <lb ed="X" n="0827b01"/><lb ed="R091" n="0897a01"/>者。有人言。宗即是体。体即是宗。今所不用。何者 <lb ed="X" n="0827b02"/><lb ed="R091" n="0897a02"/>宗既是二。体即不二。体若是二。体即非体。宗若 <lb ed="X" n="0827b03"/><lb ed="R091" n="0897a03"/>不二。宗即非宗。喩如樑柱是屋之纲维。屋空是 <lb ed="X" n="0827b04"/><lb ed="R091" n="0897a04"/>樑柱所取。不应以樑柱是屋空。屋空是樑柱。宗 <lb ed="X" n="0827b05"/><lb ed="R091" n="0897a05"/>体若一。其过如是。宗体异者。则二物孤调。宗非 <lb ed="X" n="0827b06"/><lb ed="R091" n="0897a06"/>显体之宗。体非宗家之体。宗非体。则邪倒无印。 <lb ed="X" n="0827b07"/><lb ed="R091" n="0897a07"/>体非宗。则体狭不周。離法性外别有诸法。宗体 <lb ed="X" n="0827b08"/><lb ed="R091" n="0897a08"/>若异。其过如是。今言不异而异故有宗。不一而 <lb ed="X" n="0827b09"/><lb ed="R091" n="0897a09"/>一故有体也。今录此文。以显宗体之義。然而用 <lb ed="X" n="0827b10"/><lb ed="R091" n="0897a10"/>不用皆可。于中分三。初统论宗義。二正明经宗。 <lb ed="X" n="0827b11"/><lb ed="R091" n="0897a11"/>三结归因果。</p><p xml:id="pX22p0827b1106" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0827b12"/><lb ed="R091" n="0897a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0827b1201">【解】第三明宗。宗是修行要径。会体枢機。而万行之纲 <lb ed="X" n="0827b13"/><lb ed="R091" n="0897a13"/>领也。提纲则众目张。挈领则襟袖至。故体後应须 <lb ed="X" n="0827b14"/><lb ed="R091" n="0897a14"/>辩宗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0827b15"/><lb ed="R091" n="0897a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0827b1501">【钞】此统论辩宗之意。宗如门之枢。弩之機。门之开 <lb ed="X" n="0827b16"/><lb ed="R091" n="0897a16"/>合则由枢。箭之发动由機。故云会实相体之枢機 <lb ed="X" n="0827b17"/><lb ed="R091" n="0897a17"/>也。四教皆论要径。皆论枢機。皆论纲领。纲。喩四教 <lb ed="X" n="0827b18"/><lb ed="R091" n="0897a18"/>之纲。领。喩三忍之衣。藏教以析空观为修行要径。 <lb ed="X" n="0827b19"/><lb ed="R091" n="0897b01"/>会偏真体之枢機。乃藏教三乘万行之纲领。若提 <lb ed="X" n="0827b20"/><lb ed="R091" n="0897b02"/>此纲则藏教八法众目皆张。若挈此领。则藏教生 <lb ed="X" n="0827b21"/><lb ed="R091" n="0897b03"/>法二忍衣襟袖自至。通教以体空观为修行要径。 <lb ed="X" n="0827b22"/><lb ed="R091" n="0897b04"/>会即真体之枢機。乃通教三乘万行纲领。若提此 <lb ed="X" n="0827b23"/><lb ed="R091" n="0897b05"/>纲。则通教八法众目皆张。若挈此领。则通教生法 <lb ed="X" n="0827b24"/><lb ed="R091" n="0897b06"/>二忍衣襟袖自至。别教以次第三观。会但中实相 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0827c" n="0827c"/> <lb ed="X" n="0827c01"/><lb ed="R091" n="0897b07"/>体。独菩萨万行。别教八法。次第三忍衣襟袖自至。 <lb ed="X" n="0827c02"/><lb ed="R091" n="0897b08"/>圆教以一心三观。会圆中实相体。唯<persName>如来</persName>万行。亦 <lb ed="X" n="0827c03"/><lb ed="R091" n="0897b09"/>名<persName>如来</persName>密因。圆教八法。无生法忍为衣。前三是权。 <lb ed="X" n="0827c04"/><lb ed="R091" n="0897b10"/>後一是实。为实施权。故有四教之别。开权显实。唯 <lb ed="X" n="0827c05"/><lb ed="R091" n="0897b11"/>有一实。故云会实相体之枢機也。统论宗義竟。</p> <lb ed="X" n="0827c06"/><lb ed="R091" n="0897b12"/><p xml:id="pX22p0827c0601">△二正明经宗分二。初略标三资。二廣释三资。</p><p xml:id="pX22p0827c0619" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0827c07"/><lb ed="R091" n="0897b13"/>今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0827c08"/><lb ed="R091" n="0897b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0827c0801">【解】此经以信愿持名。为修行之宗要。非信不足启愿。 <lb ed="X" n="0827c09"/><lb ed="R091" n="0897b15"/>非愿不足导行。非持名妙行。不足满所愿。而证所 <lb ed="X" n="0827c10"/><lb ed="R091" n="0897b16"/>信。经中先陈依正以生信。次劝发愿以导行。次示 <lb ed="X" n="0827c11"/><lb ed="R091" n="0897b17"/>持名以径登不退。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0827c12"/><lb ed="R091" n="0897b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0827c1201">【钞】文分二段。初则正标三资。缺一不可。经中下。乃 <lb ed="X" n="0827c13"/><lb ed="R091" n="0898a01"/>取证也。统论三资。四教皆通。但所信所愿所行则 <lb ed="X" n="0827c14"/><lb ed="R091" n="0898a02"/>别。藏教以偏真为信愿行。通教以即真为信愿行。 <lb ed="X" n="0827c15"/><lb ed="R091" n="0898a03"/>别教但中为信愿行。圆教以圆中为信愿行。馀非 <lb ed="X" n="0827c16"/><lb ed="R091" n="0898a04"/>不信。但不逗其機也。此经独以信愿持名为宗之 <lb ed="X" n="0827c17"/><lb ed="R091" n="0898a05"/>因。净土为宗之果。擧因以摄果。故以信愿持名为 <lb ed="X" n="0827c18"/><lb ed="R091" n="0898a06"/>宗要。馀非不信。但不合时宜。又是竖出。圆教虽横。 <lb ed="X" n="0827c19"/><lb ed="R091" n="0898a07"/>但接上根。独此经合时。合機。又是横超。又是三根 <lb ed="X" n="0827c20"/><lb ed="R091" n="0898a08"/>普摄。四教幷诠。又是宗要中之宗要也。</p> <lb ed="X" n="0827c21"/><lb ed="R091" n="0898a09"/><p xml:id="pX22p0827c2101">△二廣释三资二。初总标。二别释。</p><p xml:id="pX22p0827c2114" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0827c22"/><lb ed="R091" n="0898a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0827c2201">【解】信则信自。信他。信因。信果。信事。信理。愿则厌離娑 <lb ed="X" n="0827c23"/><lb ed="R091" n="0898a11"/>婆。欣求极乐。行则执持名号。一心不乱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0827c24"/><lb ed="R091" n="0898a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0827c2401">△二别释三。初释六信。二释二门。三释妙行。初又 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0828a" n="0828a"/> <lb ed="X" n="0828a01"/><lb ed="R091" n="0898a13"/>六。初信自至六信理。</p><p xml:id="pX22p0828a0109" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0828a02"/><lb ed="R091" n="0898a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0828a0201">【解】信自者。信我现前一念之心<note place="interlinear">学者须从这裡死尽偷心不可草草</note>。本非肉团。亦非缘影。 <lb ed="X" n="0828a03"/><lb ed="R091" n="0898a15"/>竖无初後。横绝边涯。终日随缘。终日不变。十方虚 <lb ed="X" n="0828a04"/><lb ed="R091" n="0898a16"/>空微尘国土。元我一念心中所现物。我虽昏迷倒 <lb ed="X" n="0828a05"/><lb ed="R091" n="0898a17"/>惑苟一念迴心。决定得生自心本具极乐。更无疑 <lb ed="X" n="0828a06"/><lb ed="R091" n="0898a18"/>虑是名信自<note place="interlinear">心性为自</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0828a07"/><lb ed="R091" n="0898b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0828a0701">【钞】此六信中。有能有所。此信自者。正明一念能信 <lb ed="X" n="0828a08"/><lb ed="R091" n="0898b02"/>之信心所。故曰信自。乃以心性为自。乃即他之自。 <lb ed="X" n="0828a09"/><lb ed="R091" n="0898b03"/>即境之心。非缘影之妄想也。下五信。乃所信也。此 <lb ed="X" n="0828a10"/><lb ed="R091" n="0898b04"/>信心所。亦全法界体。故曰竖穷横遍。唯识论云。此 <lb ed="X" n="0828a11"/><lb ed="R091" n="0898b05"/>信心所。自性澄淸。性净为性。以離过绝非。故曰澄 <lb ed="X" n="0828a12"/><lb ed="R091" n="0898b06"/>淸。竖无横绝。故曰性净也。肉团者。腹内肉团心。此 <lb ed="X" n="0828a13"/><lb ed="R091" n="0898b07"/>乃五脏之心脏。乃四大合成假心。第八识之相分。 <lb ed="X" n="0828a14"/><lb ed="R091" n="0898b08"/>亦浮尘意根也。缘影者。缘。谓攀缘。指能缘见分。影。 <lb ed="X" n="0828a15"/><lb ed="R091" n="0898b09"/>谓所缘。指相分。八识皆有所缘。此正指第六意识 <lb ed="X" n="0828a16"/><lb ed="R091" n="0898b10"/>所缘之相分。乃自识所变法尘之影像。故曰缘影。 <lb ed="X" n="0828a17"/><lb ed="R091" n="0898b11"/>圆觉经云。妄认六尘缘影为自心相。即前文在内 <lb ed="X" n="0828a18"/><lb ed="R091" n="0898b12"/>在外等。楞严七处征心。尽破此缘影妄想。众生不 <lb ed="X" n="0828a19"/><lb ed="R091" n="0898b13"/>达能缘所缘義故。无始以来。总指所为能。故曰认 <lb ed="X" n="0828a20"/><lb ed="R091" n="0898b14"/>贼为子。认影迷头也。大<persName>佛</persName>顶经云。阿难言。<persName>如来</persName>现 <lb ed="X" n="0828a21"/><lb ed="R091" n="0898b15"/>今征心所在。而我以心推穷寻逐。即能推者。我将 <lb ed="X" n="0828a22"/><lb ed="R091" n="0898b16"/>为心。<persName>佛</persName>言咄。阿难。此非汝心。阿难白<persName>佛</persName>。此非我心。 <lb ed="X" n="0828a23"/><lb ed="R091" n="0898b17"/>当名何等。<persName>佛</persName>告阿难。此是前尘虚妄相想。惑汝真 <lb ed="X" n="0828a24"/><lb ed="R091" n="0898b18"/>性。由汝无始至于今生。认贼为子。失汝元常。故受 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0828b" n="0828b"/> <lb ed="X" n="0828b01"/><lb ed="R091" n="0899a01"/>轮转。当看文句。阿难虽曰能推。其实早落所推。以 <lb ed="X" n="0828b02"/><lb ed="R091" n="0899a02"/>是所了知性故。又五尘落谢之影易知。唯静守空 <lb ed="X" n="0828b03"/><lb ed="R091" n="0899a03"/>影最难破析。经云。纵灭见闻觉知。内守幽闲。犹为 <lb ed="X" n="0828b04"/><lb ed="R091" n="0899a04"/>法尘分别影事。我非敕汝执为非心。但汝于心微 <lb ed="X" n="0828b05"/><lb ed="R091" n="0899a05"/>细揣摩。若離前尘有分别性。即真汝心。<note place="inline">文</note>心性如 <lb ed="X" n="0828b06"/><lb ed="R091" n="0899a06"/>镜。能缘见分如镜光。所缘相分如镜影。而有像之 <lb ed="X" n="0828b07"/><lb ed="R091" n="0899a07"/>影易明。无相之影最难晓。如镜内有像之影易知。 <lb ed="X" n="0828b08"/><lb ed="R091" n="0899a08"/>有像外还虚空之影。不可不知。此是众生根本无 <lb ed="X" n="0828b09"/><lb ed="R091" n="0899a09"/>明。不可草草也。竖无初後横绝边涯者。竖穷三际。 <lb ed="X" n="0828b10"/><lb ed="R091" n="0899a10"/>横遍十方也。法花经云。观彼久远。犹若今日。谓过 <lb ed="X" n="0828b11"/><lb ed="R091" n="0899a11"/>去尘点劫前事。皆在现前一念之中。未来弟子成 <lb ed="X" n="0828b12"/><lb ed="R091" n="0899a12"/><persName>佛</persName>事。亦在现前一念之中。岂非竖穷。又如迷人所 <lb ed="X" n="0828b13"/><lb ed="R091" n="0899a13"/>谓非东非南非西非北方向。元只一念迷尘所变。 <lb ed="X" n="0828b14"/><lb ed="R091" n="0899a14"/>而悟人所谓正东正南正西正北方向。岂非一念 <lb ed="X" n="0828b15"/><lb ed="R091" n="0899a15"/>悟情所变。可见一念横遍十方。终日随缘终日不 <lb ed="X" n="0828b16"/><lb ed="R091" n="0899a16"/>变者。谓终日随我法二执之缘。起惑。造业。受报。故 <lb ed="X" n="0828b17"/><lb ed="R091" n="0899a17"/>有二种生死。而不被二种生死所变。喩如冰水随 <lb ed="X" n="0828b18"/><lb ed="R091" n="0899a18"/>冷暖之缘。而湿性不改。虚空随明暗之缘。而空性 <lb ed="X" n="0828b19"/><lb ed="R091" n="0899b01"/>不变也。十方虚空微尘国土。元我一念心中所现 <lb ed="X" n="0828b20"/><lb ed="R091" n="0899b02"/>物者。正谓一念迷悟之情。所变东南西北方相。谓 <lb ed="X" n="0828b21"/><lb ed="R091" n="0899b03"/>迷情现同居。悟情现方便。实报。寂光也。大<persName>佛</persName>顶经 <lb ed="X" n="0828b22"/><lb ed="R091" n="0899b04"/>云。空生大觉中。如海一沤发。有漏微尘国。皆依空 <lb ed="X" n="0828b23"/><lb ed="R091" n="0899b05"/>所生。沤灭空本无。况复诸三有。又云。十方虚空。生 <lb ed="X" n="0828b24"/><lb ed="R091" n="0899b06"/>汝心内。犹如片雲点太淸裡。昏迷倒惑者。昏谓无 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0828c" n="0828c"/> <lb ed="X" n="0828c01"/><lb ed="R091" n="0899b07"/>明。即我法二执。迷谓真中二迷。倒谓凡圣八倒。惑 <lb ed="X" n="0828c02"/><lb ed="R091" n="0899b08"/>谓五住地惑。因我执故。迷于真谛。则有凡夫四倒。 <lb ed="X" n="0828c03"/><lb ed="R091" n="0899b09"/>起见思二惑。因法执故。迷于中谛。则有圣人四倒。 <lb ed="X" n="0828c04"/><lb ed="R091" n="0899b10"/>起尘沙。无明。由此故有二种生死也。苟一念迴心。 <lb ed="X" n="0828c05"/><lb ed="R091" n="0899b11"/>决定得生自心本具极乐者。若约四教观行迴心。 <lb ed="X" n="0828c06"/><lb ed="R091" n="0899b12"/>则生四种秽土。今念<persName>佛</persName>迴心。则横超西方净土。谓 <lb ed="X" n="0828c07"/><lb ed="R091" n="0899b13"/>若执持名号。至事一心不乱。则一念我执心回。决 <lb ed="X" n="0828c08"/><lb ed="R091" n="0899b14"/>定得生无我心中。本具方便同居二种极乐。若至 <lb ed="X" n="0828c09"/><lb ed="R091" n="0899b15"/>理一心不乱。则一念法执心回。决定得生无法心 <lb ed="X" n="0828c10"/><lb ed="R091" n="0899b16"/>中。本具寂光实报二种极乐。如此判者。于理决定。 <lb ed="X" n="0828c11"/><lb ed="R091" n="0899b17"/>于事无疑。是曰信自。初信自竟。</p> <lb ed="X" n="0828c12"/><lb ed="R091" n="0899b18"/><p xml:id="pX22p0828c1201">△二信他。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0828c13"/><lb ed="R091" n="0900a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0828c1301">【解】信他者。信释迦<persName>如来</persName>。决无诳语。弥陀<persName>世尊</persName>。决无虚 <lb ed="X" n="0828c14"/><lb ed="R091" n="0900a02"/>愿六方诸<persName>佛</persName>廣长舌。决无二言随顺诸<persName>佛</persName>真实教 <lb ed="X" n="0828c15"/><lb ed="R091" n="0900a03"/>诲。决志求生。更无疑惑。是名信他<note place="interlinear">以教为他</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0828c16"/><lb ed="R091" n="0900a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0828c1601">△三信因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0828c17"/><lb ed="R091" n="0900a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0828c1701">【解】信因者。深信散乱称名犹为成<persName>佛</persName>种子。况一心不 <lb ed="X" n="0828c18"/><lb ed="R091" n="0900a06"/>乱。安得不生净土。是名信因<note place="interlinear">以念<persName>佛</persName>为因</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0828c19"/><lb ed="R091" n="0900a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0828c1901">△四信果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0828c20"/><lb ed="R091" n="0900a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0828c2001">【解】信果者。深信净土诸善聚会。皆从念<persName>佛</persName>三昧得生。 <lb ed="X" n="0828c21"/><lb ed="R091" n="0900a09"/>如种瓜得瓜种豆得豆。亦如影必随形响必应声。 <lb ed="X" n="0828c22"/><lb ed="R091" n="0900a10"/>决无虚弃。是名信果<note place="interlinear">以已生者为果</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0828c23"/><lb ed="R091" n="0900a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0828c2301">△五信事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0828c24"/><lb ed="R091" n="0900a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0828c2401">【解】信事者。深信只今现前一念不可尽故。依心所现 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0829a" n="0829a"/> <lb ed="X" n="0829a01"/><lb ed="R091" n="0900a13"/>十方世界亦不可尽。实有<name role="" type="person">极乐国</name>。在十万亿土外。 <lb ed="X" n="0829a02"/><lb ed="R091" n="0900a14"/>最极淸净莊严。不同莊生寓言。是名信事<note place="interlinear">以境为事</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0829a03"/><lb ed="R091" n="0900a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0829a0301">【钞】现前一念不可尽者。竖穷横遍故。依心所现十 <lb ed="X" n="0829a04"/><lb ed="R091" n="0900a16"/>方世界亦不可尽者。若依一念我执心。则现同居 <lb ed="X" n="0829a05"/><lb ed="R091" n="0900a17"/>世界。若依善心。则现善世界。谓三善道。若依恶心。 <lb ed="X" n="0829a06"/><lb ed="R091" n="0900a18"/>则现恶世界。谓三恶道。此总喩迷人所见方相。亦 <lb ed="X" n="0829a07"/><lb ed="R091" n="0900b01"/>竖穷横遍。故不可尽也。若依一念法执心。则现方 <lb ed="X" n="0829a08"/><lb ed="R091" n="0900b02"/>便世界。实报世界。法执有轻重。无明有厚薄。故方 <lb ed="X" n="0829a09"/><lb ed="R091" n="0900b03"/>便分九人。实报有四十二人。所见不同。此总喩悟 <lb ed="X" n="0829a10"/><lb ed="R091" n="0900b04"/>人所见方相。亦竖穷横遍。故不可尽。若依无执之 <lb ed="X" n="0829a11"/><lb ed="R091" n="0900b05"/>心。则现寂光世界。亦无竖可穷无横可遍。是名真 <lb ed="X" n="0829a12"/><lb ed="R091" n="0900b06"/>竖穷横遍也。故前文云。竖无初後。横绝边涯。喩如 <lb ed="X" n="0829a13"/><lb ed="R091" n="0900b07"/>非迷非悟人。原无竖横可辨别也。实有<name role="" type="person">极乐国</name>。在 <lb ed="X" n="0829a14"/><lb ed="R091" n="0900b08"/>十万亿土外者。谓上来所说四土。唯依心所现。心 <lb ed="X" n="0829a15"/><lb ed="R091" n="0900b09"/>实有故。国土亦实有。故极乐实有四土。在十万亿 <lb ed="X" n="0829a16"/><lb ed="R091" n="0900b10"/>土外也。最极淸净莊严者。四土圆融故。莊生。即莊 <lb ed="X" n="0829a17"/><lb ed="R091" n="0900b11"/>子。姓莊。名周。寓言者。即南华经。寓者。寄也。托也。即 <lb ed="X" n="0829a18"/><lb ed="R091" n="0900b12"/>托彼说此之语。虽有是名。原无其事。如云。有人名 <lb ed="X" n="0829a19"/><lb ed="R091" n="0900b13"/>混沌。生而无七窍。人怜而凿之。七窍有而混沌死 <lb ed="X" n="0829a20"/><lb ed="R091" n="0900b14"/>矣。如此。则虽有是名。实无其人。<persName>佛</persName>说西方极乐世 <lb ed="X" n="0829a21"/><lb ed="R091" n="0900b15"/>界。的确是有。故不同彼寓言也。信事竟。</p> <lb ed="X" n="0829a22"/><lb ed="R091" n="0900b16"/><p xml:id="pX22p0829a2201">△六信理分二。初明心性无外。二明事事无碍。</p><p xml:id="pX22p0829a2219" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0829a23"/><lb ed="R091" n="0900b17"/>今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0829a24"/><lb ed="R091" n="0900b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0829a2401">【解】信理者。深信十万亿土。实不出我今现前介尔一 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0829b" n="0829b"/> <lb ed="X" n="0829b01"/><lb ed="R091" n="0901a01"/>念心外。以吾现前一念心性实无外故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0829b02"/><lb ed="R091" n="0901a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0829b0201">【钞】此心性无外。亦是境性无外。心境无二性故。介 <lb ed="X" n="0829b03"/><lb ed="R091" n="0901a03"/>尔者。生无生论云。念<persName>佛</persName>之心。至微至劣。故称介尔。 <lb ed="X" n="0829b04"/><lb ed="R091" n="0901a04"/>以吾下。明不出心外所以也。以此一念虽然微劣。 <lb ed="X" n="0829b05"/><lb ed="R091" n="0901a05"/>乃法界全体。本自竖穷横遍。实无有外。故曰不出 <lb ed="X" n="0829b06"/><lb ed="R091" n="0901a06"/>也。初明心性无外竟。</p> <lb ed="X" n="0829b07"/><lb ed="R091" n="0901a07"/><p xml:id="pX22p0829b0701">△二明事事无碍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0829b08"/><lb ed="R091" n="0901a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0829b0801">【解】又深信西方依正主伴。皆吾现前一念心中所现 <lb ed="X" n="0829b09"/><lb ed="R091" n="0901a09"/>影。全事即理。全妄即真。全修即性。全他即自。我心 <lb ed="X" n="0829b10"/><lb ed="R091" n="0901a10"/>遍故。<persName>佛</persName>心亦遍。一切众生心性亦遍譬如一室千 <lb ed="X" n="0829b11"/><lb ed="R091" n="0901a11"/>灯。光光<anchor xml:id="nkr_note_add_0829b1101" n="0829b1101"/><anchor xml:id="beg0829b1101" n="0829b1101"/>互<anchor xml:id="end0829b1101"/>遍。褈褈交摄。不相妨碍。是名信理<note place="interlinear">以法界为理</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0829b12"/><lb ed="R091" n="0901a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0829b1201">【钞】文分二段。初正明譬如下喩显。正明具四法界。 <lb ed="X" n="0829b13"/><lb ed="R091" n="0901a13"/>一念。即理法界。影。即事法界。全事即理等。即理事 <lb ed="X" n="0829b14"/><lb ed="R091" n="0901a14"/>无碍法界。我心遍故等。乃事事无碍法界也。亦显 <lb ed="X" n="0829b15"/><lb ed="R091" n="0901a15"/>心<persName>佛</persName>众生三无差别也。依。谓依报。即四土莊严。正。 <lb ed="X" n="0829b16"/><lb ed="R091" n="0901a16"/>乃正报。即四土主伴。主。即弥陀三身。伴。乃人民等 <lb ed="X" n="0829b17"/><lb ed="R091" n="0901a17"/>也。影者。从喩得名。谓此一念心性有四分。依正主 <lb ed="X" n="0829b18"/><lb ed="R091" n="0901a18"/>伴乃相分。如镜中之影。一念乃见分。如镜光。心乃 <lb ed="X" n="0829b19"/><lb ed="R091" n="0901b01"/>自证分。如镜面。性乃证自证分。如镜铜。四分唯是 <lb ed="X" n="0829b20"/><lb ed="R091" n="0901b02"/>一心。故曰全事即理等也。全事即理者。全相分之 <lb ed="X" n="0829b21"/><lb ed="R091" n="0901b03"/>事。即内三分之理。喩如全镜影。即镜铜也。全妄即 <lb ed="X" n="0829b22"/><lb ed="R091" n="0901b04"/>真者。全见相二分之妄。即内二分之真。见相二分。 <lb ed="X" n="0829b23"/><lb ed="R091" n="0901b05"/>乃依他起性。依他如幻故。喩如镜光镜影。即镜面 <lb ed="X" n="0829b24"/><lb ed="R091" n="0901b06"/>故。全修即性者。全三分之修德。即证自证分之性 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0829c" n="0829c"/> <lb ed="X" n="0829c01"/><lb ed="R091" n="0901b07"/>德。喩如镜影。镜光镜面。即镜铜故。全他即自者。谓 <lb ed="X" n="0829c02"/><lb ed="R091" n="0901b08"/>非唯我之相分。乃我心现。即<persName>佛</persName>菩萨等相分。亦我 <lb ed="X" n="0829c03"/><lb ed="R091" n="0901b09"/>心现。谓共相识现也。共相识者。依报乃共中共。正 <lb ed="X" n="0829c04"/><lb ed="R091" n="0901b10"/>报乃不共中共。故曰我心遍故也。我心遍故等者。 <lb ed="X" n="0829c05"/><lb ed="R091" n="0901b11"/>谓我心王心所遍四土。<persName>佛</persName>心王心所亦遍四土。一 <lb ed="X" n="0829c06"/><lb ed="R091" n="0901b12"/>切众生心王心所亦遍四土。此约全境即心。故曰 <lb ed="X" n="0829c07"/><lb ed="R091" n="0901b13"/>我心遍故等也。若约全心即境。则又曰我境遍故。 <lb ed="X" n="0829c08"/><lb ed="R091" n="0901b14"/><persName>佛</persName>境亦遍。一切众生境性亦遍。喩如饿鬼所见之 <lb ed="X" n="0829c09"/><lb ed="R091" n="0901b15"/>火。即人见之水。亦即天人所见琉璃。故曰事事无 <lb ed="X" n="0829c10"/><lb ed="R091" n="0901b16"/>碍也。譬如一室千灯者。喩显事事无碍也。一室。喩 <lb ed="X" n="0829c11"/><lb ed="R091" n="0901b17"/>依报相分。千灯。喩正报相分。即<persName>佛</persName>身我身众生身 <lb ed="X" n="0829c12"/><lb ed="R091" n="0901b18"/>等。光。喩不变随缘之心。室中虚空。喩随缘不变之 <lb ed="X" n="0829c13"/><lb ed="R091" n="0902a01"/>性。光光互遍。喩<persName>佛</persName>相分上。有我心所变相分。我相 <lb ed="X" n="0829c14"/><lb ed="R091" n="0902a02"/>分上。又有众生心所变相分。众生相分上。又有<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0829c15"/><lb ed="R091" n="0902a03"/>心所变相分。<persName>佛</persName>相分。乃寂光土。众生相分。且指实 <lb ed="X" n="0829c16"/><lb ed="R091" n="0902a04"/>报土。及方便土。我相分。且指同居土。四土同在一 <lb ed="X" n="0829c17"/><lb ed="R091" n="0902a05"/>处。故曰褈褈交摄。不相妨碍。又四土同在一处。故 <lb ed="X" n="0829c18"/><lb ed="R091" n="0902a06"/>曰同居。四土皆为众生建立。则又同一方便。四土 <lb ed="X" n="0829c19"/><lb ed="R091" n="0902a07"/>皆是实行所感。则又同为实报。四土唯是一心。则 <lb ed="X" n="0829c20"/><lb ed="R091" n="0902a08"/>又唯一寂光。故後文云。同居净境。真俗圆融。不可 <lb ed="X" n="0829c21"/><lb ed="R091" n="0902a09"/>限量。如此信者。方为信理。初释六信竟。</p> <lb ed="X" n="0829c22"/><lb ed="R091" n="0902a10"/><p xml:id="pX22p0829c2201">△二释二门分二。初正明二门。二明取捨事理。</p><p xml:id="pX22p0829c2219" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0829c23"/><lb ed="R091" n="0902a11"/>今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0829c24"/><lb ed="R091" n="0902a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0829c2401">【解】<note place="inline">此下明愿</note>如此信已。则娑婆即自心所感之秽。而自心秽。理 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0830a" n="0830a"/> <lb ed="X" n="0830a01"/><lb ed="R091" n="0902a13"/>应厌離。极乐即自心所感之净。而自心净。理应欣 <lb ed="X" n="0830a02"/><lb ed="R091" n="0902a14"/>求<note place="interlinear">此即理之事</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0830a03"/><lb ed="R091" n="0902a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0830a0301">【钞】此正明愿之欣厌二门也。此二门有横有竖。夫 <lb ed="X" n="0830a04"/><lb ed="R091" n="0902a16"/>愿者。四种宏誓也。四宏而依四谛而发。依苦谛。则 <lb ed="X" n="0830a05"/><lb ed="R091" n="0902a17"/>曰众生无边誓愿度。依集谛。则曰烦恼无尽誓愿 <lb ed="X" n="0830a06"/><lb ed="R091" n="0902a18"/>断。依道谛。则曰法门无量誓愿学。依灭谛。则曰<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0830a07"/><lb ed="R091" n="0902b01"/>道无上誓愿成。前二誓。乃厌離门。後二誓。乃欣求 <lb ed="X" n="0830a08"/><lb ed="R091" n="0902b02"/>门。四谛通四教。故四宏亦通四教。此则竖论。今净 <lb ed="X" n="0830a09"/><lb ed="R091" n="0902b03"/>土横论也。谓一厌離一切厌離。则娑婆四土圆捨。 <lb ed="X" n="0830a10"/><lb ed="R091" n="0902b04"/>一欣求一切欣求。则极乐四土圆取。圆捨则五住 <lb ed="X" n="0830a11"/><lb ed="R091" n="0902b05"/>地惑。不断而断。圆取则四教<persName>佛</persName>果。不成而成。故後 <lb ed="X" n="0830a12"/><lb ed="R091" n="0902b06"/>文云。圆见三身。圆证三不退等也。如此信已者。依 <lb ed="X" n="0830a13"/><lb ed="R091" n="0902b07"/>信启愿也。既信国土皆依心现。则知娑婆四种秽 <lb ed="X" n="0830a14"/><lb ed="R091" n="0902b08"/>土。乃依自<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1401" n="0830a1401"/><anchor xml:id="beg0830a1401" n="0830a1401"/>己<anchor xml:id="end0830a1401"/>本无之秽心所感。谓见思秽。尘沙秽。 <lb ed="X" n="0830a15"/><lb ed="R091" n="0902b09"/>无明秽。然而既是本无之秽。理当厌離。非出分外。 <lb ed="X" n="0830a16"/><lb ed="R091" n="0902b10"/>又知极乐四种净土。乃依自<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1601" n="0830a1601"/><anchor xml:id="beg0830a1601" n="0830a1601"/>己<anchor xml:id="end0830a1601"/>本有之净心所感。 <lb ed="X" n="0830a17"/><lb ed="R091" n="0902b11"/>谓增上善业。感同居净。即空观智。感方便净。妙假 <lb ed="X" n="0830a18"/><lb ed="R091" n="0902b12"/>观智。感实报净。即中观智。感寂光净。然而既是本 <lb ed="X" n="0830a19"/><lb ed="R091" n="0902b13"/>有之净。理当欣求。亦非出分外也。初正明二门竟。</p> <lb ed="X" n="0830a20"/><lb ed="R091" n="0902b14"/><p xml:id="pX22p0830a2001">△二明取捨事理分二。初正明二破执。</p><p xml:id="pX22p0830a2016" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0830a21"/><lb ed="R091" n="0902b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0830a2101">【解】厌秽须捨至究竟。方无可捨。欣净须取至究竟。方 <lb ed="X" n="0830a22"/><lb ed="R091" n="0902b16"/>无可取<note place="interlinear">此即事之理</note>。故妙宗云。取捨若极。与不取捨。亦非异辙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0830a23"/><lb ed="R091" n="0902b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0830a2301">【钞】文分二节。初正明。妙宗下引证。夫取捨者。乃以 <lb ed="X" n="0830a24"/><lb ed="R091" n="0902b18"/>道谛止观之功。取其灭谛。捨其苦集二谛也。四教 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0830b" n="0830b"/> <lb ed="X" n="0830b01"/><lb ed="R091" n="0903a01"/>皆论取捨。而前三是权。置而不论。今约圆教。须论 <lb ed="X" n="0830b02"/><lb ed="R091" n="0903a02"/>六即。故云捨至究竟。取至究竟等也。然究竟二字。 <lb ed="X" n="0830b03"/><lb ed="R091" n="0903a03"/>亦有二義。若论六即。须至妙觉。修德毕功。性德圆 <lb ed="X" n="0830b04"/><lb ed="R091" n="0903a04"/>显。取捨情空。故曰方无。此乃竖论。若净土门横论 <lb ed="X" n="0830b05"/><lb ed="R091" n="0903a05"/>者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0830b0501" n="0830b0501"/><anchor xml:id="beg0830b0501" n="0830b0501"/>但<anchor xml:id="end0830b0501"/>得往生净土。便名究竟。以娑婆之秽<anchor xml:id="nkr_note_add_0830b0502" n="0830b0502"/><anchor xml:id="beg0830b0502" n="0830b0502"/>已<anchor xml:id="end0830b0502"/>究竟 <lb ed="X" n="0830b06"/><lb ed="R091" n="0903a06"/>捨。净土之净便究竟取。以圆净寂光。圆登妙觉故。 <lb ed="X" n="0830b07"/><lb ed="R091" n="0903a07"/>故後文明愿中云。以下凡众生。于念不退中。超尽 <lb ed="X" n="0830b08"/><lb ed="R091" n="0903a08"/>四十一因位也。此犹事论。若再理论者。岂止往生。 <lb ed="X" n="0830b09"/><lb ed="R091" n="0903a09"/>然正当念<persName>佛</persName>时。一念相应。一念究竟。念念相应。念 <lb ed="X" n="0830b10"/><lb ed="R091" n="0903a10"/>念究竟也。妙宗引证者。妙宗钞问云。至理微妙。不 <lb ed="X" n="0830b11"/><lb ed="R091" n="0903a11"/>垢不净。无取无捨。今立垢净。令人取捨。既乖妙理。 <lb ed="X" n="0830b12"/><lb ed="R091" n="0903a12"/>即非上乘。故答云。取捨若极。与不取捨。亦非异辙。 <lb ed="X" n="0830b13"/><lb ed="R091" n="0903a13"/>此执别以难圆也。若约圆教。则一取一捨。无非妙 <lb ed="X" n="0830b14"/><lb ed="R091" n="0903a14"/>理也。彻者。车路也。正明竟。</p> <lb ed="X" n="0830b15"/><lb ed="R091" n="0903a15"/><p xml:id="pX22p0830b1501">△二破执。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0830b16"/><lb ed="R091" n="0903a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0830b1601">【解】设不从事取捨。但尙不取不捨。即执理废事。既废 <lb ed="X" n="0830b17"/><lb ed="R091" n="0903a17"/>于事。理亦不圆。若达<note place="interlinear">信</note>全事即理。则取<note place="interlinear">愿</note>亦即理。捨亦 <lb ed="X" n="0830b18"/><lb ed="R091" n="0903a18"/>即理。一取一捨。无非法界。故次信而明愿也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0830b19"/><lb ed="R091" n="0903b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0830b1901">【钞】世有一类修行人。虽亦念<persName>佛</persName>。而不发愿求生。多 <lb ed="X" n="0830b20"/><lb ed="R091" n="0903b02"/>是执偏理者也。却不知尙理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0830b2001" n="0830b2001"/><anchor xml:id="beg0830b2001" n="0830b2001"/>已<anchor xml:id="end0830b2001"/>是取理。不愿求生。 <lb ed="X" n="0830b21"/><lb ed="R091" n="0903b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0830b2101" n="0830b2101"/><anchor xml:id="beg0830b2101" n="0830b2101"/>已<anchor xml:id="end0830b2101"/>是捨事。取捨宛然。何谓不取捨也。若达事事无 <lb ed="X" n="0830b22"/><lb ed="R091" n="0903b04"/>碍。信手拈出。无非是事。全体是理。故曰取亦即理 <lb ed="X" n="0830b23"/><lb ed="R091" n="0903b05"/>捨亦即理。一取一捨。无非事事无碍法界。故次信 <lb ed="X" n="0830b24"/><lb ed="R091" n="0903b06"/>事事无碍法界。而明取捨之愿也。二释二门竟。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0830c" n="0830c"/> <lb ed="X" n="0830c01"/><lb ed="R091" n="0903b07"/><p xml:id="pX22p0830c0101">△三释妙行分二。初正明行妙。二挍量行妙。</p><p xml:id="pX22p0830c0118" cb:place="inline">△今 <lb ed="X" n="0830c02"/><lb ed="R091" n="0903b08"/>初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0830c03"/><lb ed="R091" n="0903b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0830c0301">【解】言执持名号。一心不乱者。名以召德。德不可思议。 <lb ed="X" n="0830c04"/><lb ed="R091" n="0903b10"/>故名号亦不可思议。名号功德不可思议。故使散 <lb ed="X" n="0830c05"/><lb ed="R091" n="0903b11"/>称为<persName>佛</persName>种。执持登不退也<note place="interlinear">信则便信拟议则不堪</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0830c06"/><lb ed="R091" n="0903b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0830c0601">【钞】名以召德者。名。谓假名。德。乃实德。召者。以名相 <lb ed="X" n="0830c07"/><lb ed="R091" n="0903b13"/>呼也。德不可思议者。谓阿弥陀<persName>佛</persName>功德。原不可心 <lb ed="X" n="0830c08"/><lb ed="R091" n="0903b14"/>思。不可言议也。实德既不可思议。故<persName>佛</persName>之假名亦 <lb ed="X" n="0830c09"/><lb ed="R091" n="0903b15"/>不可思议。假名不可思议。方知吾人心性本不可 <lb ed="X" n="0830c10"/><lb ed="R091" n="0903b16"/>思议。心性不可思议。故使散称为成<persName>佛</persName>种子。若能 <lb ed="X" n="0830c11"/><lb ed="R091" n="0903b17"/>执持一心不乱。定登不退之位也。初正明行妙竟。</p> <lb ed="X" n="0830c12"/><lb ed="R091" n="0903b18"/><p xml:id="pX22p0830c1201">△二挍量行妙分二。初示诸行劣。二独显持名妙。</p> <lb ed="X" n="0830c13"/><lb ed="R091" n="0904a01"/><p xml:id="pX22p0830c1301">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0830c14"/><lb ed="R091" n="0904a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0830c1401">【解】然诸经示净土行。万别千差。如观像。观想。礼拜。供 <lb ed="X" n="0830c15"/><lb ed="R091" n="0904a03"/>养。五悔。六念等。一一行成。皆生净土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0830c16"/><lb ed="R091" n="0904a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0830c1601">【钞】观像。即般舟三昧经。观想。即十六观经。礼拜供 <lb ed="X" n="0830c17"/><lb ed="R091" n="0904a05"/>养五悔。即普贤行愿品。十大愿王。谓一者礼敬诸 <lb ed="X" n="0830c18"/><lb ed="R091" n="0904a06"/><persName>佛</persName>。二者称赞<persName>如来</persName>。三者廣修供养。四者忏悔业障。 <lb ed="X" n="0830c19"/><lb ed="R091" n="0904a07"/>五者随喜功德。六者请转法轮。七者请<persName>佛</persName>住世。八 <lb ed="X" n="0830c20"/><lb ed="R091" n="0904a08"/>者常随<persName>佛</persName>学。九者恒顺众生。十者普皆迴向。六念 <lb ed="X" n="0830c21"/><lb ed="R091" n="0904a09"/>者。一者念<persName>佛</persName>。慈悲导师。二者念法。三世<persName>佛</persName>母。三者 <lb ed="X" n="0830c22"/><lb ed="R091" n="0904a10"/>念僧。人天福田。四者念天。长寿安乐。五者念戒。淸 <lb ed="X" n="0830c23"/><lb ed="R091" n="0904a11"/>净身心。六者念施。普济贫穷。十六观经云。有三种 <lb ed="X" n="0830c24"/><lb ed="R091" n="0904a12"/>众生。当得往生。一者慈心不杀。具诸戒行。二者读 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0831a" n="0831a"/> <lb ed="X" n="0831a01"/><lb ed="R091" n="0904a13"/>诵大乘方等经典。三者修行六念。迴向发愿。具此 <lb ed="X" n="0831a02"/><lb ed="R091" n="0904a14"/>功德。乃至七日。即得往生。然此诸行。全在迴向。发 <lb ed="X" n="0831a03"/><lb ed="R091" n="0904a15"/>愿求生。但得求生。即是念<persName>佛</persName>也。此诸法门。收機不 <lb ed="X" n="0831a04"/><lb ed="R091" n="0904a16"/>廣。下手不易。故劣于持名。然执持名号者。亦不可 <lb ed="X" n="0831a05"/><lb ed="R091" n="0904a17"/>缺此诸行也。初示诸行劣竟。</p> <lb ed="X" n="0831a06"/><lb ed="R091" n="0904a18"/><p xml:id="pX22p0831a0601">△二独显持名妙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0831a07"/><lb ed="R091" n="0904b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0831a0701">【解】唯持名一法。收機最廣。下手最易。故释迦慈尊。无 <lb ed="X" n="0831a08"/><lb ed="R091" n="0904b02"/>问自说。特向大智舍利弗拈出。可谓方便中第一 <lb ed="X" n="0831a09"/><lb ed="R091" n="0904b03"/>方便<note place="interlinear">行经</note>。了義中无上了義<note place="interlinear">教经</note>。圆顿中最极圆顿<note place="interlinear">理经</note>。故云淸 <lb ed="X" n="0831a10"/><lb ed="R091" n="0904b04"/>珠投于浊水。浊水不得不淸。<persName>佛</persName>号投于乱心。乱心 <lb ed="X" n="0831a11"/><lb ed="R091" n="0904b05"/>不得不<persName>佛</persName>也<note place="interlinear">古人圆极语</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0831a12"/><lb ed="R091" n="0904b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0831a1201">【钞】执持名号。有三种妙。收機廣。下手易。乃事妙。第 <lb ed="X" n="0831a13"/><lb ed="R091" n="0904b07"/>一方便等三句。乃理妙。又能圆收诸行。乃至三观 <lb ed="X" n="0831a14"/><lb ed="R091" n="0904b08"/>十乘。七科道品。无量法门。乃为圆妙。具此三妙。独 <lb ed="X" n="0831a15"/><lb ed="R091" n="0904b09"/>为勝妙也。第一方便者。以念念即<persName>佛</persName>故。不落三乘 <lb ed="X" n="0831a16"/><lb ed="R091" n="0904b10"/>诸行。无上了義者。以念念即<persName>佛</persName>故。了義。谓显了第 <lb ed="X" n="0831a17"/><lb ed="R091" n="0904b11"/>一義谛。<persName>佛</persName>。即无上第一義谛。最极圆顿者。以念念 <lb ed="X" n="0831a18"/><lb ed="R091" n="0904b12"/>即<persName>佛</persName>故。不落渐次。淸珠者。水淸珠也。此珠有淸水 <lb ed="X" n="0831a19"/><lb ed="R091" n="0904b13"/>之功。故喩<persName>佛</persName>号有成<persName>佛</persName>之功也。三释妙行竟。第二 <lb ed="X" n="0831a20"/><lb ed="R091" n="0904b14"/>正明经宗竟。</p> <lb ed="X" n="0831a21"/><lb ed="R091" n="0904b15"/><p xml:id="pX22p0831a2101">△三结归因果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0831a22"/><lb ed="R091" n="0904b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0831a2201">【解】信愿持名。以为一乘真因。四种净土。以为一乘妙 <lb ed="X" n="0831a23"/><lb ed="R091" n="0904b17"/>果。擧因则果必随之。故以信愿持名。为经正宗。其 <lb ed="X" n="0831a24"/><lb ed="R091" n="0904b18"/>四种净土之相。详在妙宗钞。及梵网玄義。兹不具 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0831b" n="0831b"/> <lb ed="X" n="0831b01"/><lb ed="R091" n="0905a01"/>述。俟後释依正文中。当略示耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0831b02"/><lb ed="R091" n="0905a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0831b0201">【钞】法花玄義。以一乘因果为宗。故此结归因果也。 <lb ed="X" n="0831b03"/><lb ed="R091" n="0905a03"/>大科第三明宗竟。</p> <lb ed="X" n="0831b04"/><lb ed="R091" n="0905a04"/><p xml:id="pX22p0831b0401">△四明力用分三。初总标力用。二别明力用。三较 <lb ed="X" n="0831b05"/><lb ed="R091" n="0905a05"/>判力用。</p><p xml:id="pX22p0831b0504" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0831b06"/><lb ed="R091" n="0905a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0831b0601">【解】第四明力用。此经以往生不退为力用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0831b07"/><lb ed="R091" n="0905a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0831b0701">【钞】力用者。此经功德也。力者。言功。用者。言德。此经 <lb ed="X" n="0831b08"/><lb ed="R091" n="0905a08"/>以往生为功。不退为德。经云。众生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g> <lb ed="X" n="0831b09"/><lb ed="R091" n="0905a09"/><g ref="#CB02494">跋</g>致。其中多有一生補处。其数甚多。非是算数所 <lb ed="X" n="0831b10"/><lb ed="R091" n="0905a10"/>能知之。但可以无量无边阿僧祇说。乃此经大力 <lb ed="X" n="0831b11"/><lb ed="R091" n="0905a11"/>用也。总标力用竟。</p> <lb ed="X" n="0831b12"/><lb ed="R091" n="0905a12"/><p xml:id="pX22p0831b1201">△二别明力用分二。初往生四相二不退四義初 <lb ed="X" n="0831b13"/><lb ed="R091" n="0905a13"/>又二。初总标二别显。</p><p xml:id="pX22p0831b1309" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0831b14"/><lb ed="R091" n="0905a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0831b1401">【解】往生有四土。各论九品。且略明得生四土之相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0831b15"/><lb ed="R091" n="0905a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0831b1501">【钞】四土者。一凡圣同居土。二方便有馀土。三实报 <lb ed="X" n="0831b16"/><lb ed="R091" n="0905a16"/>无障碍土。四<name role="" type="person">常寂光土</name>。此四土净秽横竖二義。释 <lb ed="X" n="0831b17"/><lb ed="R091" n="0905a17"/>在後文。今略释名義。一凡圣同居者。若约此土。则 <lb ed="X" n="0831b18"/><lb ed="R091" n="0905a18"/>有三界。九地。二十五有。本是凡夫有漏善。不善不 <lb ed="X" n="0831b19"/><lb ed="R091" n="0905b01"/>动业之所招感。而圣人亦复同居。其同居者有二 <lb ed="X" n="0831b20"/><lb ed="R091" n="0905b02"/>种圣。一实。二权。实。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0831b2001" n="0831b2001"/><anchor xml:id="beg0831b2001" n="0831b2001"/>已<anchor xml:id="end0831b2001"/>证三乘果。未入涅槃者。权 <lb ed="X" n="0831b21"/><lb ed="R091" n="0905b03"/>谓上三土示现来者。以此二圣。与凡杂居。故曰凡 <lb ed="X" n="0831b22"/><lb ed="R091" n="0905b04"/>圣同居也。若约净土则不然。凡夫纯是念<persName>佛</persName>得生 <lb ed="X" n="0831b23"/><lb ed="R091" n="0905b05"/>者。则非有漏业。但有人天。无四恶趣。无四空天。外 <lb ed="X" n="0831b24"/><lb ed="R091" n="0905b06"/>道天。及魔王天。纯入正定聚。无不定聚。及邪定聚。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0831c" n="0831c"/> <lb ed="X" n="0831c01"/><lb ed="R091" n="0905b07"/>但见思未尽。且名凡夫耳。圣人亦有权实。可知。二 <lb ed="X" n="0831c02"/><lb ed="R091" n="0905b08"/>方便有馀者。若约此土。出三界外。三乘圣众。修方 <lb ed="X" n="0831c03"/><lb ed="R091" n="0905b09"/>便道之所遊居。但離分段。未免变易。但尽见思。未 <lb ed="X" n="0831c04"/><lb ed="R091" n="0905b10"/>除别惑。故名有馀。有九人生于此土。谓藏二乘。通 <lb ed="X" n="0831c05"/><lb ed="R091" n="0905b11"/>三乘。别三贤。圆十信。若约净土。则但出娑婆三界。 <lb ed="X" n="0831c06"/><lb ed="R091" n="0905b12"/>不出极乐同居。圆離二死。圆断五住。九人之中。纯 <lb ed="X" n="0831c07"/><lb ed="R091" n="0905b13"/>是菩萨。虽有声闻。而非定性。但断同惑。名曰声闻。 <lb ed="X" n="0831c08"/><lb ed="R091" n="0905b14"/>由其别惑未尽。且名方便有馀土耳。三实报无障 <lb ed="X" n="0831c09"/><lb ed="R091" n="0905b15"/>碍者。由于全性起修。称性所感真实果报。色心自 <lb ed="X" n="0831c10"/><lb ed="R091" n="0905b16"/>在。尘刹互含。四十一位菩萨之所遊居。身能现土。 <lb ed="X" n="0831c11"/><lb ed="R091" n="0905b17"/>土亦现身。不违法性。称性莊严。且如花严法界安 <lb ed="X" n="0831c12"/><lb ed="R091" n="0905b18"/>立海也。四<name role="" type="person">常寂光土</name>者。即<persName>如来</persName>所证三德秘藏。常 <lb ed="X" n="0831c13"/><lb ed="R091" n="0906a01"/>即法身。寂即解脱。光即般若。又三德皆常。性无迁 <lb ed="X" n="0831c14"/><lb ed="R091" n="0906a02"/>故。三德皆寂。離尘劳故。三德皆光。极明净故。乃淸 <lb ed="X" n="0831c15"/><lb ed="R091" n="0906a03"/>净法身所居。约智名身。约理名土。身土一如。非有 <lb ed="X" n="0831c16"/><lb ed="R091" n="0906a04"/>二相。此无各各别异之致。而实遍周别异界中。以 <lb ed="X" n="0831c17"/><lb ed="R091" n="0906a05"/>别异界。離此别无安立处故。各论九品者。同居以 <lb ed="X" n="0831c18"/><lb ed="R091" n="0906a06"/>见思二惑分九品。方便以尘沙惑分九品。实报寂 <lb ed="X" n="0831c19"/><lb ed="R091" n="0906a07"/>光以无明分九品也。初总标竟。</p> <lb ed="X" n="0831c20"/><lb ed="R091" n="0906a08"/><p xml:id="pX22p0831c2001">△二别显。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0831c21"/><lb ed="R091" n="0906a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0831c2101">【解】若执持名号。未断见思。随其或散或定。于同居土 <lb ed="X" n="0831c22"/><lb ed="R091" n="0906a10"/>分三辈九品。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0831c23"/><lb ed="R091" n="0906a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0831c2301">【钞】此是同居土往生相也。见思者。见乃五利使。思 <lb ed="X" n="0831c24"/><lb ed="R091" n="0906a12"/>乃五钝使。五利使者。一谓身见。即妄认四大为身。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0832a" n="0832a"/> <lb ed="X" n="0832a01"/><lb ed="R091" n="0906a13"/>二边见。谓断常二边。不了此身本来无我。故起二 <lb ed="X" n="0832a02"/><lb ed="R091" n="0906a14"/>边之见。三邪见。撥无善恶因果等。四戒取。谓虽不 <lb ed="X" n="0832a03"/><lb ed="R091" n="0906a15"/>撥因果。然而非因计因。不达正因。即牛狗等戒。乃 <lb ed="X" n="0832a04"/><lb ed="R091" n="0906a16"/>至<persName>佛</persName>弟子执著戒相。不了我空。亦戒取摄。五见取。 <lb ed="X" n="0832a05"/><lb ed="R091" n="0906a17"/>谓非果计果。即四禅四空无想等。以为涅槃。五钝 <lb ed="X" n="0832a06"/><lb ed="R091" n="0906a18"/>使者。谓贪嗔痴慢疑也。皆称为使者。乃心所使也。 <lb ed="X" n="0832a07"/><lb ed="R091" n="0906b01"/>八识为王。此乃王之所使也。此乃总论。若别论。则 <lb ed="X" n="0832a08"/><lb ed="R091" n="0906b02"/>约三界历四谛。则有八十八见惑。思惑约九地。则 <lb ed="X" n="0832a09"/><lb ed="R091" n="0906b03"/>有八十一品。当看法数。此非所要。故不录之。若论 <lb ed="X" n="0832a10"/><lb ed="R091" n="0906b04"/>竖出三界。必要惑尽。此则横出三界。带业往生也。 <lb ed="X" n="0832a11"/><lb ed="R091" n="0906b05"/>或散或定者。散。即名字位。定。乃观行位也。三辈。谓 <lb ed="X" n="0832a12"/><lb ed="R091" n="0906b06"/>上中下。九品。即三三共九品也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832a13"/><lb ed="R091" n="0906b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832a1301">【解】若持至事一心不乱。见思任运先落。则生方便有 <lb ed="X" n="0832a14"/><lb ed="R091" n="0906b08"/>馀净土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832a15"/><lb ed="R091" n="0906b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832a1501">【钞】事一心不乱者。我执空。不为见思所乱。见思任 <lb ed="X" n="0832a16"/><lb ed="R091" n="0906b10"/>运先落者。证入相似位也。行人意在念<persName>佛</persName>。无意断 <lb ed="X" n="0832a17"/><lb ed="R091" n="0906b11"/>或。法执细故後断。我执粗故先落也。则生方便净 <lb ed="X" n="0832a18"/><lb ed="R091" n="0906b12"/>土者。从此同居秽土。横超极乐方便净土也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832a19"/><lb ed="R091" n="0906b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832a1901">【解】若至理一心不乱。豁破无明一品。乃至四十一品。 <lb ed="X" n="0832a20"/><lb ed="R091" n="0906b14"/>则生实报莊严净土。亦分证<name role="" type="person">常寂光土</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832a21"/><lb ed="R091" n="0906b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832a2101">【钞】理一心不乱者。从事一心不乱。亲见中道实相。 <lb ed="X" n="0832a22"/><lb ed="R091" n="0906b16"/>不为二边法执所乱也。无明者。愚痴也。愚于二边。 <lb ed="X" n="0832a23"/><lb ed="R091" n="0906b17"/>不达实相。故曰无明若破一品。则入初发心住。若 <lb ed="X" n="0832a24"/><lb ed="R091" n="0906b18"/>至四十一品。则证圆等觉。皆分证位。则生实报莊 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0832b" n="0832b"/> <lb ed="X" n="0832b01"/><lb ed="R091" n="0907a01"/>严净土者。谓从此同居秽土。横超极乐实报净土 <lb ed="X" n="0832b02"/><lb ed="R091" n="0907a02"/>也。亦分证<name role="" type="person">常寂光土</name>者。约所证论。名<name role="" type="person">常寂光土</name>也。 <lb ed="X" n="0832b03"/><lb ed="R091" n="0907a03"/>即此土<name role="" type="person">马鸣</name>。龙树。智者。永明。是其人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832b04"/><lb ed="R091" n="0907a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832b0401">【解】若无明断尽。则是上上实报。究竟寂光也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832b05"/><lb ed="R091" n="0907a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832b0501">【钞】上上实报者。实报土上上品也。究竟寂光者。登 <lb ed="X" n="0832b06"/><lb ed="R091" n="0907a06"/>圆妙觉。究竟三德秘藏也。前三土皆言往生。此则 <lb ed="X" n="0832b07"/><lb ed="R091" n="0907a07"/>言是者。前是因位。无明未尽。乃至等觉皆有生。所 <lb ed="X" n="0832b08"/><lb ed="R091" n="0907a08"/>以文殊普贤善财等。皆发愿求生。今是果位永断 <lb ed="X" n="0832b09"/><lb ed="R091" n="0907a09"/>无明。故曰则是也。往生四相竟。</p> <lb ed="X" n="0832b10"/><lb ed="R091" n="0907a10"/><p xml:id="pX22p0832b1001">△二不退四義。若论不退。但有三种。今多一毕竟 <lb ed="X" n="0832b11"/><lb ed="R091" n="0907a11"/>不退。为显<persName>佛</persName>号功德。<persName>佛</persName>界缘起功德。不可思议 <lb ed="X" n="0832b12"/><lb ed="R091" n="0907a12"/>也。又三种不退。四教皆通。然有纵有夺。若论纵 <lb ed="X" n="0832b13"/><lb ed="R091" n="0907a13"/>议。四教各三。若夺而论之。藏通二教。但有位不 <lb ed="X" n="0832b14"/><lb ed="R091" n="0907a14"/>退。别十向则证。行不退。登地则证念不退。圆初 <lb ed="X" n="0832b15"/><lb ed="R091" n="0907a15"/>住则圆证三不退。则与净土门中带业往生者。 <lb ed="X" n="0832b16"/><lb ed="R091" n="0907a16"/>齐也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832b17"/><lb ed="R091" n="0907a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832b1701">【解】不退有四義。一念不退。破无明。显<persName>佛</persName>性。径生实报。 <lb ed="X" n="0832b18"/><lb ed="R091" n="0907a18"/>分证寂光。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832b19"/><lb ed="R091" n="0907b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832b1901">【钞】念不退者。谓念念流入觉海。亦名同生性。同证 <lb ed="X" n="0832b20"/><lb ed="R091" n="0907b02"/>法身故。破无明显<persName>佛</persName>性者。谓以中观智。破根本无 <lb ed="X" n="0832b21"/><lb ed="R091" n="0907b03"/>明。显三种<persName>佛</persName>性。法身显。乃正因<persName>佛</persName>性。般若证。乃了 <lb ed="X" n="0832b22"/><lb ed="R091" n="0907b04"/>因<persName>佛</persName>性。解脱得。乃缘因<persName>佛</persName>性。又名三心圆发。三德 <lb ed="X" n="0832b23"/><lb ed="R091" n="0907b05"/>圆证。开<persName>佛</persName>知见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832b24"/><lb ed="R091" n="0907b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832b2401">【解】二行不退。见思既落。尘沙亦破。生方便土。进趋极 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0832c" n="0832c"/> <lb ed="X" n="0832c01"/><lb ed="R091" n="0907b07"/>果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832c02"/><lb ed="R091" n="0907b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832c0201">【钞】行不退者。谓恒度生。不堕二乘地也。尘沙亦破。 <lb ed="X" n="0832c03"/><lb ed="R091" n="0907b09"/>尘沙。乃二乘法执。以此法执。障于化道。化道多故。 <lb ed="X" n="0832c04"/><lb ed="R091" n="0907b10"/>犹如尘沙。故修假观。正破此惑。此惑尽故。道种智 <lb ed="X" n="0832c05"/><lb ed="R091" n="0907b11"/>成。故恒度生。不堕二。乘地也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832c06"/><lb ed="R091" n="0907b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832c0601">【解】三位不退。带业往生。在同居土。莲花托质。永離退 <lb ed="X" n="0832c07"/><lb ed="R091" n="0907b13"/>缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832c08"/><lb ed="R091" n="0907b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832c0801">【钞】位不退者。若论此土。则要见思惑空。证二乘果。 <lb ed="X" n="0832c09"/><lb ed="R091" n="0907b15"/>不堕凡夫之地。名位不退。今念<persName>佛</persName>门中。挟带无量 <lb ed="X" n="0832c10"/><lb ed="R091" n="0907b16"/>劫来善恶二业。从此同居秽土。横超极乐同居净 <lb ed="X" n="0832c11"/><lb ed="R091" n="0907b17"/>土。七宝池中。莲花化生也。永離退缘者。谓常见<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0832c12"/><lb ed="R091" n="0907b18"/>永離念退缘。常闻法。永離行退缘。常与補处俱。永 <lb ed="X" n="0832c13"/><lb ed="R091" n="0908a01"/>離位退缘。故後文云。事是大因缘。理是秘密藏。故 <lb ed="X" n="0832c14"/><lb ed="R091" n="0908a02"/>为圆证三不退也。下文正判较此位力用也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832c15"/><lb ed="R091" n="0908a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832c1501">【解】四毕竟不退。不论至心散心。有心无心。或解不解。 <lb ed="X" n="0832c16"/><lb ed="R091" n="0908a04"/>但弥陀名号。或六方<persName>佛</persName>名。此经名字。一经于耳。假 <lb ed="X" n="0832c17"/><lb ed="R091" n="0908a05"/>使千万劫後。毕竟因斯度脱。如闻涂毒鼓。远近皆 <lb ed="X" n="0832c18"/><lb ed="R091" n="0908a06"/>丧。食少金刚。决定不消也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832c19"/><lb ed="R091" n="0908a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832c1901">【钞】此别显<persName>佛</persName>号功德。不可思议也。一经于耳。经者 <lb ed="X" n="0832c20"/><lb ed="R091" n="0908a08"/>历也。毕竟因斯度脱者。如<persName>佛</persName>世一老人也。涂毒鼓。 <lb ed="X" n="0832c21"/><lb ed="R091" n="0908a09"/>乃波斯匿王所有。用以出征。鼓上涂毒。阵上鸣之。 <lb ed="X" n="0832c22"/><lb ed="R091" n="0908a10"/>自军有解毒法。彼军则无。闻声皆丧。此喩证果不 <lb ed="X" n="0832c23"/><lb ed="R091" n="0908a11"/>虚。食少金刚。决定不消。喩<persName>佛</persName>种不虚也。第二别明 <lb ed="X" n="0832c24"/><lb ed="R091" n="0908a12"/>力用竟。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0833a" n="0833a"/> <lb ed="X" n="0833a01"/><lb ed="R091" n="0908a13"/><p xml:id="pX22p0833a0101">△三较判力用有三段。初指出力用。二正判力用。 <lb ed="X" n="0833a02"/><lb ed="R091" n="0908a14"/>三挍量力用。此三段之意。如官家断案。先审定 <lb ed="X" n="0833a03"/><lb ed="R091" n="0908a15"/>其过。二乃案律治罪。三则较其轻重。好令人心 <lb ed="X" n="0833a04"/><lb ed="R091" n="0908a16"/>伏。若如此断。乃成不可改铁案。不然。则成瞎眼 <lb ed="X" n="0833a05"/><lb ed="R091" n="0908a17"/>官也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833a06"/><lb ed="R091" n="0908a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0833a0601">【解】复次祇带业生同居净。证位不退者。皆与補处俱。 <lb ed="X" n="0833a07"/><lb ed="R091" n="0908b01"/>亦皆一生必補<persName>佛</persName>位。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833a08"/><lb ed="R091" n="0908b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0833a0801">【钞】祇带业生同居净。证位不退者。乃指出其人也。 <lb ed="X" n="0833a09"/><lb ed="R091" n="0908b03"/>祇者。始也。谓不断上三土力用。但判同居土中。始 <lb ed="X" n="0833a10"/><lb ed="R091" n="0908b04"/>带业往生。证位不退者也。即张锺<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a1001" n="0833a1001"/><anchor xml:id="beg0833a1001" n="0833a1001"/>馗<anchor xml:id="end0833a1001"/>等也。皆与下。 <lb ed="X" n="0833a11"/><lb ed="R091" n="0908b05"/>指出经中所示二种力用也。一者皆与補处俱。经 <lb ed="X" n="0833a12"/><lb ed="R091" n="0908b06"/>云。众生闻者。应当发愿。愿生彼国。得与如是诸上 <lb ed="X" n="0833a13"/><lb ed="R091" n="0908b07"/>善人。俱会一处。二者亦皆一生必補<persName>佛</persName>位。经云。众 <lb ed="X" n="0833a14"/><lb ed="R091" n="0908b08"/>生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致。其中多有一生補处。其数 <lb ed="X" n="0833a15"/><lb ed="R091" n="0908b09"/>甚多。非是算数所能知之。当详读後註。非但张锺 <lb ed="X" n="0833a16"/><lb ed="R091" n="0908b10"/>馗等。乃至鹦鹉八哥等。亦如是也。此如审定其过 <lb ed="X" n="0833a17"/><lb ed="R091" n="0908b11"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833a18"/><lb ed="R091" n="0908b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0833a1801">【解】夫上善一处。是生同居。即<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a1801" n="0833a1801"/><anchor xml:id="beg0833a1801" n="0833a1801"/>已<anchor xml:id="end0833a1801"/>横生上三土。一生補 <lb ed="X" n="0833a19"/><lb ed="R091" n="0908b13"/><persName>佛</persName>。是位不退。即<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a1901" n="0833a1901"/><anchor xml:id="beg0833a1901" n="0833a1901"/>已<anchor xml:id="end0833a1901"/>圆证三不退<note place="interlinear">根據了了</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833a20"/><lb ed="R091" n="0908b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0833a2001">【钞】此乃正判力用也。谓第一上善俱会。乃横生四 <lb ed="X" n="0833a21"/><lb ed="R091" n="0908b15"/>土義。第二一生補<persName>佛</persName>。乃圆证三不退義。既横生四 <lb ed="X" n="0833a22"/><lb ed="R091" n="0908b16"/>土。圆证不退。则圆转五浊。圆断五住。圆修万行。圆 <lb ed="X" n="0833a23"/><lb ed="R091" n="0908b17"/>建立众生。圆自在莊严。一切圆義。自在其中。当细 <lb ed="X" n="0833a24"/><lb ed="R091" n="0908b18"/>看後註。带业往生者尙然。况上三土也。此非但往 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0833b" n="0833b"/> <lb ed="X" n="0833b01"/><lb ed="R091" n="0909a01"/>生者如是。乃行人念<persName>佛</persName>时。念念成就如是功德也。 <lb ed="X" n="0833b02"/><lb ed="R091" n="0909a02"/>此乃要解眼目不可不知也。此如案律问罪。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833b03"/><lb ed="R091" n="0909a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0833b0301">【解】如斯力用。乃千经万论所未曾有<note place="interlinear">从来未经道彻如此</note>。较彼顿悟正因。 <lb ed="X" n="0833b04"/><lb ed="R091" n="0909a04"/>仅为出尘阶渐。生生不退。始可期于<persName>佛</persName>阶者。不可 <lb ed="X" n="0833b05"/><lb ed="R091" n="0909a05"/>同日语矣<note place="interlinear">铁案</note>。宗教之士。如何勿思。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833b06"/><lb ed="R091" n="0909a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0833b0601">【钞】此挍量力用也。文有二节。初与教中挍量。二与 <lb ed="X" n="0833b07"/><lb ed="R091" n="0909a07"/>宗门挍量。千经万论。不出五时。五时中唯有花严。 <lb ed="X" n="0833b08"/><lb ed="R091" n="0909a08"/>法花。明一生成<persName>佛</persName>。花严成<persName>佛</persName>。看後文自知。法花则 <lb ed="X" n="0833b09"/><lb ed="R091" n="0909a09"/>龙女一人。净土则非是算数所能知之。故曰所未 <lb ed="X" n="0833b10"/><lb ed="R091" n="0909a10"/>曾有也。较彼顿悟正因者。乃与宗门挍量。沩山文 <lb ed="X" n="0833b11"/><lb ed="R091" n="0909a11"/>云。可中顿悟正因。便是出尘阶渐。生生若能不退。 <lb ed="X" n="0833b12"/><lb ed="R091" n="0909a12"/><persName>佛</persName>阶决定可期。上句明不能横生上三土。下句显 <lb ed="X" n="0833b13"/><lb ed="R091" n="0909a13"/>不能圆证三不退。夫顿悟。则非渐悟也。正因则非 <lb ed="X" n="0833b14"/><lb ed="R091" n="0909a14"/>邪因也。渐悟尙少。况顿悟。又况顿悟正因<persName>佛</persName>性。就 <lb ed="X" n="0833b15"/><lb ed="R091" n="0909a15"/>便顿悟<persName>佛</persName>性。也仅为出尘阶渐。始入名字位中。何 <lb ed="X" n="0833b16"/><lb ed="R091" n="0909a16"/>若念<persName>佛</persName>横生四土也。生生不退者。非但今生不退。 <lb ed="X" n="0833b17"/><lb ed="R091" n="0909a17"/>要保生生不退。始入观。行相似等位。而能成<persName>佛</persName>有 <lb ed="X" n="0833b18"/><lb ed="R091" n="0909a18"/>期。何若七日功成。一生净土。则便圆证三不退也。 <lb ed="X" n="0833b19"/><lb ed="R091" n="0909b01"/>不可同日语者。力用不齐也。第三较判力用竟。大 <lb ed="X" n="0833b20"/><lb ed="R091" n="0909b02"/>科第四明力用竟。</p> <lb ed="X" n="0833b21"/><lb ed="R091" n="0909b03"/><p xml:id="pX22p0833b2101">△五明教相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833b22"/><lb ed="R091" n="0909b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0833b2201">【解】第五教相。此大乘菩萨藏摄。又是无问自说。彻底 <lb ed="X" n="0833b23"/><lb ed="R091" n="0909b05"/>大慈之所加持。能令末法多障有情。依斯径登不 <lb ed="X" n="0833b24"/><lb ed="R091" n="0909b06"/>退。故当来经法灭尽。特留此经住世百年。廣度含 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0833c" n="0833c"/> <lb ed="X" n="0833c01"/><lb ed="R091" n="0909b07"/>识。阿伽陀药。万病总持。绝待圆融。不可思议。花严<note place="interlinear">愿王</note> <lb ed="X" n="0833c02"/><lb ed="R091" n="0909b08"/>奥藏。法花<note place="interlinear">成<persName>佛</persName></note>秘髓。一切诸<persName>佛</persName>之心要。菩萨万行之司 <lb ed="X" n="0833c03"/><lb ed="R091" n="0909b09"/>南。皆不出于此矣。欲廣歎述。穷劫莫尽。智者自当 <lb ed="X" n="0833c04"/><lb ed="R091" n="0909b10"/>知之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833c05"/><lb ed="R091" n="0909b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0833c0501">【钞】教者。圣人被下之慈训。相者。教中所诠法相。教 <lb ed="X" n="0833c06"/><lb ed="R091" n="0909b12"/>海汪洋。非此所要。恐繁不录。但随文消释。打通关 <lb ed="X" n="0833c07"/><lb ed="R091" n="0909b13"/>节耳。大乘菩萨藏摄者。观经疏玄義云。大乘方等 <lb ed="X" n="0833c08"/><lb ed="R091" n="0909b14"/>教摄。二藏明義。菩萨藏收。<note place="inline">文</note>夫藏通二教。不闻他 <lb ed="X" n="0833c09"/><lb ed="R091" n="0909b15"/>方<persName>佛</persName>名。今言西方。信非藏通。横生四土。圆证三不 <lb ed="X" n="0833c10"/><lb ed="R091" n="0909b16"/>退。一生成<persName>佛</persName>。又非别教。可知是圆顿大乘。无问自 <lb ed="X" n="0833c11"/><lb ed="R091" n="0909b17"/>说。乃十二分教中无问自说教。彻底大慈。乃无缘 <lb ed="X" n="0833c12"/><lb ed="R091" n="0909b18"/>大慈加被摄持。末法者。<persName>佛</persName>法有三时。谓<persName>佛</persName>灭度後 <lb ed="X" n="0833c13"/><lb ed="R091" n="0910a01"/>五百年为正法。又一千年为像法。又一万年为末 <lb ed="X" n="0833c14"/><lb ed="R091" n="0910a02"/>法。此正当其末法也。多障者。五停心观云。多障有 <lb ed="X" n="0833c15"/><lb ed="R091" n="0910a03"/>情念<persName>佛</persName>观。正治业障报障烦恼障也。大无量寿经 <lb ed="X" n="0833c16"/><lb ed="R091" n="0910a04"/>云。当来经法灭後。特留此经住世百年。廣度含识。 <lb ed="X" n="0833c17"/><lb ed="R091" n="0910a05"/>梵云阿伽陀。此云普去。谓普治一切病。故云总持。 <lb ed="X" n="0833c18"/><lb ed="R091" n="0910a06"/>一句<persName>佛</persName>号。普治娑婆四土诸病。故曰总持。绝待圆 <lb ed="X" n="0833c19"/><lb ed="R091" n="0910a07"/>融者。唯<persName>佛</persName>界为缘起。故曰绝待。三根普摄。故曰圆 <lb ed="X" n="0833c20"/><lb ed="R091" n="0910a08"/>融。花严奥藏者。後文云。花严所禀。却在此经。故曰 <lb ed="X" n="0833c21"/><lb ed="R091" n="0910a09"/>奥藏。法花秘髓者。经云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0833c2101" n="0833c2101"/><anchor xml:id="beg0833c2101" n="0833c2101"/>但<anchor xml:id="end0833c2101"/>有闻法者。无一不成<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0833c22"/><lb ed="R091" n="0910a10"/>此则念<persName>佛</persName>者。无一不成<persName>佛</persName>者。诸<persName>佛</persName>心要。即此一念 <lb ed="X" n="0833c23"/><lb ed="R091" n="0910a11"/>心性。万行司南。亦此一念心性。故曰法界圆融体。 <lb ed="X" n="0833c24"/><lb ed="R091" n="0910a12"/>作我一念心。故我念<persName>佛</persName>心。全体是法界也。司南。即 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0834a" n="0834a"/> <lb ed="X" n="0834a01"/><lb ed="R091" n="0910a13"/>指南针也。法界本无尽。故歎述莫尽也。第五教相 <lb ed="X" n="0834a02"/><lb ed="R091" n="0910a14"/>竟。解经科中。第一五重玄经竟。</p> <lb ed="X" n="0834a03"/><lb ed="R091" n="0910a15"/><p xml:id="pX22p0834a0301">△二正解经文。</p> <lb ed="X" n="0834a04"/><lb ed="R091" n="0910a16"/><p xml:id="pX22p0834a0401">〇入文分三初序分二正宗分三流通分此三名 <lb ed="X" n="0834a05"/><lb ed="R091" n="0910a17"/>初善中善後善序如首。五官具存。正宗如身。脏 <lb ed="X" n="0834a06"/><lb ed="R091" n="0910a18"/>腑无缺流通如手足。运行不滞<note place="interlinear">解中判尔时下三十八字为别序六方<persName>佛</persName>为流通与古不同故科释之</note>。故智者释法花。 <lb ed="X" n="0834a07"/><lb ed="R091" n="0910b01"/>初一品皆为序。後十一品半皆为流通。又一时 <lb ed="X" n="0834a08"/><lb ed="R091" n="0910b02"/>迹本二门。各分三段。则法师等五品。皆为迹门 <lb ed="X" n="0834a09"/><lb ed="R091" n="0910b03"/>流通。盖序必提一经之纲。流通则法施不壅。关 <lb ed="X" n="0834a10"/><lb ed="R091" n="0910b04"/>系非小。後人不达。见经文稍涉義理。便判入正 <lb ed="X" n="0834a11"/><lb ed="R091" n="0910b05"/>宗。致序及流通。仅存故套。安所称初语亦善。後 <lb ed="X" n="0834a12"/><lb ed="R091" n="0910b06"/>语亦善也哉。</p> <lb ed="X" n="0834a13"/><lb ed="R091" n="0910b07"/><p xml:id="pX22p0834a1301">【钞】序正流通三分。创自道安法师。前代讲演。但随 <lb ed="X" n="0834a14"/><lb ed="R091" n="0910b08"/>文消義。未敢分判。後道安在襄阳。始三科分释。科 <lb ed="X" n="0834a15"/><lb ed="R091" n="0910b09"/>者。段落。众心不肯。唐<name role="" type="person">玄奘</name>法师。东传亲光菩萨<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0834a16"/><lb ed="R091" n="0910b10"/>地经论。亦分三分。初教起因缘分。二圣教所说分。 <lb ed="X" n="0834a17"/><lb ed="R091" n="0910b11"/>三依教奉行分。後人称弥天高判。今古同遵。分经 <lb ed="X" n="0834a18"/><lb ed="R091" n="0910b12"/>雅合于亲光。後皆遵之。此三名下。明分科意。有三 <lb ed="X" n="0834a19"/><lb ed="R091" n="0910b13"/>段。初明三科之要。二故智者下。引证。三盖序必下。 <lb ed="X" n="0834a20"/><lb ed="R091" n="0910b14"/>责今也。此因三科分文。与古不同。故首明三科皆 <lb ed="X" n="0834a21"/><lb ed="R091" n="0910b15"/>要。智者。乃天台智者大师。名智顗。字德安。姓陈。颍 <lb ed="X" n="0834a22"/><lb ed="R091" n="0910b16"/>川人。母孕时。梦五色彩烟萦怀。及诞。光明烛室。目 <lb ed="X" n="0834a23"/><lb ed="R091" n="0910b17"/>有重瞳。卧必合掌。坐必向西。十八岁出家。诵法花 <lb ed="X" n="0834a24"/><lb ed="R091" n="0910b18"/>经。诣光州大苏山。礼慧思大师。思一见曰。昔日灵 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0834b" n="0834b"/> <lb ed="X" n="0834b01"/><lb ed="R091" n="0911a01"/>山同听法花。今复遇矣。即示普贤道场。顗于此行 <lb ed="X" n="0834b02"/><lb ed="R091" n="0911a02"/>法花三昧。诵经至药王品。是真精进。是名真法供 <lb ed="X" n="0834b03"/><lb ed="R091" n="0911a03"/>养。寂然入定。见灵山一会。俨然未散。得一旋陀罗 <lb ed="X" n="0834b04"/><lb ed="R091" n="0911a04"/>尼。後讲法花等经。坐脱于石城寺。寿六十七岁。讲 <lb ed="X" n="0834b05"/><lb ed="R091" n="0911a05"/>法花经二十八品。初品。为序分。方便品。至十七分 <lb ed="X" n="0834b06"/><lb ed="R091" n="0911a06"/>别功德品十九行偈。名正宗分。从後尽经。名流通 <lb ed="X" n="0834b07"/><lb ed="R091" n="0911a07"/>分。又一时者。谓初次讲在陈朝祯明元年。于金陵 <lb ed="X" n="0834b08"/><lb ed="R091" n="0911a08"/><name role="" type="person">光宅寺</name>讲。二次在隋朝开皇十三年。于荆州玉泉 <lb ed="X" n="0834b09"/><lb ed="R091" n="0911a09"/>山讲。迹本二门者。谓前十四品。乃迹门开权显实。 <lb ed="X" n="0834b10"/><lb ed="R091" n="0911a10"/>迹者。乃<persName>如来</persName>示现成<persName>佛</persName>之迹。开权显实。谓开三乘 <lb ed="X" n="0834b11"/><lb ed="R091" n="0911a11"/>之权教。显一乘之实理。後十四品。乃本门开近显 <lb ed="X" n="0834b12"/><lb ed="R091" n="0911a12"/>远。本者。乃<persName>如来</persName>尘点劫根本成<persName>佛</persName>之实事。开近显 <lb ed="X" n="0834b13"/><lb ed="R091" n="0911a13"/>远。乃开<persName>如来</persName>之近寿。显本地之远寿也。各分三段。 <lb ed="X" n="0834b14"/><lb ed="R091" n="0911a14"/>谓自方便品。至授学无学人记品。为迹门正宗。法 <lb ed="X" n="0834b15"/><lb ed="R091" n="0911a15"/>师品。至安乐行品。乃迹门流通。自涌出品。至弥勒 <lb ed="X" n="0834b16"/><lb ed="R091" n="0911a16"/>菩萨<anchor xml:id="nkr_note_add_0834b1601" n="0834b1601"/><anchor xml:id="beg0834b1601" n="0834b1601"/>已<anchor xml:id="end0834b1601"/>问斯事。<persName>佛</persName>今答之。为本门发起序。从<persName>佛</persName>告 <lb ed="X" n="0834b17"/><lb ed="R091" n="0911a17"/><name role="" type="person">阿逸多</name>。至分别功德品偈。为本门正宗。此後尽为 <lb ed="X" n="0834b18"/><lb ed="R091" n="0911a18"/>流通。盖序下。责後人之不达也。</p> <lb ed="X" n="0834b19"/><lb ed="R091" n="0911b01"/><p xml:id="pX22p0834b1901">△初序分。二初通序。二别序。</p> <lb ed="X" n="0834b20"/><lb ed="R091" n="0911b02"/><p xml:id="pX22p0834b2001">【钞】此二序。各具四名。谓通序。别序。证信。发起。经後 <lb ed="X" n="0834b21"/><lb ed="R091" n="0911b03"/>序。经前序。自序。他序也。通序者。诸经皆用六种成 <lb ed="X" n="0834b22"/><lb ed="R091" n="0911b04"/>就。谓如是。乃信成就。我闻。乃闻成就。一时。乃时成 <lb ed="X" n="0834b23"/><lb ed="R091" n="0911b05"/>就。<persName>佛</persName>。乃主成就。<name role="" type="person">舍卫国</name>。乃处成就。千二百等。乃众 <lb ed="X" n="0834b24"/><lb ed="R091" n="0911b06"/>成就。言成就者。此六种缺一不可。故曰成就。诸经 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0834c" n="0834c"/> <lb ed="X" n="0834c01"/><lb ed="R091" n="0911b07"/>皆具。故曰通序。又名经後序。阿难尊者集经时序 <lb ed="X" n="0834c02"/><lb ed="R091" n="0911b08"/>入故。又名证信序。谓有此六种。信是<persName>佛</persName>说。若无六 <lb ed="X" n="0834c03"/><lb ed="R091" n="0911b09"/>种。便是外道经也。又名自序。谓<persName>佛</persName>临涅槃。阿难问 <lb ed="X" n="0834c04"/><lb ed="R091" n="0911b10"/><persName>佛</persName>。一切经首。当安何语。<persName>佛</persName>示云。如是我闻等。故曰 <lb ed="X" n="0834c05"/><lb ed="R091" n="0911b11"/>自序。言别序者。别在一经故。又名经前序。在正说 <lb ed="X" n="0834c06"/><lb ed="R091" n="0911b12"/>之前故。又名发起序。发起因缘故。又名他序。经家 <lb ed="X" n="0834c07"/><lb ed="R091" n="0911b13"/>序入故。</p> <lb ed="X" n="0834c08"/><lb ed="R091" n="0911b14"/><p xml:id="pX22p0834c0801">△初中二。初标法会时处。二引大众同闻。</p><p xml:id="pX22p0834c0817" cb:place="inline">△今初。</p> <lb ed="X" n="0834c09"/><lb ed="R091" n="0911b15"/><p xml:id="pX22p0834c0901">【钞】于中有经文。有疏義。先消经文。消文之法。详略 <lb ed="X" n="0834c10"/><lb ed="R091" n="0911b16"/>随宜。疏中意在于要。故删详取要。今为学者略取 <lb ed="X" n="0834c11"/><lb ed="R091" n="0911b17"/><persName>佛</persName>顶文句。以为梗槪。若欲详者。当阅全文。恐繁不 <lb ed="X" n="0834c12"/><lb ed="R091" n="0911b18"/>录。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834c13"/><lb ed="R091" n="0912a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0834c1301">如是我闻。一时。<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>。<name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834c14"/><lb ed="R091" n="0912a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0834c1401">【钞】<persName>佛</persName>顶文句云。如是者。指法之辞。通指下文之言。 <lb ed="X" n="0834c15"/><lb ed="R091" n="0912a03"/>亦信顺之義。大凡信者则言如是。不信者则言不 <lb ed="X" n="0834c16"/><lb ed="R091" n="0912a04"/>如是。今言如是。即显信顺也。我者。阿难自称。此非 <lb ed="X" n="0834c17"/><lb ed="R091" n="0912a05"/>外道妄计之我。亦非凡夫妄执之我。乃深达八自 <lb ed="X" n="0834c18"/><lb ed="R091" n="0912a06"/>在我也。闻者。耳根发耳识。能达音声现量体性也。 <lb ed="X" n="0834c19"/><lb ed="R091" n="0912a07"/>一时者。機应相符。说听终竟。总名一时。<persName>佛</persName>者。自觉。 <lb ed="X" n="0834c20"/><lb ed="R091" n="0912a08"/>觉他。觉行圆满。即娑婆教主。释迦牟尼。在者。示迹 <lb ed="X" n="0834c21"/><lb ed="R091" n="0912a09"/>此间行住坐卧。总名为在。<name role="" type="person">舍卫国</name>者。或云<name role="" type="person">室罗筏</name> <lb ed="X" n="0834c22"/><lb ed="R091" n="0912a10"/>城。梵音楚夏不同。此翻豐德。亦翻闻物。谓国豐四 <lb ed="X" n="0834c23"/><lb ed="R091" n="0912a11"/>德。多闻。解脱。财宝。五欲。故曰豐德。以此四德远闻 <lb ed="X" n="0834c24"/><lb ed="R091" n="0912a12"/>他方。故曰闻物。<name role="" type="person">祇树给孤独园</name>者。<name role="" type="person">祇陀太子</name>之树。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0835a" n="0835a"/> <lb ed="X" n="0835a01"/><lb ed="R091" n="0912a13"/>给孤长者之园也。此消经文。</p> <lb ed="X" n="0835a02"/><lb ed="R091" n="0912a14"/><p xml:id="pX22p0835a0201">△疏中分二。初总标。二别释。</p><p xml:id="pX22p0835a0212" cb:place="inline">△今初。</p> <lb ed="X" n="0835a03"/><lb ed="R091" n="0912a15"/><p xml:id="pX22p0835a0301">【解】如是。标信顺。我闻。标师承。一时。标機感。<persName>佛</persName>。标教主。 <lb ed="X" n="0835a04"/><lb ed="R091" n="0912a16"/>舍卫等。标说经处也。</p> <lb ed="X" n="0835a05"/><lb ed="R091" n="0912a17"/><p xml:id="pX22p0835a0501">【钞】标者。表显也。信顺者。谓顺于信心。则言如是也。 <lb ed="X" n="0835a06"/><lb ed="R091" n="0912a18"/>又有偏真信顺。即真信顺。次第信顺。圆顿信顺。今 <lb ed="X" n="0835a07"/><lb ed="R091" n="0912b01"/>乃圆顿信顺也。师承者。承。谓承受。谓亲从<persName>佛</persName>闻也。 <lb ed="X" n="0835a08"/><lb ed="R091" n="0912b02"/>又从化<persName>佛</persName>闻。从应<persName>佛</persName>闻。从报<persName>佛</persName>闻。从法<persName>佛</persName>闻。機感 <lb ed="X" n="0835a09"/><lb ed="R091" n="0912b03"/>者。谓时无实法。东西正朔不同。故但标機感。又分 <lb ed="X" n="0835a10"/><lb ed="R091" n="0912b04"/>四教機感。教主者。四教说法之主也。说经处者。谓 <lb ed="X" n="0835a11"/><lb ed="R091" n="0912b05"/>化<persName>佛</persName>则同居处。应<persName>佛</persName>则方便处。报<persName>佛</persName>则实报处。法 <lb ed="X" n="0835a12"/><lb ed="R091" n="0912b06"/><persName>佛</persName>则寂光处。问。<name role="" type="person">舍卫国</name>。乃同居土弹丸之地。何得 <lb ed="X" n="0835a13"/><lb ed="R091" n="0912b07"/>通论四土。释迦乃化身。何得通论四<persName>佛</persName>。阿难。乃有 <lb ed="X" n="0835a14"/><lb ed="R091" n="0912b08"/>学声闻。何得通论四教耶。答。即此<name role="" type="person">舍卫国</name>。便是寂 <lb ed="X" n="0835a15"/><lb ed="R091" n="0912b09"/>光净土。即此化<persName>佛</persName>。便是法<persName>佛</persName>。即此阿难。便是法身 <lb ed="X" n="0835a16"/><lb ed="R091" n="0912b10"/>大士。但众生业感未尽。所见不同耳。故像法决疑 <lb ed="X" n="0835a17"/><lb ed="R091" n="0912b11"/>经云。一切大众所见不同。或见<name role="" type="person">娑罗林</name>地。悉是土 <lb ed="X" n="0835a18"/><lb ed="R091" n="0912b12"/>沙草木石壁。或见七宝淸净莊严。或见是三世诸 <lb ed="X" n="0835a19"/><lb ed="R091" n="0912b13"/><persName>佛</persName>所遊居处。或见是不可思议诸<persName>佛</persName>境界。或见如 <lb ed="X" n="0835a20"/><lb ed="R091" n="0912b14"/>来丈六之身。或见小身大身。或见在莲花台。为千 <lb ed="X" n="0835a21"/><lb ed="R091" n="0912b15"/>百亿释迦说心地法门。或见身同虚空。遍于法界。 <lb ed="X" n="0835a22"/><lb ed="R091" n="0912b16"/>无有分别。又正法念处经。明三阿难。一<name role="" type="person">阿难陀</name>。此 <lb ed="X" n="0835a23"/><lb ed="R091" n="0912b17"/>云欢喜。持小乘藏。二阿难<g ref="#CB02494">跋</g>陀。此云欢喜贤。持杂 <lb ed="X" n="0835a24"/><lb ed="R091" n="0912b18"/>藏。三阿难娑伽。此云欢喜海。持<persName>佛</persName>藏。阿含经有典 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0835b" n="0835b"/> <lb ed="X" n="0835b01"/><lb ed="R091" n="0913a01"/>藏阿难。持菩萨藏。盖指一人具四德。持四法门耳。 <lb ed="X" n="0835b02"/><lb ed="R091" n="0913a02"/>空王<persName>佛</persName>所同时发心。方便示为传法之人。何所不 <lb ed="X" n="0835b03"/><lb ed="R091" n="0913a03"/>能也。又如是我闻等。具四悉昙。三世诸<persName>佛</persName>经初。皆 <lb ed="X" n="0835b04"/><lb ed="R091" n="0913a04"/>安如是我闻等。<persName>佛</persName><persName>佛</persName>道同。不与世诤。世界悉昙。大 <lb ed="X" n="0835b05"/><lb ed="R091" n="0913a05"/>论云。擧时方令人生信。为人悉昙。对破外道阿欧 <lb ed="X" n="0835b06"/><lb ed="R091" n="0913a06"/>二字。不如不是。对治悉昙。<note place="inline">阿欧。此云有无。谓外道经书前。皆安阿欧二字。 <lb ed="X" n="0835b07"/><lb ed="R091" n="0913a07"/>标其所计不出有无二见。部内所言。不出所计也</note>信顺者。信则所闻理会。 <lb ed="X" n="0835b08"/><lb ed="R091" n="0913a08"/>顺则师资道成。第一義悉昙也。此总标竟。</p> <lb ed="X" n="0835b09"/><lb ed="R091" n="0913a09"/><p xml:id="pX22p0835b0901">△二别释。</p> <lb ed="X" n="0835b10"/><lb ed="R091" n="0913a10"/><p xml:id="pX22p0835b1001">【解】实相妙理。古今不变。名如。依实相理。念<persName>佛</persName>求生净 <lb ed="X" n="0835b11"/><lb ed="R091" n="0913a11"/>土。决定无非。曰是<note place="interlinear">悟此者少</note>。</p> <lb ed="X" n="0835b12"/><lb ed="R091" n="0913a12"/><p xml:id="pX22p0835b1201">【钞】总标中虽具四教。而别释唯约圆顿。删繁取要 <lb ed="X" n="0835b13"/><lb ed="R091" n="0913a13"/>故也。实相妙理者。即现前一念心之自性。即辩体 <lb ed="X" n="0835b14"/><lb ed="R091" n="0913a14"/>中云。实相无二。亦无不二。是故擧体作依作正。乃 <lb ed="X" n="0835b15"/><lb ed="R091" n="0913a15"/>至能说所说等。无非实相正印。若在此中。则能信 <lb ed="X" n="0835b16"/><lb ed="R091" n="0913a16"/>所信。能闻所闻。能感所感。能住所住。亦无非实相。 <lb ed="X" n="0835b17"/><lb ed="R091" n="0913a17"/>故首提曰实相妙理。亦实性。实体。实力。实作等。一 <lb ed="X" n="0835b18"/><lb ed="R091" n="0913a18"/>一皆实也。古今不变名如者。如者。不变義。实相之 <lb ed="X" n="0835b19"/><lb ed="R091" n="0913b01"/>体。非古非今。然而古亦实相。今亦实相。不为古今 <lb ed="X" n="0835b20"/><lb ed="R091" n="0913b02"/>所变。譬如虚空。非明非暗。然而明亦虚空。暗亦虚 <lb ed="X" n="0835b21"/><lb ed="R091" n="0913b03"/>空。不为明暗所变。故强名曰真如也。依实相理。念 <lb ed="X" n="0835b22"/><lb ed="R091" n="0913b04"/><persName>佛</persName>求生净土。决定无非曰是者。能念实相心。所念 <lb ed="X" n="0835b23"/><lb ed="R091" n="0913b05"/>实相<persName>佛</persName>。能求实相信愿。所生实相土。能所同一实 <lb ed="X" n="0835b24"/><lb ed="R091" n="0913b06"/>相。本自无非。强名曰是。小字批云。悟此者少。真实 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0835c" n="0835c"/> <lb ed="X" n="0835c01"/><lb ed="R091" n="0913b07"/>不多也。世人但知实相无念。而不达无所不念。又 <lb ed="X" n="0835c02"/><lb ed="R091" n="0913b08"/>但知实相无生。而不达无所不生。今依此无所不 <lb ed="X" n="0835c03"/><lb ed="R091" n="0913b09"/>念故念<persName>佛</persName>。无所不生故求生也。</p> <lb ed="X" n="0835c04"/><lb ed="R091" n="0913b10"/><p xml:id="pX22p0835c0401">【解】实相非我非无我。阿难不壞假名。故仍称我。耳根 <lb ed="X" n="0835c05"/><lb ed="R091" n="0913b11"/>发耳识。亲聆圆音。如空印空。名闻。</p> <lb ed="X" n="0835c06"/><lb ed="R091" n="0913b12"/><p xml:id="pX22p0835c0601">【钞】实相離戏论。故非凡夫之有我。又非二乘之无 <lb ed="X" n="0835c07"/><lb ed="R091" n="0913b13"/>我也。阿难不壞假名者。有三种我。谓我见。我慢。及 <lb ed="X" n="0835c08"/><lb ed="R091" n="0913b14"/>名字我。阿难但壞我见。我慢。不壞名字我。故仍然 <lb ed="X" n="0835c09"/><lb ed="R091" n="0913b15"/>称我。耳根发耳识者。有二种耳根。谓浮尘根。即外 <lb ed="X" n="0835c10"/><lb ed="R091" n="0913b16"/>之粗相。乃第八识疏相分。二勝義根。即内之细相。 <lb ed="X" n="0835c11"/><lb ed="R091" n="0913b17"/>乃第八识亲相分。耳识依此勝義根发也。亲聆圆 <lb ed="X" n="0835c12"/><lb ed="R091" n="0913b18"/>音者。谓亲闻于<persName>佛</persName>也。亲聆。乃耳识见分。圆音。乃耳 <lb ed="X" n="0835c13"/><lb ed="R091" n="0914a01"/>识相分。托<persName>佛</persName>本质自变相分。乃亲所缘缘。故曰亲 <lb ed="X" n="0835c14"/><lb ed="R091" n="0914a02"/>聆也。如空印空者。见分无相故如空。相分无生故 <lb ed="X" n="0835c15"/><lb ed="R091" n="0914a03"/>亦如空。二分唯是一心。云何于中有是非是。故曰 <lb ed="X" n="0835c16"/><lb ed="R091" n="0914a04"/>如空印空也。</p> <lb ed="X" n="0835c17"/><lb ed="R091" n="0914a05"/><p xml:id="pX22p0835c1701">【解】时无实法。以师资道合。说听周足。名一时。</p> <lb ed="X" n="0835c18"/><lb ed="R091" n="0914a06"/><p xml:id="pX22p0835c1801">【钞】时无实法者。无实体可指也。但依色心等法假 <lb ed="X" n="0835c19"/><lb ed="R091" n="0914a07"/>立。即此无实之实。即实相也。又长短无定。循业发 <lb ed="X" n="0835c20"/><lb ed="R091" n="0914a08"/>现。如三更之梦。<anchor xml:id="nkr_note_add_0835c2001" n="0835c2001"/><anchor xml:id="beg0835c2001" n="0835c2001"/>已<anchor xml:id="end0835c2001"/>办二十年事。洞中七日。世上<anchor xml:id="nkr_note_add_0835c2002" n="0835c2002"/><anchor xml:id="beg0835c2002" n="0835c2002"/>已<anchor xml:id="end0835c2002"/> <lb ed="X" n="0835c21"/><lb ed="R091" n="0914a09"/>过千年。延促不定。故曰无实。以<persName>佛</persName>之教。弟子之资 <lb ed="X" n="0835c22"/><lb ed="R091" n="0914a10"/>相扣。从如是我闻。至作礼而去。总名一时。</p> <lb ed="X" n="0835c23"/><lb ed="R091" n="0914a11"/><p xml:id="pX22p0835c2301">【解】自觉。觉他。觉行圆满。人天大师。名<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="X" n="0835c24"/><lb ed="R091" n="0914a12"/><p xml:id="pX22p0835c2401">【钞】疏中略释在字。今補出。<persName>佛</persName>顶文句云。行住坐卧。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0836a" n="0836a"/> <lb ed="X" n="0836a01"/><lb ed="R091" n="0914a13"/>通名为在。在。即是住。今当以住释在。有四住。谓天 <lb ed="X" n="0836a02"/><lb ed="R091" n="0914a14"/>住。梵住。圣住。<persName>佛</persName>住。<persName>佛</persName>为能住。四法为所住。法为能 <lb ed="X" n="0836a03"/><lb ed="R091" n="0914a15"/>住。<name role="" type="person">舍卫国</name>等乃为所住也。</p> <lb ed="X" n="0836a04"/><lb ed="R091" n="0914a16"/><p xml:id="pX22p0836a0401">【解】舍卫。此云闻物。<name role="" type="person">中印度</name>大国之名。波斯匿王所都 <lb ed="X" n="0836a05"/><lb ed="R091" n="0914a17"/>也。匿王太子名祇陀。此云战勝。匿王大臣名须达 <lb ed="X" n="0836a06"/><lb ed="R091" n="0914a18"/>多。此云<name role="" type="person">给孤独</name>。给孤长者布金买太子园。供<persName>佛</persName>及 <lb ed="X" n="0836a07"/><lb ed="R091" n="0914b01"/>僧。祇陀感歎。施馀未布少地。故幷名祇树<name role="" type="person">给孤独</name> <lb ed="X" n="0836a08"/><lb ed="R091" n="0914b02"/>园也。</p> <lb ed="X" n="0836a09"/><lb ed="R091" n="0914b03"/><p xml:id="pX22p0836a0901">【钞】<name role="" type="person">中印度</name>者。即中天竺。名義集云。旧云身笃。或云 <lb ed="X" n="0836a10"/><lb ed="R091" n="0914b04"/>贤豆。今从正音。宜云印度。此云月<g ref="#CB15131">邦</g>。谓圣贤御物。 <lb ed="X" n="0836a11"/><lb ed="R091" n="0914b05"/>如月照临。故谓印度。波斯匿者。此云勝军王。军马 <lb ed="X" n="0836a12"/><lb ed="R091" n="0914b06"/>勝馀国故。祇陀。此云战勝。谓匿王出兵得勝时生。 <lb ed="X" n="0836a13"/><lb ed="R091" n="0914b07"/>故云战勝。给孤长者布金买园者。<name role="" type="person">王舍城</name>有长者。 <lb ed="X" n="0836a14"/><lb ed="R091" n="0914b08"/>名珊檀那。须达多长者与之为友。一日为儿娉妇。 <lb ed="X" n="0836a15"/><lb ed="R091" n="0914b09"/>至其家。见其忙乱异常。因问其故。珊檀那云。明晨 <lb ed="X" n="0836a16"/><lb ed="R091" n="0914b10"/>请<persName>佛</persName>斋僧。今预办其供耳。须达云。何者名<persName>佛</persName>耶。珊 <lb ed="X" n="0836a17"/><lb ed="R091" n="0914b11"/>檀那云。汝不知耶。<name role="" type="person">净饭王</name>太子悉达。雪山学道。证 <lb ed="X" n="0836a18"/><lb ed="R091" n="0914b12"/>得阿耨多罗三藐三菩提。三十二相。八十种好。具 <lb ed="X" n="0836a19"/><lb ed="R091" n="0914b13"/>足三明。及八解脱。十八不共。十力。四无所畏。有一 <lb ed="X" n="0836a20"/><lb ed="R091" n="0914b14"/>千二百五十弟子。现在城外竹园精舍说法。须达 <lb ed="X" n="0836a21"/><lb ed="R091" n="0914b15"/>闻<persName>佛</persName>。身毛皆竖。欢喜踊跃。睡不安枕。忽睹天亮。便 <lb ed="X" n="0836a22"/><lb ed="R091" n="0914b16"/>起出城。行之不远。天忽黑暗。遂疑云。莫非妖邪惑 <lb ed="X" n="0836a23"/><lb ed="R091" n="0914b17"/>我耶。忽闻空中有神告曰。汝善自前行。莫得迟缓。 <lb ed="X" n="0836a24"/><lb ed="R091" n="0914b18"/>前行一步功德。勝过七车七宝佈施。须达前行未 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0836b" n="0836b"/> <lb ed="X" n="0836b01"/><lb ed="R091" n="0915a01"/>远。见<persName>如来</persName>金色晃耀。巍巍堂堂。在竹园林外经行。 <lb ed="X" n="0836b02"/><lb ed="R091" n="0915a02"/>忽见一人。绕<persName>佛</persName>三迊。礼<persName>佛</persName>三拜。须达亦绕<persName>佛</persName>三迊。 <lb ed="X" n="0836b03"/><lb ed="R091" n="0915a03"/>礼<persName>佛</persName>三拜。<persName>佛</persName>为说法。即证初果。便请<persName>世尊</persName>来年至 <lb ed="X" n="0836b04"/><lb ed="R091" n="0915a04"/><name role="" type="person">舍卫国</name>说法。<persName>佛</persName>云。来年<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b0401" n="0836b0401"/><anchor xml:id="beg0836b0401" n="0836b0401"/>已<anchor xml:id="end0836b0401"/>受<name role="" type="person">甁沙王</name>请。复请後年。 <lb ed="X" n="0836b05"/><lb ed="R091" n="0915a05"/><persName>世尊</persName>应许。复问<name role="" type="person">舍卫城</name>外。可有园林茂勝。远離愦 <lb ed="X" n="0836b06"/><lb ed="R091" n="0915a06"/>闹。可容我千众处所否。须达云。但愿<persName>世尊</persName>不弃。自 <lb ed="X" n="0836b07"/><lb ed="R091" n="0915a07"/>当办之。须达回国。沿途宣告。以至本国。遍想无好 <lb ed="X" n="0836b08"/><lb ed="R091" n="0915a08"/>处所。唯太子园可容千众。园林茂好。围一由旬。但 <lb ed="X" n="0836b09"/><lb ed="R091" n="0915a09"/>太子非卖园人。来日至太子所。为说买园之事。太 <lb ed="X" n="0836b10"/><lb ed="R091" n="0915a10"/>子戏之曰。汝以金佈满园地。我便卖之。须达果如 <lb ed="X" n="0836b11"/><lb ed="R091" n="0915a11"/>其言。以金佈地。佈之将完。太子闻说须达布园以 <lb ed="X" n="0836b12"/><lb ed="R091" n="0915a12"/>至将终。太子遂异。亲至园所。见金遍满。唯剩一小 <lb ed="X" n="0836b13"/><lb ed="R091" n="0915a13"/>角。遂问须达曰。汝未佈满。我园不卖也。须达曰。非 <lb ed="X" n="0836b14"/><lb ed="R091" n="0915a14"/>谓不布。乃筹量用金多少耳。太子见须达幷无一 <lb ed="X" n="0836b15"/><lb ed="R091" n="0915a15"/>念退志。遂问其因。须达称赞<persName>如来</persName>功德。智慧。相貌 <lb ed="X" n="0836b16"/><lb ed="R091" n="0915a16"/>威神。不可思议。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b1601" n="0836b1601"/><anchor xml:id="beg0836b1601" n="0836b1601"/>已<anchor xml:id="end0836b1601"/>请<persName>佛</persName>後年至国说法。故我买 <lb ed="X" n="0836b17"/><lb ed="R091" n="0915a17"/>园。供<persName>佛</persName>及僧。太子感歎不<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b1701" n="0836b1701"/><anchor xml:id="beg0836b1701" n="0836b1701"/>已<anchor xml:id="end0836b1701"/>云。既然如是。汝我二 <lb ed="X" n="0836b18"/><lb ed="R091" n="0915a18"/>人共成此擧。此未布馀地。及一切树木。作我所施。 <lb ed="X" n="0836b19"/><lb ed="R091" n="0915b01"/>故幷云<name role="" type="person">祇树给孤独园</name>也。经文初标法会时处竟。</p> <lb ed="X" n="0836b20"/><lb ed="R091" n="0915b02"/><p xml:id="pX22p0836b2001">△二引大众同闻三。初声闻众。二菩萨众。三天人 <lb ed="X" n="0836b21"/><lb ed="R091" n="0915b03"/>众。</p> <lb ed="X" n="0836b22"/><lb ed="R091" n="0915b04"/><p xml:id="pX22p0836b2201">【钞】引大众同闻者。谓非一人独闻。故引大众同闻。 <lb ed="X" n="0836b23"/><lb ed="R091" n="0915b05"/>六种成就。此乃众成就也。声闻有二种。一小乘声 <lb ed="X" n="0836b24"/><lb ed="R091" n="0915b06"/>闻。谓闻<persName>佛</persName>四谛音声而悟道者。二大乘声闻。法花 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0836c" n="0836c"/> <lb ed="X" n="0836c01"/><lb ed="R091" n="0915b07"/>云。以<persName>佛</persName>道声。令一切闻也。菩萨者。正云菩提萨埵。 <lb ed="X" n="0836c02"/><lb ed="R091" n="0915b08"/>此方好略。故但云菩萨。此翻觉有情。有二释。若约 <lb ed="X" n="0836c03"/><lb ed="R091" n="0915b09"/>自行。谓虽然觉悟。而情念未尽。故曰觉有情。若约 <lb ed="X" n="0836c04"/><lb ed="R091" n="0915b10"/>化他。则谓觉悟有情也。此三众。总摄<persName>如来</persName>七众弟 <lb ed="X" n="0836c05"/><lb ed="R091" n="0915b11"/>子。谓比丘。比丘尼。式叉摩那。沙弥。沙弥尼。优婆塞。 <lb ed="X" n="0836c06"/><lb ed="R091" n="0915b12"/>优婆夷。此七众。又分大乘小乘。则有十四众。十四 <lb ed="X" n="0836c07"/><lb ed="R091" n="0915b13"/>众中。又各分四众。一发起众。谓发起玄化者。二当 <lb ed="X" n="0836c08"/><lb ed="R091" n="0915b14"/>機众。谓闻法得益者。三影响众。谓带果行因者。四 <lb ed="X" n="0836c09"/><lb ed="R091" n="0915b15"/>结缘众。结缘成种者。如法花经。大通智勝<persName>佛</persName>。王子 <lb ed="X" n="0836c10"/><lb ed="R091" n="0915b16"/>覆讲。即彼时发起众。闻法得道。即彼时当機众。闻 <lb ed="X" n="0836c11"/><lb ed="R091" n="0915b17"/>法未度。而世世相値。即彼时结缘众。彼<persName>佛</persName>既尔。今 <lb ed="X" n="0836c12"/><lb ed="R091" n="0915b18"/><persName>佛</persName>亦然。四个十四。则有五十六众。故曰大众同闻 <lb ed="X" n="0836c13"/><lb ed="R091" n="0916a01"/>也。</p> <lb ed="X" n="0836c14"/><lb ed="R091" n="0916a02"/><p xml:id="pX22p0836c1401">【解】声闻居首者。出世相故。常随从故。<persName>佛</persName>法赖僧传故。 <lb ed="X" n="0836c15"/><lb ed="R091" n="0916a03"/>菩萨居中者。相不定故。不常随故。表中道義故。天 <lb ed="X" n="0836c16"/><lb ed="R091" n="0916a04"/>人列後者。世间相故。凡圣品杂故。外护职故。</p> <lb ed="X" n="0836c17"/><lb ed="R091" n="0916a05"/><p xml:id="pX22p0836c1701">【钞】此明列众所以也。问。声闻乃小乘何意先列。菩 <lb ed="X" n="0836c18"/><lb ed="R091" n="0916a06"/>萨乃大乘何意在次。故云声闻居首者。云云也。出 <lb ed="X" n="0836c19"/><lb ed="R091" n="0916a07"/>世相故者。谓剃除鬚发。圆顶方袍。表出世间贤圣 <lb ed="X" n="0836c20"/><lb ed="R091" n="0916a08"/>幢相故也。常随从者。此一千二百。先得道者。常随 <lb ed="X" n="0836c21"/><lb ed="R091" n="0916a09"/>于<persName>佛</persName>。表师德故。<persName>佛</persName>法赖僧传者。将来<persName>佛</persName>法二宝。赖 <lb ed="X" n="0836c22"/><lb ed="R091" n="0916a10"/>僧宝以弘传故。菩萨居中相不定者。菩萨有出家 <lb ed="X" n="0836c23"/><lb ed="R091" n="0916a11"/>菩萨。有在家菩萨。有此土受生菩萨。有他方应来 <lb ed="X" n="0836c24"/><lb ed="R091" n="0916a12"/>菩萨。故相不定也。不常随者。菩萨以利生为务。此 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0837a" n="0837a"/> <lb ed="X" n="0837a01"/><lb ed="R091" n="0916a13"/>方有益则随。此处无益则不随。表中道者。声闻欣 <lb ed="X" n="0837a02"/><lb ed="R091" n="0916a14"/>涅槃。天人乐生死。菩萨不偏。故表中道也。天人列 <lb ed="X" n="0837a03"/><lb ed="R091" n="0916a15"/>後表世间相者。声闻表出世相。今即表世间相。品 <lb ed="X" n="0837a04"/><lb ed="R091" n="0916a16"/>杂者。其中天龙八部。多是菩萨应世也。外护职者。 <lb ed="X" n="0837a05"/><lb ed="R091" n="0916a17"/>声闻为内护。天人为外护也。</p> <lb ed="X" n="0837a06"/><lb ed="R091" n="0916a18"/><p xml:id="pX22p0837a0601">△初声闻众又三。初明类标数。二表位歎德。三列 <lb ed="X" n="0837a07"/><lb ed="R091" n="0916b01"/>上首名。</p><p xml:id="pX22p0837a0704" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837a08"/><lb ed="R091" n="0916b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0837a0801">与大比丘僧。千二百五十人俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837a09"/><lb ed="R091" n="0916b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0837a0901">【钞】与者。共也。释论以七一解共。谓一时。一处。一戒。 <lb ed="X" n="0837a10"/><lb ed="R091" n="0916b04"/>一心。一见。一道。一解脱也。约四教。则藏一七一。谓 <lb ed="X" n="0837a11"/><lb ed="R091" n="0916b05"/>同感<persName>佛</persName>时。同鹿苑处。同别解脱戒。同一切智。同无 <lb ed="X" n="0837a12"/><lb ed="R091" n="0916b06"/>漏正见。同道品。同涅槃。通二七一。分利钝故。别无 <lb ed="X" n="0837a13"/><lb ed="R091" n="0916b07"/>量七一。自行化他故。圆一七一。发心毕竟二不别 <lb ed="X" n="0837a14"/><lb ed="R091" n="0916b08"/>故。大者。梵云摩诃。此云大多勝。天王大人所敬。故 <lb ed="X" n="0837a15"/><lb ed="R091" n="0916b09"/>言大。<note place="inline">梵王师陈如。帝释师迦葉</note>通内外典。识解多。故言多。出九 <lb ed="X" n="0837a16"/><lb ed="R091" n="0916b10"/>十五知见上。故言勝。今言大者。即摄多勝。千二百 <lb ed="X" n="0837a17"/><lb ed="R091" n="0916b11"/>五十人者。本是法身大士。迹来辅<persName>佛</persName>行化。引凡入 <lb ed="X" n="0837a18"/><lb ed="R091" n="0916b12"/>圣。先示作爱见外道。欲引乳入酪。又示作三藏一 <lb ed="X" n="0837a19"/><lb ed="R091" n="0916b13"/>千二百五。引酪入酥。又作方等般若一千二百五。 <lb ed="X" n="0837a20"/><lb ed="R091" n="0916b14"/>引酥入醍醐又作法花一千二百五。今引染归净。 <lb ed="X" n="0837a21"/><lb ed="R091" n="0916b15"/>又作净土一千二百五也。</p> <lb ed="X" n="0837a22"/><lb ed="R091" n="0916b16"/><p xml:id="pX22p0837a2201">△疏中分二。初明类。二标数。初又二。初总标。二别 <lb ed="X" n="0837a23"/><lb ed="R091" n="0916b17"/>释。</p><p xml:id="pX22p0837a2302" cb:place="inline">△今初。</p> <lb ed="X" n="0837a24"/><lb ed="R091" n="0916b18"/><p xml:id="pX22p0837a2401">【解】大比丘。受具足戒出家人也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0837b" n="0837b"/> <lb ed="X" n="0837b01"/><lb ed="R091" n="0917a01"/><p xml:id="pX22p0837b0101">【钞】具足戒者。具足三谛戒也。智度论有十种戒。谓 <lb ed="X" n="0837b02"/><lb ed="R091" n="0917a02"/>一不缺戒。若犯根本。缺壞不任。不犯则名不缺。二 <lb ed="X" n="0837b03"/><lb ed="R091" n="0917a03"/>不破戒。若犯僧残。如器残破。不犯则名不破。三不 <lb ed="X" n="0837b04"/><lb ed="R091" n="0917a04"/>穿戒。若犯捨堕。如器穿漏。不犯则名不穿。四不杂 <lb ed="X" n="0837b05"/><lb ed="R091" n="0917a05"/>戒。念破戒事。名之为杂。不念则名不杂。五随道戒 <lb ed="X" n="0837b06"/><lb ed="R091" n="0917a06"/>初果随顺谛理。自然无犯。六无著戒。二乘见思<anchor xml:id="nkr_note_add_0837b0601" n="0837b0601"/><anchor xml:id="beg0837b0601" n="0837b0601"/>已<anchor xml:id="end0837b0601"/> <lb ed="X" n="0837b07"/><lb ed="R091" n="0917a07"/>尽。无所染著。七自在戒。菩萨化他妙用。得自在故。 <lb ed="X" n="0837b08"/><lb ed="R091" n="0917a08"/>八智所赞戒。菩萨篇聚无亏。常为智者所赞。九随 <lb ed="X" n="0837b09"/><lb ed="R091" n="0917a09"/>定戒。住定现仪。任运常静。自然无犯。十具足戒。用 <lb ed="X" n="0837b10"/><lb ed="R091" n="0917a10"/>中道。慧遍入诸法。无戒不备。此十戒。前六。乃二乘 <lb ed="X" n="0837b11"/><lb ed="R091" n="0917a11"/>真谛戒。七八。乃菩萨俗谛戒。九十。乃诸<persName>佛</persName>中谛戒 <lb ed="X" n="0837b12"/><lb ed="R091" n="0917a12"/>也。出家人者。真谛戒具足。出同居之家。俗谛戒具 <lb ed="X" n="0837b13"/><lb ed="R091" n="0917a13"/>足。出方便之家。中谛戒具足。出实报之家也。总标 <lb ed="X" n="0837b14"/><lb ed="R091" n="0917a14"/>竟。</p> <lb ed="X" n="0837b15"/><lb ed="R091" n="0917a15"/><p xml:id="pX22p0837b1501">△二别释二。初释比丘三義。二释僧居六和。</p><p xml:id="pX22p0837b1518" cb:place="inline">△今 <lb ed="X" n="0837b16"/><lb ed="R091" n="0917a16"/>初。</p> <lb ed="X" n="0837b17"/><lb ed="R091" n="0917a17"/><p xml:id="pX22p0837b1701">【解】比丘。梵语含三義。一乞士。一钵资身。无所蓄藏。专 <lb ed="X" n="0837b18"/><lb ed="R091" n="0917a18"/>求出要。二破恶。正慧观察。破烦恼恶。不堕爱见。三 <lb ed="X" n="0837b19"/><lb ed="R091" n="0917b01"/>怖魔。发心受戒。羯磨成就。魔即怖也。</p> <lb ed="X" n="0837b20"/><lb ed="R091" n="0917b02"/><p xml:id="pX22p0837b2001">【钞】一钵资身者。常行乞食以资身命。无所蓄藏者。 <lb ed="X" n="0837b21"/><lb ed="R091" n="0917b03"/>唯乞法食以资慧命也。专求出要者。出同居。出方 <lb ed="X" n="0837b22"/><lb ed="R091" n="0917b04"/>便。出实报。出寂光也。正慧观察者。三观正慧也。破 <lb ed="X" n="0837b23"/><lb ed="R091" n="0917b05"/>烦恼恶者。破五住地恶也。不堕爱见者。爱。即思惑。 <lb ed="X" n="0837b24"/><lb ed="R091" n="0917b06"/>见。即见惑。有同居见思。方便见思。实报见思也。魔 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0837c" n="0837c"/> <lb ed="X" n="0837c01"/><lb ed="R091" n="0917b07"/>有四种。谓烦恼魔。五阴魔。死魔。天魔。梵云羯磨。此 <lb ed="X" n="0837c02"/><lb ed="R091" n="0917b08"/>云作法。谓登壇受戒。白四羯磨<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c0201" n="0837c0201"/><anchor xml:id="beg0837c0201" n="0837c0201"/>已<anchor xml:id="end0837c0201"/>。四魔皆怖也。</p> <lb ed="X" n="0837c03"/><lb ed="R091" n="0917b09"/><p xml:id="pX22p0837c0301">△二释僧居六和。</p> <lb ed="X" n="0837c04"/><lb ed="R091" n="0917b10"/><p xml:id="pX22p0837c0401">【解】僧者。具云僧伽。此翻和合众。同证无为解脱。名理 <lb ed="X" n="0837c05"/><lb ed="R091" n="0917b11"/>和。身同住。口无诤。意同悦。见同解。戒同修。利同均。 <lb ed="X" n="0837c06"/><lb ed="R091" n="0917b12"/>名事和也。</p> <lb ed="X" n="0837c07"/><lb ed="R091" n="0917b13"/><p xml:id="pX22p0837c0701">【钞】天竺大小乘分门。则理和事和。则皆分大小也。 <lb ed="X" n="0837c08"/><lb ed="R091" n="0917b14"/>又有四种僧。一无渐僧。谓破戒者。二哑羊僧。不解 <lb ed="X" n="0837c09"/><lb ed="R091" n="0917b15"/>法律者。三淸净僧。七方便人。四真实僧。<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c0901" n="0837c0901"/><anchor xml:id="beg0837c0901" n="0837c0901"/>已<anchor xml:id="end0837c0901"/>入圣位 <lb ed="X" n="0837c10"/><lb ed="R091" n="0917b16"/>者也。初明类竟。</p> <lb ed="X" n="0837c11"/><lb ed="R091" n="0917b17"/><p xml:id="pX22p0837c1101">△二标数。</p> <lb ed="X" n="0837c12"/><lb ed="R091" n="0917b18"/><p xml:id="pX22p0837c1201">【解】千二百五十人者。三迦葉师资共千人。身子目连 <lb ed="X" n="0837c13"/><lb ed="R091" n="0918a01"/>师资二百人。耶舍子等五十人。皆<persName>佛</persName>成道先得度 <lb ed="X" n="0837c14"/><lb ed="R091" n="0918a02"/>脱。感<persName>佛</persName>深恩。常随从也。</p> <lb ed="X" n="0837c15"/><lb ed="R091" n="0918a03"/><p xml:id="pX22p0837c1501">【钞】迦葉。此云大龟氏。姓也。三弟兄。一<name role="" type="person">优楼频</name>螺迦 <lb ed="X" n="0837c16"/><lb ed="R091" n="0918a04"/>葉。此云木瓜林。在此林住故。又云木瓜癃。胸前有 <lb ed="X" n="0837c17"/><lb ed="R091" n="0918a05"/>癃如木瓜故。二<name role="" type="person">伽耶迦葉</name>。山名。即<name role="" type="person">象头山</name>。在王舍 <lb ed="X" n="0837c18"/><lb ed="R091" n="0918a06"/>城外。在此山学道故。三<name role="" type="person">那提迦葉</name>。此云河。在河边 <lb ed="X" n="0837c19"/><lb ed="R091" n="0918a07"/>学道。以河彰名。三人在迦葉<persName>佛</persName>时。共立刹柱。故今 <lb ed="X" n="0837c20"/><lb ed="R091" n="0918a08"/>结为弟兄。初为事火外道。後遇<persName>佛</persName>化。而证道果。师 <lb ed="X" n="0837c21"/><lb ed="R091" n="0918a09"/>资者。师为圣匠。徒禀天资也。舍利弗。此云身子。又 <lb ed="X" n="0837c22"/><lb ed="R091" n="0918a10"/>云鹙鹭。目连。此云<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c2201" n="0837c2201"/><anchor xml:id="beg0837c2201" n="0837c2201"/>采<anchor xml:id="end0837c2201"/>菽氏。婆罗门姓也。耶舍。即耶 <lb ed="X" n="0837c23"/><lb ed="R091" n="0918a11"/>舍长者子。再加憍陈如等五人。则一千二百五十 <lb ed="X" n="0837c24"/><lb ed="R091" n="0918a12"/>五人。此乃言其大数耳。当看释迦谱。或妙珍集等。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0838a" n="0838a"/> <lb ed="X" n="0838a01"/><lb ed="R091" n="0918a13"/>兹不具录。经文初明类标数竟。</p> <lb ed="X" n="0838a02"/><lb ed="R091" n="0918a14"/><p xml:id="pX22p0838a0201">△二表位歎德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a03"/><lb ed="R091" n="0918a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0838a0301">皆是大阿罗汉。<note place="inline">之位。其德为</note>众所知识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a04"/><lb ed="R091" n="0918a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0838a0401">【钞】众所知识者。初为爱见众所知识。出家时。为藏 <lb ed="X" n="0838a05"/><lb ed="R091" n="0918a17"/>教众所知识。方等时。又为四教众所知识。般若时。 <lb ed="X" n="0838a06"/><lb ed="R091" n="0918a18"/>又为三教众所知识。法花涅槃时。唯圆教众所知 <lb ed="X" n="0838a07"/><lb ed="R091" n="0918b01"/>识。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0838a0701" n="0838a0701"/><anchor xml:id="beg0838a0701" n="0838a0701"/>但<anchor xml:id="end0838a0701"/>是同居众所知识。亦是方便实报众所知 <lb ed="X" n="0838a08"/><lb ed="R091" n="0918b02"/>识。究竟本是寂光众所知识也。</p> <lb ed="X" n="0838a09"/><lb ed="R091" n="0918b03"/><p xml:id="pX22p0838a0901">△疏中分二。初表位。二歎德。</p><p xml:id="pX22p0838a0912" cb:place="inline">△今初。</p> <lb ed="X" n="0838a10"/><lb ed="R091" n="0918b04"/><p xml:id="pX22p0838a1001">【解】阿罗汉。亦含三義。一<persName>应供</persName>。即乞士果。二杀贼。即破 <lb ed="X" n="0838a11"/><lb ed="R091" n="0918b05"/>恶果。三无生。即怖魔果。复有慧解脱。俱解脱。无疑 <lb ed="X" n="0838a12"/><lb ed="R091" n="0918b06"/>解脱。三种不同。今是无疑解脱。故名大。又本是法。 <lb ed="X" n="0838a13"/><lb ed="R091" n="0918b07"/>身大士。示作声闻。证此净土不思议法。故名大也。</p> <lb ed="X" n="0838a14"/><lb ed="R091" n="0918b08"/><p xml:id="pX22p0838a1401">【钞】文分三段。初罗汉三義。复有下。明三种罗汉中 <lb ed="X" n="0838a15"/><lb ed="R091" n="0918b09"/>大。又本是下。乃开迹显本释大也。初段中亦含三 <lb ed="X" n="0838a16"/><lb ed="R091" n="0918b10"/>義者。前比丘乃因名。今罗汉乃果号。因果相称。因 <lb ed="X" n="0838a17"/><lb ed="R091" n="0918b11"/>既具三。故果亦含三。又罗汉分六即。<persName>佛</persName>乃究竟大 <lb ed="X" n="0838a18"/><lb ed="R091" n="0918b12"/>阿罗汉。故十号中有<persName>阿罗诃</persName>。亦究竟比丘也。慧解 <lb ed="X" n="0838a19"/><lb ed="R091" n="0918b13"/>脱罗汉者。缘空直入。<anchor xml:id="nkr_note_add_0838a1901" n="0838a1901"/><anchor xml:id="beg0838a1901" n="0838a1901"/>但<anchor xml:id="end0838a1901"/>证无学。因中修性念处观。 <lb ed="X" n="0838a20"/><lb ed="R091" n="0918b14"/>能破一切智外道。俱解脱者。带事兼修。具三明八 <lb ed="X" n="0838a21"/><lb ed="R091" n="0918b15"/>解。因中修共念处观。能破五通外道。无疑解脱者。 <lb ed="X" n="0838a22"/><lb ed="R091" n="0918b16"/>通达三藏四围。天文地理。因中修缘念处观。能破 <lb ed="X" n="0838a23"/><lb ed="R091" n="0918b17"/>围陀外道。亦名三种念处。念处。即四念处观。性念 <lb ed="X" n="0838a24"/><lb ed="R091" n="0918b18"/>处。谓但修四念处。七科道品。断惑证真而<anchor xml:id="nkr_note_add_0838a2401" n="0838a2401"/><anchor xml:id="beg0838a2401" n="0838a2401"/>已<anchor xml:id="end0838a2401"/>。不修 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0838b" n="0838b"/> <lb ed="X" n="0838b01"/><lb ed="R091" n="0919a01"/>诸禅定。共念处。谓诸禅三昧。与四念处共修。故具 <lb ed="X" n="0838b02"/><lb ed="R091" n="0919a02"/>足三明八解脱也。缘念处。谓又能通世出世法。能 <lb ed="X" n="0838b03"/><lb ed="R091" n="0919a03"/>决众疑。故能破围陀外道。外道亦分三种。谓小中 <lb ed="X" n="0838b04"/><lb ed="R091" n="0919a04"/>大。一切智外道。乃小外道。但假称一切智人。神通 <lb ed="X" n="0838b05"/><lb ed="R091" n="0919a05"/>外道。但得有漏五通。围陀外道。乃大外道。通达天 <lb ed="X" n="0838b06"/><lb ed="R091" n="0919a06"/>文地理。四围陀典。兼得五通也。围陀。此云智书。有 <lb ed="X" n="0838b07"/><lb ed="R091" n="0919a07"/>四种。故曰四围陀也。开迹显本者。若约现迹。则声 <lb ed="X" n="0838b08"/><lb ed="R091" n="0919a08"/>闻众。若约本门。实不可量。如须菩提。乃靑龙陀<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0838b09"/><lb ed="R091" n="0919a09"/>示现。故曰本是法身大士示作也。表位竟。</p> <lb ed="X" n="0838b10"/><lb ed="R091" n="0919a10"/><p xml:id="pX22p0838b1001">△二歎德。</p> <lb ed="X" n="0838b11"/><lb ed="R091" n="0919a11"/><p xml:id="pX22p0838b1101">【解】从<persName>佛</persName>转轮。廣利人天。故为众所知识。</p> <lb ed="X" n="0838b12"/><lb ed="R091" n="0919a12"/><p xml:id="pX22p0838b1201">【钞】转轮者。约喩为名。而有金银铜铁四轮。轮王亦 <lb ed="X" n="0838b13"/><lb ed="R091" n="0919a13"/>有四王。喩<persName>佛</persName>有法报应化四<persName>佛</persName>。轮有四教法轮也。 <lb ed="X" n="0838b14"/><lb ed="R091" n="0919a14"/>从<persName>佛</persName>转轮者。或从化<persName>佛</persName>。转生灭四谛。或从应<persName>佛</persName>。转 <lb ed="X" n="0838b15"/><lb ed="R091" n="0919a15"/>无生四谛。或从报<persName>佛</persName>。转无量四谛。或从法<persName>佛</persName>。转无 <lb ed="X" n="0838b16"/><lb ed="R091" n="0919a16"/>作四谛。或顿转。或渐转。或秘密转。或不定转。或现 <lb ed="X" n="0838b17"/><lb ed="R091" n="0919a17"/><persName>佛</persName>形。或现菩萨等形。或人间转四种四谛。或天上 <lb ed="X" n="0838b18"/><lb ed="R091" n="0919a18"/>转三种四谛。谓通别圆。或在方便转二种四谛。谓 <lb ed="X" n="0838b19"/><lb ed="R091" n="0919b01"/>别圆。或在实报寂光。转一种四谛。廣利人天者。天 <lb ed="X" n="0838b20"/><lb ed="R091" n="0919b02"/>有四种。一世间天。诸国王等。二生天。三界诸天。三 <lb ed="X" n="0838b21"/><lb ed="R091" n="0919b03"/>净天。即二乘。四義天。即菩萨。此等大士。或在人中。 <lb ed="X" n="0838b22"/><lb ed="R091" n="0919b04"/>或在四天。发起<persName>如来</persName>四益。廣利一切。故为四土大 <lb ed="X" n="0838b23"/><lb ed="R091" n="0919b05"/>众真善知识。闻名曰知。见面曰识也。经文二表位 <lb ed="X" n="0838b24"/><lb ed="R091" n="0919b06"/>歎德竟。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0838c" n="0838c"/> <lb ed="X" n="0838c01"/><lb ed="R091" n="0919b07"/><p xml:id="pX22p0838c0101">△三列上首名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838c02"/><lb ed="R091" n="0919b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0838c0201">长老舍利弗<note place="inline">此云身子</note>。<name role="" type="person">摩诃目犍连</name><note place="inline">大<anchor xml:id="nkr_note_add_0838c0201" n="0838c0201"/><anchor xml:id="beg0838c0201" n="0838c0201"/>采<anchor xml:id="end0838c0201"/>菽氏</note>。<name role="" type="person">摩诃迦葉</name><note place="inline"><name role="" type="person">大饮光</name></note>。 <lb ed="X" n="0838c03"/><lb ed="R091" n="0919b09"/><name role="" type="person">摩诃迦旃延</name><note place="inline">大文饰</note>。<name role="" type="person">摩诃拘絺罗</name><note place="inline">大膝</note>。離婆多<note place="inline">星宿</note>。周利槃 <lb ed="X" n="0838c04"/><lb ed="R091" n="0919b10"/>陀伽<note place="inline">继道</note>。难陀<note place="inline">喜</note>。<name role="" type="person">阿难陀</name><note place="inline">庆喜</note>。罗睺罗<note place="inline">覆障</note>。<name role="" type="person">憍梵波提</name><note place="inline">牛呞</note>。宾 <lb ed="X" n="0838c05"/><lb ed="R091" n="0919b11"/>头卢婆罗堕<note place="inline">不动利根</note>。<name role="" type="person">迦留陀夷</name><note place="inline">黑光</note>。<name role="" type="person">摩诃劫宾那</name><note place="inline">房宿</note>。薄拘 <lb ed="X" n="0838c06"/><lb ed="R091" n="0919b12"/>罗<note place="inline">善容</note>。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g><note place="inline">无贫</note>。如是等诸大弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838c07"/><lb ed="R091" n="0919b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0838c0701">【钞】舍利弗。此云身子。又云珠子。以母彰名。以母女 <lb ed="X" n="0838c08"/><lb ed="R091" n="0919b14"/>中聪明。聪明相在眼珠。珠之所生。故曰珠子。身子 <lb ed="X" n="0838c09"/><lb ed="R091" n="0919b15"/>者。母形身好。身之所生。故言身子。父为作名。名优 <lb ed="X" n="0838c10"/><lb ed="R091" n="0919b16"/>波提舍。此翻论義。论義得妻。因论名子。标父德也。 <lb ed="X" n="0838c11"/><lb ed="R091" n="0919b17"/>舍。标父。利。标母。双显父母。故曰舍利弗。弗。子也。</p><p xml:id="pX22p0838c1119" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0838c12"/><lb ed="R091" n="0919b18"/><name role="" type="person">摩诃目犍连</name>。大<anchor xml:id="nkr_note_add_0838c1201" n="0838c1201"/><anchor xml:id="beg0838c1201" n="0838c1201"/>采<anchor xml:id="end0838c1201"/>菽氏者。姓也。又翻莱菔根。乃古 <lb ed="X" n="0838c13"/><lb ed="R091" n="0920a01"/>仙人所食。因以命族。名拘律陀。拘律陀树名。祷树 <lb ed="X" n="0838c14"/><lb ed="R091" n="0920a02"/>神得子。因以名焉。同名者多故。故擧大也。</p><p xml:id="pX22p0838c1417" cb:place="inline">〇摩诃 <lb ed="X" n="0838c15"/><lb ed="R091" n="0920a03"/>迦葉。<name role="" type="person">大饮光</name>者。又翻光波。古仙人身光灾涌。能映 <lb ed="X" n="0838c16"/><lb ed="R091" n="0920a04"/>馀光使不现。故言光波。迦葉身光亦能映物。又翻 <lb ed="X" n="0838c17"/><lb ed="R091" n="0920a05"/>大龟氏。姓也。先代学道。灵龟负图而应。从德命族。 <lb ed="X" n="0838c18"/><lb ed="R091" n="0920a06"/>故言龟氏。名㮿钵罗。㮿钵罗树名。祷树得子。以树 <lb ed="X" n="0838c19"/><lb ed="R091" n="0920a07"/>为名。付法藏经言。毘婆尸<persName>佛</persName>灭後。塔像金色缺壞。 <lb ed="X" n="0838c20"/><lb ed="R091" n="0920a08"/>时有贫女。丐得金珠。请匠为薄。金师欢喜。治莹<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0838c21"/><lb ed="R091" n="0920a09"/>毕。立誓为夫妇。九十一劫。人中天上身恒金色。心 <lb ed="X" n="0838c22"/><lb ed="R091" n="0920a10"/>恒受乐。最後身。托<name role="" type="person">摩竭提国</name>。尼拘律陀婆罗门家。 <lb ed="X" n="0838c23"/><lb ed="R091" n="0920a11"/>贫女。即紫金光比丘尼也。</p><p xml:id="pX22p0838c2311" cb:place="inline">〇<name role="" type="person">摩诃迦旃延</name>。大文饰 <lb ed="X" n="0838c24"/><lb ed="R091" n="0920a12"/>者。又翻扇绳。又云好肩。亦名柯罗。柯罗。此云思勝。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0839a" n="0839a"/> <lb ed="X" n="0839a01"/><lb ed="R091" n="0920a13"/><p xml:id="pX22p0839a0101">〇<name role="" type="person">摩诃拘絺罗</name>。大膝者。舍利弗舅。由来论勝姊。姊 <lb ed="X" n="0839a02"/><lb ed="R091" n="0920a14"/>怀孕。论则不勝。知所怀者智人。寄辩尙尔。况出胎 <lb ed="X" n="0839a03"/><lb ed="R091" n="0920a15"/>也。即弃家往南天竺。读十八大经。无暇剪爪。世人 <lb ed="X" n="0839a04"/><lb ed="R091" n="0920a16"/>呼为长爪梵志。学讫还家。问甥所在。人云为<persName>佛</persName>弟 <lb ed="X" n="0839a05"/><lb ed="R091" n="0920a17"/>子。即大憍慢。我甥八岁。声震五天。彼沙门者。有何 <lb ed="X" n="0839a06"/><lb ed="R091" n="0920a18"/>道術。诱我姊子。径往<persName>佛</persName>所。思惟良久。不得一法入 <lb ed="X" n="0839a07"/><lb ed="R091" n="0920b01"/>心。语<persName>佛</persName>云。一切法不忍。<persName>佛</persName>问。汝见是忍不。此堕两 <lb ed="X" n="0839a08"/><lb ed="R091" n="0920b02"/>负处。若我见忍。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a0801" n="0839a0801"/><anchor xml:id="beg0839a0801" n="0839a0801"/>已<anchor xml:id="end0839a0801"/>云一切不忍。若我不见忍。无 <lb ed="X" n="0839a09"/><lb ed="R091" n="0920b03"/>以勝<persName>佛</persName>。即低头。得法眼净。</p><p xml:id="pX22p0839a0911" cb:place="inline">〇離婆多。云星宿者。父 <lb ed="X" n="0839a10"/><lb ed="R091" n="0920b04"/>母祷星宿而生。又云離越。又云假和合。释论云。夜 <lb ed="X" n="0839a11"/><lb ed="R091" n="0920b05"/>宿空亭。见二鬼争屍。告其分判。设依理枉理。俱不 <lb ed="X" n="0839a12"/><lb ed="R091" n="0920b06"/>免害。故随实答。大鬼拔其手足。小鬼取其屍補之。 <lb ed="X" n="0839a13"/><lb ed="R091" n="0920b07"/>食竟。拭口而去。其因烦恼不知谁身。遂疑此身。若 <lb ed="X" n="0839a14"/><lb ed="R091" n="0920b08"/>我本身。眼见拔去。若他身者。复随我行。逢人即问。 <lb ed="X" n="0839a15"/><lb ed="R091" n="0920b09"/>汝见我身不。众僧云。此人易度。语云。此身本是他 <lb ed="X" n="0839a16"/><lb ed="R091" n="0920b10"/>遗体。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a1601" n="0839a1601"/><anchor xml:id="beg0839a1601" n="0839a1601"/>己<anchor xml:id="end0839a1601"/>有也。即得道。故云假和合。</p><p xml:id="pX22p0839a1615" cb:place="inline">〇周利槃陀 <lb ed="X" n="0839a17"/><lb ed="R091" n="0920b11"/>伽。云继道者。此兄弟二人。兄名继道。西域风俗。母 <lb ed="X" n="0839a18"/><lb ed="R091" n="0920b12"/>孕时还孃家。遂生于道。故取名继道。槃陀伽。云小 <lb ed="X" n="0839a19"/><lb ed="R091" n="0920b13"/>继道。乃弟也。</p><p xml:id="pX22p0839a1906" cb:place="inline">〇难陀。云喜者。乃<name role="" type="person">孙陀罗难陀</name>。孙陀 <lb ed="X" n="0839a20"/><lb ed="R091" n="0920b14"/>罗。此云好爱。亦云端正。乃妻也。四月九日生。短<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0839a21"/><lb ed="R091" n="0920b15"/>四指。若人众中有不识者。谓言<persName>佛</persName>来。<name role="" type="person">摩竭提国</name>有 <lb ed="X" n="0839a22"/><lb ed="R091" n="0920b16"/>裸形外道。大聪明。国人号为智者。共身子论義结 <lb ed="X" n="0839a23"/><lb ed="R091" n="0920b17"/>舌。善心生。欲于<persName>佛</persName>法出家。见难陀色貌殊伟。歎曰。 <lb ed="X" n="0839a24"/><lb ed="R091" n="0920b18"/>短小比丘。智慧难槪。况堂堂者乎。难陀即度出家。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0839b" n="0839b"/> <lb ed="X" n="0839b01"/><lb ed="R091" n="0921a01"/><p xml:id="pX22p0839b0101">〇<name role="" type="person">阿难陀</name>。云庆喜者。或云欢喜。或无染。<persName>如来</persName>成道 <lb ed="X" n="0839b02"/><lb ed="R091" n="0921a02"/>时生。王大欢喜。<name role="" type="person">白饭王</name>奏云生儿。擧国欣庆。因名 <lb ed="X" n="0839b03"/><lb ed="R091" n="0921a03"/>庆喜。阿难随<persName>佛</persName>入龙宫天上。见龙女天女。心无染 <lb ed="X" n="0839b04"/><lb ed="R091" n="0921a04"/>著。故曰无染。</p><p xml:id="pX22p0839b0406" cb:place="inline">〇罗睺罗。云覆障者。往昔塞鼠穴六 <lb ed="X" n="0839b05"/><lb ed="R091" n="0921a05"/>日。今在母胎六年。故言覆障。耶输有娠。诸释皆嗔。 <lb ed="X" n="0839b06"/><lb ed="R091" n="0921a06"/>何因有此。欲治欲杀。恶声盈路。宝女劬毘罗证之 <lb ed="X" n="0839b07"/><lb ed="R091" n="0921a07"/>小差。因焚火坑发大誓言。我若为非母子俱灭。若 <lb ed="X" n="0839b08"/><lb ed="R091" n="0921a08"/>真遗体。天当为证。抱子投坑。火变为池。莲花捧体。 <lb ed="X" n="0839b09"/><lb ed="R091" n="0921a09"/>王及国人。始复不疑。後<persName>佛</persName>还国。耶输令罗雲奉<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0839b10"/><lb ed="R091" n="0921a10"/>欢喜丸。罗雲以幼稚之年。于大众中。径持上<persName>佛</persName>。耶 <lb ed="X" n="0839b11"/><lb ed="R091" n="0921a11"/>输以此息谤。谤由子有。故言覆障。</p><p xml:id="pX22p0839b1114" cb:place="inline">〇<name role="" type="person">憍梵波提</name>。云 <lb ed="X" n="0839b12"/><lb ed="R091" n="0921a12"/>牛呞者。亦云牛王。因前世轻弄沙门。出一恶言。五 <lb ed="X" n="0839b13"/><lb ed="R091" n="0921a13"/>百世为牛。牛若食後。恒事虚哨。馀报未夷。时人称 <lb ed="X" n="0839b14"/><lb ed="R091" n="0921a14"/>为牛呞。</p><p xml:id="pX22p0839b1404" cb:place="inline">〇<name role="" type="person">宾头卢</name>颇罗堕。云不动利根者。不动。名 <lb ed="X" n="0839b15"/><lb ed="R091" n="0921a15"/>也。利根。姓也。或翻重幢。婆罗门凡十八姓。此居其 <lb ed="X" n="0839b16"/><lb ed="R091" n="0921a16"/>一。</p><p xml:id="pX22p0839b1602" cb:place="inline">〇<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。云黑光者。颜容粗黑故。又黑色光 <lb ed="X" n="0839b17"/><lb ed="R091" n="0921a17"/>耀。异于常黑。夜行乞食。人见惊骇。故<persName>佛</persName>禁夜行。</p><p xml:id="pX22p0839b1719" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0839b18"/><lb ed="R091" n="0921a18"/><name role="" type="person">摩诃劫宾那</name>。云房宿者。父母祷房星而生。又与<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0839b19"/><lb ed="R091" n="0921b01"/>同房而宿陶师家。故云房宿。</p><p xml:id="pX22p0839b1912" cb:place="inline">〇<name role="" type="person">薄拘罗</name>。云善容者。 <lb ed="X" n="0839b20"/><lb ed="R091" n="0921b02"/>或云伟形。或云大肥盛。色貌端正。故言善容。</p><p xml:id="pX22p0839b2018" cb:place="inline">〇阿 <lb ed="X" n="0839b21"/><lb ed="R091" n="0921b03"/><g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g>。云无贫者。亦云如意。贤愚经云。弗沙<persName>佛</persName>末 <lb ed="X" n="0839b22"/><lb ed="R091" n="0921b04"/>法中。时世饑馑。有辟支<persName>佛</persName>行乞空钵无获。贫人见 <lb ed="X" n="0839b23"/><lb ed="R091" n="0921b05"/>而悲悼。白言勝士。受稗米饭不。即以所啖奉之。食 <lb ed="X" n="0839b24"/><lb ed="R091" n="0921b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0839b2401" n="0839b2401"/><anchor xml:id="beg0839b2401" n="0839b2401"/>已<anchor xml:id="end0839b2401"/>。作十八变相。後更採稗。有兔跳抱其背。变为死 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0839c" n="0839c"/> <lb ed="X" n="0839c01"/><lb ed="R091" n="0921b07"/>人。无伴得脱。待暗还家。委地即成金人。拔指用脚。 <lb ed="X" n="0839c02"/><lb ed="R091" n="0921b08"/>取之无尽。九十一劫果报充足。故号无贫。</p> <lb ed="X" n="0839c03"/><lb ed="R091" n="0921b09"/><p xml:id="pX22p0839c0301">【解】德腊俱尊。故名长老。身子尊者。声闻众中。智慧第 <lb ed="X" n="0839c04"/><lb ed="R091" n="0921b10"/>一。目连尊者。神通第一。饮光尊者。身有金光。传<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0839c05"/><lb ed="R091" n="0921b11"/>心印为初祖。头陀行第一。文饰尊者。婆罗门种。论 <lb ed="X" n="0839c06"/><lb ed="R091" n="0921b12"/>议第一。大膝尊者。答问第一。星宿尊者。无倒乱第 <lb ed="X" n="0839c07"/><lb ed="R091" n="0921b13"/>一。继道尊者。因根钝仅持一偈。辩才无尽。義持第 <lb ed="X" n="0839c08"/><lb ed="R091" n="0921b14"/>一。喜尊者。<persName>佛</persName>之亲弟。仪容第一。庆喜尊者。<persName>佛</persName>之堂 <lb ed="X" n="0839c09"/><lb ed="R091" n="0921b15"/>弟。复为侍者。多闻第一。覆障尊者。<persName>佛</persName>之太子。密行 <lb ed="X" n="0839c10"/><lb ed="R091" n="0921b16"/>第一。牛呞尊者。夙世恶口。感此馀报。受天供养第 <lb ed="X" n="0839c11"/><lb ed="R091" n="0921b17"/>一。不动尊者。久住世间。应末世供。福田第一。黑光 <lb ed="X" n="0839c12"/><lb ed="R091" n="0921b18"/>尊者。为<persName>佛</persName>使者。教化第一。房宿尊者。知星宿第一。 <lb ed="X" n="0839c13"/><lb ed="R091" n="0922a01"/>善容尊者。寿命第一。无贫尊者。亦<persName>佛</persName>堂弟。天眼第 <lb ed="X" n="0839c14"/><lb ed="R091" n="0922a02"/>一。此等常随众。本法身大士。示作声闻为影响众。 <lb ed="X" n="0839c15"/><lb ed="R091" n="0922a03"/>今闻净土摄受功德。得第一義悉昙之益。增道损 <lb ed="X" n="0839c16"/><lb ed="R091" n="0922a04"/>生。自净<persName>佛</persName>土。复名当機众矣。</p> <lb ed="X" n="0839c17"/><lb ed="R091" n="0922a05"/><p xml:id="pX22p0839c1701">【钞】德腊俱尊故名长老者。谓德腊俱长俱老也。有 <lb ed="X" n="0839c18"/><lb ed="R091" n="0922a06"/>三种长老。谓耆年长老。法性长老。作长老。今乃耆 <lb ed="X" n="0839c19"/><lb ed="R091" n="0922a07"/>年法性二种。故曰德腊俱尊也。</p><p xml:id="pX22p0839c1913" cb:place="inline">〇身子尊者智慧 <lb ed="X" n="0839c20"/><lb ed="R091" n="0922a08"/>第一者。在母胎日。智寄母口。八岁登座。论议无双。 <lb ed="X" n="0839c21"/><lb ed="R091" n="0922a09"/>七日之内。遍达<persName>佛</persName>法。故云第一。又一切智第一。道 <lb ed="X" n="0839c22"/><lb ed="R091" n="0922a10"/>种智第一。一切种智第一。言第一者。乃各擧一德。 <lb ed="X" n="0839c23"/><lb ed="R091" n="0922a11"/>引诸偏好耳。</p><p xml:id="pX22p0839c2306" cb:place="inline">〇目连尊者神通第一者。神。名天心。 <lb ed="X" n="0839c24"/><lb ed="R091" n="0922a12"/>通。名慧性。天然之慧。照彻无碍。故名神通。而有六 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0840a" n="0840a"/> <lb ed="X" n="0840a01"/><lb ed="R091" n="0922a13"/>种。一如意通。亦名神足。二天眼通。三天耳通。四他 <lb ed="X" n="0840a02"/><lb ed="R091" n="0922a14"/>心通。五宿命通。六无漏通。前五。外道凡夫鬼神皆 <lb ed="X" n="0840a03"/><lb ed="R091" n="0922a15"/>具。第六。唯圣人有。言第一者。如降龙。烧<name role="" type="person">善法堂</name>等。 <lb ed="X" n="0840a04"/><lb ed="R091" n="0922a16"/>故言第一。</p><p xml:id="pX22p0840a0405" cb:place="inline">〇饮光尊者传<persName>佛</persName>心印。头陀行第一者。 <lb ed="X" n="0840a05"/><lb ed="R091" n="0922a17"/><name role="" type="person">王荆公</name>。问<persName>佛</persName>慧泉禅师曰。拈花示众。出自何典。泉 <lb ed="X" n="0840a06"/><lb ed="R091" n="0922a18"/>答曰。藏中不载。公曰。余在翰苑。偶见大梵天王问 <lb ed="X" n="0840a07"/><lb ed="R091" n="0922b01"/><persName>佛</persName>决疑经三卷。云。梵王至灵山。以金色钵罗华献 <lb ed="X" n="0840a08"/><lb ed="R091" n="0922b02"/><persName>佛</persName>。捨身为座。请<persName>佛</persName>为众生说法。<persName>世尊</persName>登座。拈花示 <lb ed="X" n="0840a09"/><lb ed="R091" n="0922b03"/>众。人天百万悉皆罔措。独有金色头陀破颜微笑。 <lb ed="X" n="0840a10"/><lb ed="R091" n="0922b04"/><persName>世尊</persName>云。吾有正法眼藏。涅槃妙心。实相无相。吩咐 <lb ed="X" n="0840a11"/><lb ed="R091" n="0922b05"/><name role="" type="person">摩诃迦葉</name>。此经多谈帝王事<persName>佛</persName>请问。所以秘藏。世 <lb ed="X" n="0840a12"/><lb ed="R091" n="0922b06"/>无闻者。头陀。正云杜多。此云抖搜。谓能抖搜尘劳 <lb ed="X" n="0840a13"/><lb ed="R091" n="0922b07"/>故也。而有十二行。一住阿兰若处。<note place="inline">此云寂静处</note>二常行 <lb ed="X" n="0840a14"/><lb ed="R091" n="0922b08"/>乞食。三次第乞。四日中一食。五节量食。六过中不 <lb ed="X" n="0840a15"/><lb ed="R091" n="0922b09"/>饮浆。七著粪扫衣。八但三衣。九冢间坐。十树下宿。 <lb ed="X" n="0840a16"/><lb ed="R091" n="0922b10"/>十一露地坐。十二但坐不卧。迦葉年老。不捨头陀。 <lb ed="X" n="0840a17"/><lb ed="R091" n="0922b11"/><persName>佛</persName>愍其老。劝令休息。迦葉头陀如故。<persName>佛</persName>乃深赞。有 <lb ed="X" n="0840a18"/><lb ed="R091" n="0922b12"/>头陀行。我法久存。故曰头陀第一。</p><p xml:id="pX22p0840a1814" cb:place="inline">〇文饰尊者婆 <lb ed="X" n="0840a19"/><lb ed="R091" n="0922b13"/>罗门种论義第一者。迦旃延。南天竺婆罗门种。梵 <lb ed="X" n="0840a20"/><lb ed="R091" n="0922b14"/>语婆罗门。此云净裔。乃梵天苗裔。善解契经。阿含 <lb ed="X" n="0840a21"/><lb ed="R091" n="0922b15"/>云。有外道执断见。问曰。我见人死不还。云何说其 <lb ed="X" n="0840a22"/><lb ed="R091" n="0922b16"/>受苦。故知无他世。答云。如罪人被驻。寧得归否。又 <lb ed="X" n="0840a23"/><lb ed="R091" n="0922b17"/>问。若生天上。何故不归。答云。如人堕厕得出。寧肯 <lb ed="X" n="0840a24"/><lb ed="R091" n="0922b18"/>更入厕否。又天上一日。当此百年。生彼三二日。未 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0840b" n="0840b"/> <lb ed="X" n="0840b01"/><lb ed="R091" n="0923a01"/>遑归心。设有归者。而汝<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b0101" n="0840b0101"/><anchor xml:id="beg0840b0101" n="0840b0101"/>已<anchor xml:id="end0840b0101"/>死。寧得知之。如是种种 <lb ed="X" n="0840b02"/><lb ed="R091" n="0923a02"/>妙说。故云论议第一。</p><p xml:id="pX22p0840b0209" cb:place="inline">〇大膝尊者答问第一者。由 <lb ed="X" n="0840b03"/><lb ed="R091" n="0923a03"/>精勤故。得妙辩才。触问能答。故云答问第一。</p><p xml:id="pX22p0840b0318" cb:place="inline">〇星 <lb ed="X" n="0840b04"/><lb ed="R091" n="0923a04"/>宿尊者无倒乱第一者。離婆多。又云離越。坐禅入 <lb ed="X" n="0840b05"/><lb ed="R091" n="0923a05"/>定。心无顚倒。意不散乱第一。</p><p xml:id="pX22p0840b0512" cb:place="inline">〇继道尊者因根钝。 <lb ed="X" n="0840b06"/><lb ed="R091" n="0923a06"/>仅持一偈。辩才无尽。義持第一。仅持一偈者。根本 <lb ed="X" n="0840b07"/><lb ed="R091" n="0923a07"/>律中云。身语意业不造恶。不恼世间诸有情。正念 <lb ed="X" n="0840b08"/><lb ed="R091" n="0923a08"/>观知欲境空。无益之苦当远離。辩才无尽者。有四 <lb ed="X" n="0840b09"/><lb ed="R091" n="0923a09"/>辩才。一義无碍辩。二法无碍辩。三词无碍辩。四乐 <lb ed="X" n="0840b10"/><lb ed="R091" n="0923a10"/>说无碍辩。義持第一。即義无碍辩才也。</p><p xml:id="pX22p0840b1016" cb:place="inline">〇喜尊者 <lb ed="X" n="0840b11"/><lb ed="R091" n="0923a11"/><persName>佛</persName>之亲弟。仪容第一者。身具三十相。短<persName>佛</persName>四指。故 <lb ed="X" n="0840b12"/><lb ed="R091" n="0923a12"/>仪容第一。</p><p xml:id="pX22p0840b1205" cb:place="inline">〇庆喜尊者。<persName>佛</persName>之堂弟。复为侍者。多闻 <lb ed="X" n="0840b13"/><lb ed="R091" n="0923a13"/>第一者。<name role="" type="person">白饭王</name>之子。故为<persName>佛</persName>堂弟。有八不思议。一 <lb ed="X" n="0840b14"/><lb ed="R091" n="0923a14"/>不受别请。二不受<persName>佛</persName>故衣。三见不非时。四不生欲 <lb ed="X" n="0840b15"/><lb ed="R091" n="0923a15"/>心。五法不再问。六知<persName>佛</persName>入定。七知众得益。八知<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0840b16"/><lb ed="R091" n="0923a16"/>说法。故为侍者。<persName>佛</persName>法大海水。流入阿难心。故多闻 <lb ed="X" n="0840b17"/><lb ed="R091" n="0923a17"/>第一。</p><p xml:id="pX22p0840b1703" cb:place="inline">〇覆障尊者。<persName>佛</persName>之太子。密行第一者。法花云。 <lb ed="X" n="0840b18"/><lb ed="R091" n="0923a18"/>罗睺罗密行。唯我能知之。密行者。秘藏之行。乃<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0840b19"/><lb ed="R091" n="0923b01"/>行也。故曰唯<persName>佛</persName>能知。七方便人所不能知。故云第 <lb ed="X" n="0840b20"/><lb ed="R091" n="0923b02"/>一。</p><p xml:id="pX22p0840b2002" cb:place="inline">〇牛呞尊者夙世恶口。感此馀报。受天供第一 <lb ed="X" n="0840b21"/><lb ed="R091" n="0923b03"/>者。昔五百雁。一雁常得花果。供于雁王。<persName>佛</persName>一夏受 <lb ed="X" n="0840b22"/><lb ed="R091" n="0923b04"/><name role="" type="person">阿耆达</name>王请。五百比丘。皆啖马麦。而<name role="" type="person">憍梵波提</name>。独 <lb ed="X" n="0840b23"/><lb ed="R091" n="0923b05"/>天上尸利沙园受天供养。故云受天供养第一。</p><p xml:id="pX22p0840b2319" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0840b24"/><lb ed="R091" n="0923b06"/>不动尊者。久住世间。应末世供。福田第一者。律云。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0840c" n="0840c"/> <lb ed="X" n="0840c01"/><lb ed="R091" n="0923b07"/>树提长者。以栴檀钵置刹杆顶上。号于众云。神力 <lb ed="X" n="0840c02"/><lb ed="R091" n="0923b08"/>能取者与之。尊者现通取钵。<persName>佛</persName>诃责<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c0201" n="0840c0201"/><anchor xml:id="beg0840c0201" n="0840c0201"/>已<anchor xml:id="end0840c0201"/>。敕令不得 <lb ed="X" n="0840c03"/><lb ed="R091" n="0923b09"/>入灭。留身久住。应末世供。为大福田。故云第一。</p><p xml:id="pX22p0840c0319" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0840c04"/><lb ed="R091" n="0923b10"/>黑光尊者为<persName>佛</persName>使者。教化第一者。<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。乃摩 <lb ed="X" n="0840c05"/><lb ed="R091" n="0923b11"/>利夫人之师。教化夫妇同证圣果者。数满一千。一 <lb ed="X" n="0840c06"/><lb ed="R091" n="0923b12"/>人证果者无数。故云第一。</p><p xml:id="pX22p0840c0611" cb:place="inline">〇房宿尊者知星宿第 <lb ed="X" n="0840c07"/><lb ed="R091" n="0923b13"/>一者。<name role="" type="person">劫宾那</name>。本是父母祷房宿而生。房宿。乃二十 <lb ed="X" n="0840c08"/><lb ed="R091" n="0923b14"/>八宿中第四星也。故知星宿第一。</p><p xml:id="pX22p0840c0814" cb:place="inline">〇善容尊者寿 <lb ed="X" n="0840c09"/><lb ed="R091" n="0923b15"/>命第一者。<name role="" type="person">薄拘罗</name>。寿一百六十岁。毘婆尸<persName>佛</persName>时。以 <lb ed="X" n="0840c10"/><lb ed="R091" n="0923b16"/>诃梨勒。施辟支<persName>佛</persName>。自尔九十一劫。无病无夭。由昔 <lb ed="X" n="0840c11"/><lb ed="R091" n="0923b17"/>持不杀戒急。感五不死。母置熬盘。烧不死。复置釜 <lb ed="X" n="0840c12"/><lb ed="R091" n="0923b18"/>中。煮不死。又推落水。渰不死。被大鱼吞。咬不死。刀 <lb ed="X" n="0840c13"/><lb ed="R091" n="0924a01"/>破鱼腹。杀不死。故寿命第一。</p><p xml:id="pX22p0840c1312" cb:place="inline">〇无贫尊者亦<persName>佛</persName>堂 <lb ed="X" n="0840c14"/><lb ed="R091" n="0924a02"/>弟。天眼第一者。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g>。乃<name role="" type="person">斛饭王</name>次子。因中为 <lb ed="X" n="0840c15"/><lb ed="R091" n="0924a03"/>猎师。入古寺内。见<persName>佛</persName>前灯欲灭以箭剔之。今感天 <lb ed="X" n="0840c16"/><lb ed="R091" n="0924a04"/>眼之报。观大千世界。如观掌果。故云第一。</p><p xml:id="pX22p0840c1617" cb:place="inline">〇此等 <lb ed="X" n="0840c17"/><lb ed="R091" n="0924a05"/>常随众下。乃开迹显本也。约迹。为常随众。约本。则 <lb ed="X" n="0840c18"/><lb ed="R091" n="0924a06"/>是法身示作。为影响众。若约得第一義悉昙。又为 <lb ed="X" n="0840c19"/><lb ed="R091" n="0924a07"/>当機众。增道损生者。道。即中道法身。即第一義谛。 <lb ed="X" n="0840c20"/><lb ed="R091" n="0924a08"/>损生。谓破一品无明。增一分中道也。经文初声闻 <lb ed="X" n="0840c21"/><lb ed="R091" n="0924a09"/>众竟。</p> <lb ed="X" n="0840c22"/><lb ed="R091" n="0924a10"/><p xml:id="pX22p0840c2201">△二菩萨众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840c23"/><lb ed="R091" n="0924a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0840c2301">幷诸菩萨摩诃萨。<name role="" type="person">文殊师利</name><note place="inline">此云妙德</note>法王子。<name role="" type="person">阿逸多</name><note place="inline">此云 <lb ed="X" n="0840c24"/><lb ed="R091" n="0924a12"/>无能勝弥勒菩萨之名</note>菩萨。乾陀诃提<note place="inline">此云不休息</note>菩萨。常精进菩 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0841a" n="0841a"/> <lb ed="X" n="0841a01"/><lb ed="R091" n="0924a13"/>萨。与如是等诸大菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841a02"/><lb ed="R091" n="0924a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0841a0201">【钞】幷者。承前文義。非但声闻与会。菩萨亦所同闻 <lb ed="X" n="0841a03"/><lb ed="R091" n="0924a15"/>也。<name role="" type="person">文殊师利</name>。又云妙首。又云<name role="" type="person">妙吉祥</name>。生时有十种 <lb ed="X" n="0841a04"/><lb ed="R091" n="0924a16"/>瑞相。故名<name role="" type="person">妙吉祥</name>。</p> <lb ed="X" n="0841a05"/><lb ed="R091" n="0924a17"/><p xml:id="pX22p0841a0501">【解】菩萨摩诃萨。此云大道心成就有情。乃悲智双运。 <lb ed="X" n="0841a06"/><lb ed="R091" n="0924a18"/>自他兼利之称。<persName>佛</persName>为法王。文殊绍<persName>佛</persName>家业。名法王 <lb ed="X" n="0841a07"/><lb ed="R091" n="0924b01"/>子。菩萨众中。智慧第一。非勇猛实智。不能证解净 <lb ed="X" n="0841a08"/><lb ed="R091" n="0924b02"/>土法门。故居初。弥勒当来成<persName>佛</persName>。现居等觉。以究竟 <lb ed="X" n="0841a09"/><lb ed="R091" n="0924b03"/>严净<persName>佛</persName>国为要务。故次列。不休息者。旷劫修行不 <lb ed="X" n="0841a10"/><lb ed="R091" n="0924b04"/>暂停故。常精进者。自利利他无疲倦故此等深位 <lb ed="X" n="0841a11"/><lb ed="R091" n="0924b05"/>菩萨必皆求生净土。以不離见<persName>佛</persName>。不離闻法。不離 <lb ed="X" n="0841a12"/><lb ed="R091" n="0924b06"/>亲近供养众僧。乃能速疾圆满菩提故<note place="interlinear">事是大因缘理是秘密藏不可忽过</note>。</p> <lb ed="X" n="0841a13"/><lb ed="R091" n="0924b07"/><p xml:id="pX22p0841a1301">【钞】文有三。初释通名。<persName>佛</persName>为法王下。释别名。此等下。 <lb ed="X" n="0841a14"/><lb ed="R091" n="0924b08"/>明得益。初中悲智双运者。以大道心乃大智。成就 <lb ed="X" n="0841a15"/><lb ed="R091" n="0924b09"/>有情乃大悲。或理即悲智。名字悲智。乃至究竟悲 <lb ed="X" n="0841a16"/><lb ed="R091" n="0924b10"/>智。文殊等乃究竟悲智。如文殊三世成<persName>佛</persName>。例可知 <lb ed="X" n="0841a17"/><lb ed="R091" n="0924b11"/>也。第二段中<persName>佛</persName>为法王者。<persName>佛</persName>是四国之王也。王有 <lb ed="X" n="0841a18"/><lb ed="R091" n="0924b12"/>三子。菩萨是真子。二乘是庶子。凡夫是外子。于真 <lb ed="X" n="0841a19"/><lb ed="R091" n="0924b13"/>子中。文殊居长。故绍<persName>佛</persName>家业。名法王子。智慧第一 <lb ed="X" n="0841a20"/><lb ed="R091" n="0924b14"/>者。表<persName>佛</persName>根本智故。此经是难信之法。若非第一勇 <lb ed="X" n="0841a21"/><lb ed="R091" n="0924b15"/>猛根本实智。不能证解。故文殊居初也。弥勒居次 <lb ed="X" n="0841a22"/><lb ed="R091" n="0924b16"/>者。以当来成<persName>佛</persName>。现居等觉之位。必以究竟严净<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0841a23"/><lb ed="R091" n="0924b17"/>国为要务故。严净<persName>佛</persName>国者。破根本无明。严净常寂 <lb ed="X" n="0841a24"/><lb ed="R091" n="0924b18"/>光<persName>佛</persName>国也。不休息等。随文可知。第三明得益者。以 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0841b" n="0841b"/> <lb ed="X" n="0841b01"/><lb ed="R091" n="0925a01"/>三宝之境。乃菩萨所证三德秘藏。即究竟第一義 <lb ed="X" n="0841b02"/><lb ed="R091" n="0925a02"/>悉昙。故云圆满菩提也。经文二菩萨众竟。</p> <lb ed="X" n="0841b03"/><lb ed="R091" n="0925a03"/><p xml:id="pX22p0841b0301">△三天人众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841b04"/><lb ed="R091" n="0925a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0841b0401">及释提桓因等。无量诸天大众俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841b05"/><lb ed="R091" n="0925a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0841b0501">【解】释提桓因。此云能为主。即<name role="" type="person">忉利天</name>王。等者。下等四 <lb ed="X" n="0841b06"/><lb ed="R091" n="0925a06"/>王。上等夜摩。兜兜。化乐。他化。色。无色。无量诸天也。 <lb ed="X" n="0841b07"/><lb ed="R091" n="0925a07"/>大众俱。谓十方天人八部修罗。人非人等。无不与 <lb ed="X" n="0841b08"/><lb ed="R091" n="0925a08"/>会。无非净土法门所摄之機也<note place="interlinear">唯廣大故微妙</note>。通序竟。</p> <lb ed="X" n="0841b09"/><lb ed="R091" n="0925a09"/><p xml:id="pX22p0841b0901">【钞】能为主者。能为<name role="" type="person">三十三天</name>主也。忉利。此云三十 <lb ed="X" n="0841b10"/><lb ed="R091" n="0925a10"/>三。迦葉<persName>佛</persName>时。有一女人发心修塔。三十二人助修。 <lb ed="X" n="0841b11"/><lb ed="R091" n="0925a11"/>故感<name role="" type="person">三十三天</name>之报。<persName>佛</persName>为授记。号无著尊<persName>佛</persName>。四王。 <lb ed="X" n="0841b12"/><lb ed="R091" n="0925a12"/>即四王天。在<name role="" type="person">须弥山</name>腰。须弥。此云妙高。四宝所成。 <lb ed="X" n="0841b13"/><lb ed="R091" n="0925a13"/>在<name role="" type="person">香水海</name>中间。入水八万四千由旬。出水高亦然。 <lb ed="X" n="0841b14"/><lb ed="R091" n="0925a14"/>四王天在山腰四面。四万二千由旬高。与日月齐。 <lb ed="X" n="0841b15"/><lb ed="R091" n="0925a15"/>山东面有黄金埵。有持国天王宫殿。山南面琉璃 <lb ed="X" n="0841b16"/><lb ed="R091" n="0925a16"/>埵。有<name role="" type="person">增长天王</name>宫殿。山西面有白银埵。有廣目天 <lb ed="X" n="0841b17"/><lb ed="R091" n="0925a17"/>王宫殿。山北面有水晶埵。有多闻天王宫殿。此四 <lb ed="X" n="0841b18"/><lb ed="R091" n="0925a18"/>天王。统领八部鬼神。护持世间。故为护世四王也。 <lb ed="X" n="0841b19"/><lb ed="R091" n="0925b01"/>再上四万二千由旬至山顶。即<name role="" type="person">三十三天</name>。至此为 <lb ed="X" n="0841b20"/><lb ed="R091" n="0925b02"/>地居天。<name role="" type="person">夜摩天</name>等。乃空居天也。夜摩。此云时分。以 <lb ed="X" n="0841b21"/><lb ed="R091" n="0925b03"/>五欲知时故。兜率陀。此云知足。以五欲知足故。菩 <lb ed="X" n="0841b22"/><lb ed="R091" n="0925b04"/>萨居内院。三灾不到。外院天人居。有三灾。化乐天。 <lb ed="X" n="0841b23"/><lb ed="R091" n="0925b05"/>变化五欲而娱乐故。他化自在者。夺他五欲而娱 <lb ed="X" n="0841b24"/><lb ed="R091" n="0925b06"/>乐故。至此为欲界六天。以五欲为界故。色无色者。 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0841c" n="0841c"/> <lb ed="X" n="0841c01"/><lb ed="R091" n="0925b07"/>色界十八梵天。梵者。净也。以此十八天中。以色蕴 <lb ed="X" n="0841c02"/><lb ed="R091" n="0925b08"/>为界。无五欲。以禅定为乐故。又名四禅天。无色。乃 <lb ed="X" n="0841c03"/><lb ed="R091" n="0925b09"/>四空天。以无色蕴。<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c0301" n="0841c0301"/><anchor xml:id="beg0841c0301" n="0841c0301"/>但<anchor xml:id="end0841c0301"/>有受想行识四蕴。故曰无色 <lb ed="X" n="0841c04"/><lb ed="R091" n="0925b10"/>界。无量诸天者。三千大千世界无量诸天也。十方 <lb ed="X" n="0841c05"/><lb ed="R091" n="0925b11"/>天人者。十方各有三千世界天人也。八部者。即护 <lb ed="X" n="0841c06"/><lb ed="R091" n="0925b12"/>法八部也。一提婆。此云天。二龙。三夜叉。此云勇健 <lb ed="X" n="0841c07"/><lb ed="R091" n="0925b13"/>能飞行守天城。四犍闼婆。此云香阴。以香资身。天 <lb ed="X" n="0841c08"/><lb ed="R091" n="0925b14"/>之乐神。五阿修罗。此云无端正。男醜女美。六迦楼 <lb ed="X" n="0841c09"/><lb ed="R091" n="0925b15"/>罗。此云金翅鸟。七紧那罗。此云疑人。似人非人。天 <lb ed="X" n="0841c10"/><lb ed="R091" n="0925b16"/>之伎神。八摩睺罗伽。此云大腹行。蟒神也。复有四 <lb ed="X" n="0841c11"/><lb ed="R091" n="0925b17"/>天王所统八部鬼神。即非人等也。问。天人龙鬼。皆 <lb ed="X" n="0841c12"/><lb ed="R091" n="0925b18"/>见<persName>佛</persName>闻法。地狱一道。何其苦耶。答。法花文句云。夫 <lb ed="X" n="0841c13"/><lb ed="R091" n="0926a01"/>诸道陞沉。由戒有持毁。见<persName>佛</persName>不见<persName>佛</persName>。由乘有缓急。 <lb ed="X" n="0841c14"/><lb ed="R091" n="0926a02"/>然持戒有粗细。故报有优劣。持乘有小大。故见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0841c15"/><lb ed="R091" n="0926a03"/>有权实。且略判乘戒各为三品。再以缓急四句判 <lb ed="X" n="0841c16"/><lb ed="R091" n="0926a04"/>之。其義则显。四句者。一戒乘俱急。二戒缓乘急。三 <lb ed="X" n="0841c17"/><lb ed="R091" n="0926a05"/>戒急乘缓。四戒乘俱缓。若戒乘俱急者。持下品戒。 <lb ed="X" n="0841c18"/><lb ed="R091" n="0926a06"/>戒急。报在人中。持小乘。乘急。以人报身。于三藏教 <lb ed="X" n="0841c19"/><lb ed="R091" n="0926a07"/>时。见<persName>佛</persName>闻法。持中乘。乘急。以人报身。于通教大乘。 <lb ed="X" n="0841c20"/><lb ed="R091" n="0926a08"/>乃至带方便诸大乘经时。见<persName>佛</persName>闻法。持上乘。乘急。 <lb ed="X" n="0841c21"/><lb ed="R091" n="0926a09"/>以人报身。于花严法花等教。及诸经中圆见<persName>佛</persName>闻 <lb ed="X" n="0841c22"/><lb ed="R091" n="0926a10"/>法。预列为同闻众者。是也。若持中品戒。戒急。报在 <lb ed="X" n="0841c23"/><lb ed="R091" n="0926a11"/>欲界天。持小乘。乘急。以欲界天身。于三藏时。见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0841c24"/><lb ed="R091" n="0926a12"/>闻法。馀如上说。若持上品戒。戒急。加修禅定。报在 <pb ed="X" xml:id="X22.0430.0842a" n="0842a"/> <lb ed="X" n="0842a01"/><lb ed="R091" n="0926a13"/>色无色天等。持小乘。乘急。以色无色天身。于三藏 <lb ed="X" n="0842a02"/><lb ed="R091" n="0926a14"/>中。见<persName>佛</persName>闻法。馀如上说。第一句竟。若戒缓乘急者。 <lb ed="X" n="0842a03"/><lb ed="R091" n="0926a15"/>三品戒皆缓。报堕三涂。持小乘。乘急。以三涂身。于 <lb ed="X" n="0842a04"/><lb ed="R091" n="0926a16"/>三藏中。见<persName>佛</persName>闻法。馀如上说。第二句竟。若戒急乘 <lb ed="X" n="0842a05"/><lb ed="R091" n="0926a17"/>缓者。三戒急故。受欲界人天。及色无色天身。三乘 <lb ed="X" n="0842a06"/><lb ed="R091" n="0926a18"/>缓故。<persName>佛</persName>虽出世。说三乘法。爱著乐报。耽荒五欲。不 <lb ed="X" n="0842a07"/><lb ed="R091" n="0926b01"/>见<persName>佛</persName>不闻法。舍卫三亿家。及诸不见闻者。三界著 <lb ed="X" n="0842a08"/><lb ed="R091" n="0926b02"/>乐诸天等是也。第三句竟。若戒乘俱缓者。受三涂 <lb ed="X" n="0842a09"/><lb ed="R091" n="0926b03"/>报。不见<persName>佛</persName>不闻法也。第四句竟。经中不列地狱众 <lb ed="X" n="0842a10"/><lb ed="R091" n="0926b04"/>者。由其戒缓。苦重报隔。<persName>佛</persName>乘又缓。所以不见不闻。 <lb ed="X" n="0842a11"/><lb ed="R091" n="0926b05"/>馀经有列者。馀乘急耳。不列无色天者。上戒急故。 <lb ed="X" n="0842a12"/><lb ed="R091" n="0926b06"/>受天身。著定味。由乘缓故。不见<persName>佛</persName>不闻法。馀经有 <lb ed="X" n="0842a13"/><lb ed="R091" n="0926b07"/>列者。馀乘急耳。若得此意。则识列众来不来義。亦 <lb ed="X" n="0842a14"/><lb ed="R091" n="0926b08"/>识自<anchor xml:id="nkr_note_add_0842a1401" n="0842a1401"/><anchor xml:id="beg0842a1401" n="0842a1401"/>己<anchor xml:id="end0842a1401"/>闻经听法。有缘无缘。三世因果。朗然可识 <lb ed="X" n="0842a15"/><lb ed="R091" n="0926b09"/>也。经文二引大众同闻竟。大科初通序<anchor xml:id="nkr_note_add_0842a1501" n="0842a1501"/><anchor xml:id="beg0842a1501" n="0842a1501"/>已<anchor xml:id="end0842a1501"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842a16"/><lb ed="R091" n="0926b10"/> <lb ed="X" n="0842a17"/><lb ed="R091" n="0926b11"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead><persName>佛</persName>说阿弥陀经要解便蒙钞卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0816a2301" to="#end0816a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0816a2401" to="#end0816a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0816b0101" to="#end0816b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0820c0401" to="#end0820c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0821a0301" to="#end0821a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0821b0901" to="#end0821b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0821c0201" to="#end0821c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0821c2101" to="#end0821c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0823a0101" to="#end0823a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0823a0201" to="#end0823a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0823a0301" to="#end0823a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0823c1101" to="#end0823c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0824a0101" to="#end0824a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0824a0301" to="#end0824a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0825c2301" to="#end0825c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0826a0501" to="#end0826a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0826a0801" to="#end0826a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0826a0802" to="#end0826a0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0826a1201" to="#end0826a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0826a1901" to="#end0826a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0829b1101" to="#end0829b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">互</lem><rdg wit="#wit.orig">瓦</rdg></app> <app from="#beg0830a1401" to="#end0830a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0830a1601" to="#end0830a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0830b0501" to="#end0830b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0830b0502" to="#end0830b0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0830b2001" to="#end0830b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0830b2101" to="#end0830b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0831b2001" to="#end0831b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0833a1001" to="#end0833a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">馗</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15316">馗</g></rdg></app> <app from="#beg0833a1801" to="#end0833a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0833a1901" to="#end0833a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0833c2101" to="#end0833c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0834b1601" to="#end0834b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0835c2001" to="#end0835c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0835c2002" to="#end0835c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0836b0401" to="#end0836b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0836b1601" to="#end0836b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0836b1701" to="#end0836b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0837b0601" to="#end0837b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0837c0201" to="#end0837c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0837c0901" to="#end0837c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0837c2201" to="#end0837c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0838a0701" to="#end0838a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0838a1901" to="#end0838a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0838a2401" to="#end0838a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0838c0201" to="#end0838c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0838c1201" to="#end0838c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0839a0801" to="#end0839a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0839a1601" to="#end0839a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0839b2401" to="#end0839b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0840b0101" to="#end0840b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0840c0201" to="#end0840c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841c0301" to="#end0841c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0842a1401" to="#end0842a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0842a1501" to="#end0842a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0816a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0816a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0816a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0816a2401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0816b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0816b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0820c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0820c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0821a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0821b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0821c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0821c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0823a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0823a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0823a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0823c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0824a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0824a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0824a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0824a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0825c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0825c2301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0826a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0826a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826a0801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0826a0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826a0802">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0826a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0826a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0829b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829b1101">互【CB】，瓦【卍续】</note> <note n="0830a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0830a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1601">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0830b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830b0501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0830b0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830b0502">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0830b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0830b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0831b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0833a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a1001">馗【CB】，<g ref="#CB15316">馗</g>【卍续】</note> <note n="0833a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0833a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0833c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833c2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0834b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0835c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0835c2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835c2002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0836b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0836b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0836b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0837b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0837c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0837c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0837c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c2201">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0838a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838a0701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0838a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838a1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0838a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0838c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838c0201">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0838c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838c1201">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0839a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0839a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a1601">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0839b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0840b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0840c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841c0301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0842a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842a1401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0842a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>